Sygn. akt IV CSK 535/19
POSTANOWIENIE
Dnia 18 lutego 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Władysław Pawlak
w sprawie z powództwa W.B.
przeciwko następcom prawnym J.G. – H.G., D.G., M.G. i K.G.
o zapłatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 lutego 2020 r.,
na skutek skargi kasacyjnej pozwanej H.G.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I ACa 290/19,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej H.G. na rzecz powoda kwotę 5 400 (pięć
tysięcy czterysta) zł, tytułem kosztów
postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanej H.G., następcy prawnego J.G., od
wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I ACa
290/19 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym
środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,
OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego
w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
W skardze kasacyjnej pozwana H.G. zarzuciła naruszenie prawa
materialnego, tj.: 1) art. 86 § 1 k.c. w zw. z art. 84 § 1 k.c., przez błędne
zastosowanie i uznanie, że powód złożył oświadczenie woli w przedmiocie kupna
nieruchomości, pozostając w błędzie co do tego, że na nieruchomości znajdują się
pozostałości azbestu oraz co do okoliczności, że budynek gospodarczy jest
posadowiony na nieruchomości z naruszeniem granic nieruchomości sąsiedniej;
2) art. 86 § 1 k.c., przez błędne zastosowanie i uznanie, że J.G. podstępnie wywołał
błąd u powoda co do treści czynności prawnej, przez celowe zatajenie, że w
budynku gospodarczym wzniesionym na nieruchomości była prowadzona
działalność polegająca na produkcji płytek z użyciem eternitu oraz celowe zatajenie
sporu granicznego z sąsiadem Z.O..
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została
jednak spełniona.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną,
wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie.
Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa
materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m. in. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49, z
14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, Nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie
to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK
189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo).
Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżąca wywodzi z błędnego
uznania przez Sąd Apelacyjny, że powód który został poinformowany przez
sprzedającego o kilkumiesięcznej produkcji eternitu w roku 1973 w budynku
gospodarczym usytuowanym na przedmiotowej nieruchomości, oraz któremu
sprzedający okazał nieruchomość i przekazał mu dokumentację techniczną
budynku przed dokonaniem sprzedaży, skutecznie uchylił się od zawartej umowy
z powołaniem się na błąd lub podstęp. W ocenie skarżącej skarga kasacyjne jest
oczywiście zasadna, gdyż powód jeszcze przed zawarciem umowy został
poinformowany przez sprzedającego J.G. zarówno ustnie i pisemnie (w formie
przekazania mu dokumentacji technicznej budynku), jak i w formie oprowadzenia
powoda po nieruchomości i budynku gospodarczym. Po stronie powoda nie można
zatem mówić o błędzie ani w formie zwykłej, ani w formie kwalifikowanej. Ponadto,
w ocenie skarżącej, Sąd Apelacyjny biorąc pod uwagę, że powód dokonał kupna
nieruchomości na cele mieszkaniowe i na cele związane z prowadzeniem
działalności gospodarczej, dla oceny czy doszło po stronie powoda do błędu, de
facto nie odniósł się do błędu postrzegania (powód dysponował informacjami na
temat możliwości występowania na nieruchomości pozostałości azbestu), ale do
błędu przewidywania i wnioskowania, czego nie obejmuje ani art. 84 § 1 k.c., ani art.
86 § 1 k.c.
Z wiążących w postępowaniu kasacyjnym ustaleń faktycznych (art. 39813 § 2
k.p.c.) wynika, że J.G. był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości U.
o powierzchni 800m2, stanowiącej zabudowaną działkę gruntu nr […], dla której jest
prowadzona księga wieczysta nr […]. Na działce znajduje się budynek gospodarczy,
w którym J.G. od 1970 roku prowadził działalność gospodarczą. W latach 1973-
1975 była to działalność polegająca na wytwarzaniu płyt eternitowych. W dniu 29
października 2013 r. W.B. i J.G. zawarli pisemną umowę przedwstępną sprzedaży
przedmiotowej nieruchomości. W dniu 8 listopada 2013 r. doszło do zawarcia
umowy sprzedaży nieruchomości, a w dniu 12 listopada 2013 r. miał miejsce odbiór
nieruchomości, w czasie którego J.G. przekazał W.B. dokumentację związaną z
nieruchomością, obejmującą projekty instalacji wodnokanalizacyjnej, elektrycznej i
gazowej oraz projekt budynku gospodarczego. Z treści projektu budynku
gospodarczego wynikało, że budynek został zaprojektowany jako wytwórnia płyt
eternitowych. W trakcie wykonywanych później pomiarów nieruchomości przez
geodetę okazało się, że istniejące granice nieruchomości mają nieprawidłowy
przebieg i nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu. W dniu 22 maja
2014 r. powód zlecił Instytutowi Techniki Budowlanej przeprowadzenie badań pod
kątem występowania na nieruchomości wyrobów lub odpadów zawierających
azbest. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. powód wystąpił do pozwanego z żądaniem
dobrowolnego obniżenia ceny nabytej nieruchomości o kwotę 62.500 zł w związku
z jej istotnymi wadami fizycznymi i prawnymi, ukrytymi przed zawarciem umowy
sprzedaży. Powód nie uznał zgłoszonego roszczenia. W sierpniu 2014 r. Instytut
Techniki Budowlanej przedstawił swoją opinię, w której potwierdzono obecność na
nieruchomości azbestu chryzotylowego. Po zapoznaniu się z opinią powód
oświadczył pozwanemu, że odstępuje od umowy sprzedaży i związku z tym
domaga się zwrotu kwoty 250 000 zł, uiszczonej przy zakupie nieruchomości oraz
30 410,50 zł tytułem odszkodowania za poniesione wydatki. Pismem z dnia 11
września 2014 r. powód poinformował pozwanego o odstąpieniu od umowy
sprzedaży.
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach zasądził od
J.G. na rzecz W.B. 294 272,80 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.
Powyższy wyrok powód zaskarżył w całości apelacją. Apelacja ta została oddalona
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2019 r.
W świetle poczynionych przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych,
które, jak wspomniano wyżej, są wiążące w postępowaniu kasacyjnym, brak jest
podstaw do uznania zaskarżonego wyroku za oczywiście nieprawidłowy. Zgodnie
bowiem z ustaleniami faktycznymi w sprawie przed zawarciem umowy sprzedaży
przedmiotowej nieruchomości J.G. poinformował powoda, że na działce była
prowadzona działalność gospodarcza polegająca na produkcji posadzek i schodów
lastriko. Nie poinformował powoda o prowadzonej w 1973 r. działalności
gospodarczej polegającej na produkcji eternitu i ewentualnych pozostałościach po
tej produkcji.
Natomiast dokumentację związaną z projektem budynku
gospodarczego, z której wynikało, że budynek ten został zaprojektowany jako
wytwórnia płyt eternitowych, przekazał w dniu odbioru nieruchomości 12 listopada
2013 r. (uzasadnienie wyroku s. 2, 6). Podnoszone przez skarżącą w uzasadnieniu
wniosku argumenty, że powód został poinformowany przez sprzedającego o
kilkumiesięcznej produkcji eternitu w roku 1973 i otrzymał stosowną dokumentację
przed dokonaniem sprzedaży, sprzeczne są zatem z ustaleniami faktycznymi w
sprawie.
Sposób motywowania przez skarżącą oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej sprowadza się do polemiki z poczynionymi przez Sądy obu instancji
ustaleniami faktycznymi. Tymczasem w myśl art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi
kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów,
a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia. Skarżąca w istocie kwestionuje dokonaną przez
Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne, co zgodnie z art.
3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania
kasacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391
§ 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za
zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 2 pkt 7, § 10
ust. 4 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. z 2015 r. poz. 1800
ze zm., w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października
2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie,
Dz. U. z 2016 r. poz. 1668).
as]
jw
