IV KK 155/26

IV KK 155/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 czerwca 2026 r. SSN Anna Dziergawka w sprawie T. S. skazanego za czyn z art. 158 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 12 czerwca 2026 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt VII Ka 127/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 16 października 2023 r., sygn. akt III K 1217/22, postanowił: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu adw. Ł. G. (Kancelaria Adwokacka w B.), kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć 60/100) złotych, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz skazanego; 3. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa. [J.J.] UZASADNIENIE IV KK 155/26 2 Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 16 października 2023 r., sygn. akt III K 1217/22 uznał m.in. oskarżonego T. S. za winnego tego, że w dniu 5 czerwca 2022 roku w B., województwa […], działając wspólnie i w porozumieniu z M. M. oraz z innym sprawcą, wobec którego wyłączono sprawę do odrębnego rozpoznania, wziął udział w pobiciu S. K. w ten sposób, że zadawał pokrzywdzonemu uderzenia narzędziem przypominającym pałkę w głowę i nogę, na skutek którego to pobicia pokrzywdzony doznał obrażeń ciała w postaci rany kłutej długości 3 cm przedramienia lewego umiejscowionej około 5 cm poniżej wyrostka łokciowego w rzucie kości promieniowej, penetrującej przez tkanki miękkie i mięsne do kości łokciowej, złamania kości łokciowej w obrębie okostnej, rany kłutej okolicy lędźwiowo - krzyżowej po stronie lewej długości 3 cm, penetrującej na głębokość 4 cm bocznie od wyrostka kolczystego kręgu L4, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na okres powyżej 7 dni, czym naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku określonego w art. 157 § 1 k.k., co stanowi przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to na mocy art. 158 § 1 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1). Ponadto sąd orzekł wobec T. S. nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego (pkt 7) oraz o kosztach sądowych (pkt 9). Apelacje od powyższego wyroku wnieśli m.in. oskarżony T. S. oraz jego obrońca. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt VII Ka 127/24 zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt I) oraz orzekł o kosztach sądowych wobec oskarżonego T. S. (pkt II i IV). Kasację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego S. K., który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - rażące naruszenie przepisu art. 439 § 1 k.p.k. poprzez brak wzięcia pod uwagę z urzędu uchybienia sądu I instancji, stanowiącego tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającego na tym, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w sprawie III K 1217/22 sąd był nienależycie obsadzony, gdyż orzekał jednoosobowo członek składu, który otrzymał powołanie na stanowisko asesora sądowego Sądu Rejonowego w Bielsku IV KK 155/26 3 - Białej na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), a zatem w ocenie oskarżonego, z uwagi na obniżenie standardu bezstronności i niezależności sądu w świetle art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz), art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 47 Karty Praw Podstawowych zachodzi z tego powodu niedopuszczalność uczestniczenia tej osoby w składzie Sądu, która rozpoznawała niniejszą sprawcę. - rażące naruszenie przepisów postępowania karnego, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez brak należytego i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego, w tym zwłaszcza do zarzutów związanych z nieprawidłowo dokonaną przez sąd I instancji oceną dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego M. M. oraz zeznań pokrzywdzonego T. K., albowiem sąd jedynie ogólnikowo rozważył zarzuty naruszenia przepisu postępowania, a to art. 7 k.p.k., nie odniósł się natomiast szczegółowo do podnoszonych przez obrońcę oskarżonego konkretnych argumentów, w tym do przytoczonych fragmentów wyjaśnień M. M., który nie potrafił wyjaśnić skąd T. S. miał wziąć pałkę teleskopową, o której wcześniej mówił i w jaki sposób miał wejść w jej posiadanie, przy jednoczesnym wskazaniu, że w samochodzie nie widział przedmiotowego narzędzia oraz zestawienia tych wyjaśnień z konkretnymi wyjaśnieniami oskarżonych (w tym Ł. M., co do którego sprawa została wyłączona do odrębnego rozpoznania) lub zeznaniami świadków, jak również do poważnych wątpliwości dotyczących wiarygodności zeznań pokrzywdzonego S. K., w tym że „kwestia pałki teleskopowej pojawiła się po raz pierwszy dopiero na etapie postępowania sądowego, po wysłuchaniu wyjaśnień M. M.’', a pokrzywdzony „pomimo że był nie jeden raz przesłuchiwany w trakcie postępowania przygotowawczego, nigdy wcześniej nie wspominał o pałce teleskopowej ani o podobnym narzędziu ”, zaś pytany „na rozprawie o wyjaśnienie tych rozbieżności nie potrafił tego wyjaśnić, wskazał jedynie, że nikt go wcześniej o to nie pytał”, a taki sposób przeprowadzenia kontroli instancyjnej należy nie spełnia wymogów określonych w art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. IV KK 155/26 4 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Zatem możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest istotnie ograniczona. Podzielając utrwalone w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdzić trzeba, że postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą. W toku zaś tego postępowania z założenia nie dokonuje się kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary (zob. postanowienie SN z dnia 15 marca 2023 r., IV KK 549/22; postanowienie SN z dnia 10 lipca 2019 r., II KK 210/19; postanowienie SN z dnia 21 września 2017 r., IV KK 276/17). Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu, na zaistnienie której w pierwszym zarzucie wskazuje obrońca skazanego. Wskazać należy, że art. 439 § 1 k.p.k. zawiera katalog bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które mają charakter zamknięty i nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (zob. J. Izydorczyk, Granice orzekania sądu odwoławczego w polskiej procedurze karnej, Łódź 2010, s. 216; postanowienie SN z dnia 7 lipca 2010 r., II KK 95/10). Uchybienia te mają tak poważny charakter, że zawsze skutkują uchyleniem orzeczenia, muszą być brane pod uwagę z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, bez względu na to, IV KK 155/26 5 czy uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia (zob. P. Hofmański, S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2018, s. 551–556; D. Świecki, Rozprawa apelacyjna w polskim procesie karnym, Warszawa 2006, s. 30–31; D. Świecki, Apelacja w postępowaniu karnym, Warszawa 2012, s. 235). Dlatego też bezwzględne przyczyny odwoławcze nie mogą być ocenne, muszą charakteryzować się pewnością ich zaistnienia, winny mieć charakter niemal automatyczny, ograniczający się do stwierdzenia zaistnienia lub nie, określonego w tym przepisie stanu rzeczy, albowiem wyznaczają one minimalne standardy procedury karnej demokratycznego państwa prawnego, których naruszenie powoduje uchybienie podstawowym regułom procesu karnego (zob. postanowienie SN z dnia 16 stycznia 2024 r., IV KK 341/23). Odnosząc się do przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., określanej mianem „nienależytej obsady sądu”, na którą w kasacji powołuje się skarżący, podkreślić trzeba, że tradycyjnie wiązana była i nadal być musi wyłącznie z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub strukturalnie (jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii spraw w sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Konsekwentnie, spod zakresu zastosowania tej regulacji, wyłączano także przypadki stanowiące jedynie naruszenia natury organizacyjno-porządkowej (zob. J. Matras, w: Kodeks postępowania karnego, pod red. K. Dudki, WKP 2018, komentarz do art. 439, teza 9). Uchybienia związane z zasiadaniem w składzie orzekającym osoby, co do której zachodziły podstawy wyłączenia, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k., konsekwentnie traktowane są jako względne przyczyny odwoławcze. Uchybieniem mieszczącym się w treści art. 439 § 1 k.p.k. jest taka więc tylko sytuacja, gdy w rozpoznaniu sprawy bierze udział sędzia podlegający wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. (zob. m. in. R. A. Stefański, Wyłączenie sędziego z mocy orzeczenia sądu, Przegląd Sądowy 2007, z. 6, s. 119; postanowienie SN z dnia 24 lutego 2015 r., V KK 2/15; postanowienie SN z dnia 29 marca 2018 r., V KZ 15/18). Badanie przez Sąd Najwyższy lub sąd odwoławczy niezawisłości sędziego pod kątem zaistnienia nienależytej obsady sądu, w trybie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wprowadza nieznaną ustawie procedurę o charakterze inkwizycyjnym. Uchylanie wyroków wydanych przez sędziów powołanych na urząd sędziego na wniosek IV KK 155/26 6 Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jest niezgodne z obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej prawem, albowiem okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (zob. art. 55 § 5 Prawa o ustroju sądów powszechnych i art. 29 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym). Takie procedowanie podważa konstytucyjny ustrój demokratycznego państwa prawa, uderza w bezpieczeństwo prawne i stabilność orzeczeń oraz powoduje chaos i anarchię (zob. postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2025 r., IV KZ 35/25). Reasumując, powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść bowiem trzeba, że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18. Za niezasadny również uznać należy drugi zarzut zawarty w kasacji obrońcy skazanego, dotyczący obrazy art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej działając jako sąd odwoławczy, dokonał w sposób prawidłowy instancyjnej kontroli wyroku sądu I instancji, co w sposób jednoznaczny wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd odwoławczy w sposób właściwy i rzetelny odniósł się do wszystkich zarzutów apelacyjnych, a zatem w pełni zrealizował obowiązki wynikające z przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Przeprowadzona w ten sposób kontrola odwoławcza doprowadziła do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazać należy, że zrealizowanie obowiązków wynikających z treści art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. wymaga nie tylko niepomijania żadnego zarzutu podniesionego w środku odwoławczym, lecz także rzetelnego ustosunkowania się IV KK 155/26 7 do każdego z tych zarzutów oraz wykazania konkretnymi, znajdującymi oparcie w ujawnionych w sprawie okolicznościach, argumentami, dlaczego uznano poszczególne zarzuty zawarte we wniesionym środku odwoławczym za zasadne bądź też za bezzasadne. Do naruszenia tych przepisów może więc dojść wtedy, gdy sąd drugiej instancji pomija w swoich rozważaniach zarzuty zawarte w apelacji lub wręcz ogranicza się do ogólnikowego stwierdzenia, że zarzut jest zasadny lub że jest niezasadny (zob. postanowienie SN z dnia 9 marca 2023 r., III KK 308/22), co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. W istocie skarżący pod pozorem przeprowadzenia nierzetelnej kontroli odwoławczej kwestionuje zgromadzone w sprawie dowody i poczynione na ich podstawie ustalenia faktyczne w zakresie posiadania przez skazanego pałki teleskopowej. Sąd odwoławczy w tym zakresie podzielił ustalenia sądu meriti, który wskazał, że to zeznania świadków P. K. i M. Z. oraz wyjaśnienia oskarżonego M. M. potwierdzają posiadanie i użycie przez T. S. w trakcie zdarzenia pałki teleskopowej (sekcja 3.1 uzasadnienia). Reasumując, skarżący zmierza do przedstawienia własnej i odmiennej oceny przeprowadzonych dowodów oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń stanu faktycznego. Skarżący formułując w ten sposób kasację, będącą nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, środek ten potraktował jako kolejny instancyjny środek odwoławczy, co jest niedopuszczalne. Kasacja nie służy bowiem do ponawiania kontroli instancyjnej już dokonanej przez sąd odwoławczy, stąd też postępowanie kasacyjne nie może być traktowane jako trzecia instancja (zob. postanowienie SN z dnia 9 stycznia 2019 r., IV KK 694/18; postanowienie SN z dnia 11 października 2022 r., V KK 332/22; postanowienie SN z dnia 10 kwietnia 2025 r., IV KK 95/25). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że podniesione w omawianej kasacji zarzuty były oczywiście bezzasadne, co pozwoliło na oddalenie wniesionego środka na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. O kosztach sądowych za postępowanie kasacyjne orzeczono na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k., zwalniając skazanego od ich ponoszenia i obciążając nimi Skarb Państwa. Uwzględniając wniosek obrońcy skazanego z urzędu, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U.2024, poz.1564) w zw. z § 2 pkt 1, § 4 pkt 3 i § 17 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 24 IV KK 155/26 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U.2026, poz. 87 t.j.) zasądzono na jego rzecz kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć 60/100) złotych, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz skazanego. [J.J.]