IV KK 156/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 maja 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Ryszard Witkowski
SSN Adam Roch
w sprawie D. O.
skazanego z art. 178 a § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 28 maja 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z 24 października 2024 r., sygn. II K 259/24
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Rudzie Śląskiej do ponownego rozpoznania.
Adam Roch
Małgorzata Bednarek
Ryszard Witkowski
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem z 24 października 2024 r., o sygn.
akt II K 259/24, uznał D. O. winnym tego, że działając w krótkich odstępach czasu z
wykorzystaniem tej samej sposobności dopuścił się ciągu przestępstw
IV KK 156/25
2
wyczerpujących znamiona występku określonego w art. 178 a § 1 k.k.
i za to, na mocy art. 178 a § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1, § 1 a pkt 3, § 3 k.k. w zw. z art.
91 § 1 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 400 stawek dziennych ustalając
wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 40 zł. W oparciu o przepis art. 42 § 2 k.k.
sąd orzekł wobec ww. środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych na okres 5 lat a na mocy art. 43 a § 2 k.k. świadczenie
pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz
Pomocy Postpenitencjarnej. Na poczet wyżej orzeczonego zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych sąd meritii zaliczył D. O. okres zatrzymania
prawa jazdy.
Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił
się 1 listopada 2024 r. bez postępowania odwoławczego.
Od powyższego wyroku kasację wywiódł 27 marca 2025 r. Prokurator
Generalny, w której zarzucił ww. orzeczeniu:
1. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu
prawa materialnego, a mianowicie art. 178 a § 1 k.k., polegające na
wymierzeniu D. O. na podstawie tego przepisu, kary grzywny w sytuacji, gdy
przestępstwo to zagrożone jest tylko karą pozbawienia wolności do lat 3;
2. rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść wyroku naruszenie
przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 117 § 1 i 2 k.p.k. w
zw.
z
art.
374
§ 1 k.p.k. i art. 6 k.p.k., polegające na wadliwym uznaniu, że awizowane i
niepodjęte w terminie zawiadomienie oskarżonego o terminie rozprawy
wyznaczonej w dniu 24 października 2024 roku, zostało mu prawidłowo
doręczone i wystąpiły tym samym warunki do rozpoznania sprawy pod jego
nieobecność, podczas gdy korespondencję tę wysłano na adres, niebędący
wskazanym przez D. O. miejscem jego zamieszkania, dłuższego pobytu i
jednocześnie
jego
adresem
do
doręczeń,
co
w konsekwencji skutkowało przeprowadzeniem postępowania pod jego
nieobecność z rażącym naruszeniem prawa oskarżonego do obrony,
IV KK 156/25
3
polegającym na uniemożliwieniu mu wzięcia udziału w rozprawie oraz
poddania wydanego wyroku skazującego kontroli sądu II instancji.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rudzie
Śląskiej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniesiona przez Prokuratora Generalnego kasacja okazała się oczywiście zasadna,
co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do drugiego z podniesionych przez Prokuratora
Generalnego zarzutu stwierdzić należy, że istotnie rozpoznanie
w dniu 24 października 2024 r. sprawy nastąpiło pod nieobecność oskarżonego D.
O., przy czym w realiach sprawy brak było podstaw do stwierdzenia, że oskarżony
został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy.
Z analizy bowiem akt sprawy – jak słusznie podniósł skarżący – wynika bowiem,
że w toku postępowania przygotowawczego oskarżony będąc przesłuchiwany wtedy
w charakterze podejrzanego jako miejsce stałego zameldowania i zamieszkania
wskazał adres: […]. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej zawiadomienie o terminie
pierwszej rozprawy wyznaczonej na 24 października 2024 r. wysłał natomiast na
adres […], przy czym adres ten nie był wskazany przez oskarżonego jako adres do
odbioru korespondencji. Zawiadomienie o terminie rozprawy nie zostało zatem przez
oskarżonego podjęte i po dwukrotnym awizowaniu zostało zwrócone Sądowi
Rejonowemu w Rudzie Śląskiej. W wyznaczonym terminie pod nieobecność
oskarżonego sąd następnie przeprowadził rozprawę, która zakończyła się wydaniem
wyroku. Niewątpliwie zatem rację ma skarżący, że wysłanie zawiadomienia o
rozprawie na inny, niż wskazany przez samego oskarżonego adres, nie spełnia
warunku prawidłowego poinformowania go o jej terminie, niezbędnego dla
prowadzenia postępowania pod nieobecność oskarżonego. Wprawdzie od 1 lipca
2015 r., zgodnie z art. 374 k.p.k., oskarżony ma prawo, a nie obowiązek brania
udziału w rozprawie – o ile sprawa nie dotyczy zbrodni lub gdy przewodniczący albo
sąd nie uzna jego obecności za obowiązkową - to jednak, jak wielokrotnie Sąd
IV KK 156/25
4
Najwyższy podkreślał w swoich orzeczeniach, aby móc to prawo zrealizować, musi
być prawidłowo zawiadomiony o jej terminie i miejscu (art. 117 § 1 k.p.k.), co w tej
sprawie nie miało miejsca. Tylko poprawne wskazanie danych adresowych
warunkuje możliwość uznania zawiadomienia za doręczone także wtedy, gdy nastąpi
sytuacja tzw. doręczenia zastępczego, o której stanowi przepis art. 133 § 1 i § 2 k.p.k.
Nieobecność oskarżonego D. O. na rozprawie, związana z brakiem prawidłowego
powiadomienia go o jej terminie, pozbawiła go nie tylko prawa do udziału w rozprawie,
co stanowi rażące naruszenie przepisów art. 117 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 374 §
1 k.p.k., ale również w konsekwencji doprowadziła do naruszenia prawa do obrony
wynikającego z treści art. 6 k.p.k., skoro poprzez uniemożliwienie mu osobistego
uczestnictwa w rozprawie, nie mógł on składać wyjaśnień, oświadczeń i wniosków,
czy też zaskarżyć wyroku i doprowadzić do skontrolowania go przez sąd II instancji.
W realiach niniejszej sprawy bezspornym jest również to, iż sąd wymierzając
za przypisany skazanemu występek karę grzywny, dopuścił się rażącego naruszenia
prawa materialnego, a to art 178 a § 1 k.k., bowiem kara ta nie została przewidziana
w sankcji występku określonego w tym przepisie. Omawiany występek zagrożony
jest bowiem wyłącznie karą pozbawienia wolności do lat 3. Aktualna treść tego
przepisu – jak słusznie zauważył w pisemnym stanowisku skarżący - obowiązuje od
1 października 2023 r. w związku z jego nowelizacją wprowadzoną art. 1 ustawy
z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
2022.2600 z 13 grudnia 2022 r.). Przepis ten obowiązywał więc, zarówno w dacie
popełnienia przez oskarżonego D. O. zarzuconych mu czynów (22 stycznia i 3 lutego
2024 r.), jak i w dacie wyrokowania (24 października 2024 r.).
W tych warunkach zamieszczone w kasacji zarzuty rażącej obrazy prawa
materialnego i prawa procesowego uzasadniały uchylenie wyroku Sądu Rejonowego
w Rudzie Śląskiej i przekazanie sprawy D. O. do ponownego rozpoznania. W toku
ponownego postępowania, sąd ten uniknie uchybień będących podstawą
uwzględnienia kasacji i rozpozna sprawę zgodnie z obowiązującym prawem.
Kierując się zatem przedstawionymi wyżej motywami Sąd Najwyższy,
z mocy art. 535 § 5 k.p.k., orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.
IV KK 156/25
Adam Roch
[PŁ]
[a.ł]
5
Małgorzata Bednarek
Ryszard Witkowski
