IV CSK 175/19
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
9 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku J. K. z udziałem A. B., P. B., P. B.1, Z. N., R.N., Z. B., E. H, H.
L., W. F., K. W., M.
W., M. K., A. K., M. K.1, W. K., S. K., R. K.,
L. W., K. K., L. K., Z. K., B. K., E. K., J. S., M. K., J. K., H. M., Z. M., W. M., Z. R.,
M. S., A. T., A. T.1, R. T., M. W., Z. Z., B. S., Z. S., A. S. i P. G. o stwierdzenie
nabycia spadku po S. K. i K. K.,
na skutek skarg kasacyjnych M. K. oraz M. S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II Ca 350/12,
1. w związku ze śmiercią uczestników postępowania: A. K., Z.
M. i Z. Z. uzupełnia przyczynę zawieszenia postępowania
kasacyjnego postanowieniem z 8 maja 2020 r.;
2. wzywa do udziału w postępowaniu kasacyjnym w
charakterze uczestników D. K., A. C., K. Z. i W. K., jako
następców prawnych A. K.;
3. stwierdza, że następcy prawni Z. M., a to W. M. i H. M.
występują już w sprawie w charakterze uczestników;
4. umarza postępowanie kasacyjne;
5. stwierdza, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty
postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w
sprawie.
IV CSK 175/19
2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 8 maja 2020 r. Sąd Najwyższy zawiesił postępowanie
kasacyjne w związku ze śmiercią uczestnika H. F. (k.125, 144 akt SN), a ponadto w
związku ze śmiercią kolejnego uczestnika A. K. (k. 236) postanowieniem z 2
września 2020 r. (rok 2019 jest oczywistą omyłką) Sąd Najwyższy uzupełnił
przyczynę zawieszenia postępowania kasacyjnego (k. 254 akt SN).
Zgodnie z art. 179 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art.
398²¹ k.p.c. podczas zawieszenia postępowania sąd nie podejmuje żadnych
czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo
zabezpieczenia wniosku lub dowodu.
Z uwagi jednak na śmierć kolejnych uczestników postępowania – A. K., Z. M.
i Z. Z. (przed upływem pięciu lat od wydania postanowienia o zawieszeniu
postępowania kasacyjnego) i wskazanie w odniesieniu do niektórych z nich (A. K. i
Z. M. następców prawnych, należało zastosować art. 510 § 1 i 2 k.p.c., który jest
przepisem szczególnym w stosunku do art. 179 § 3 k.p.c. Nadmienić należy, że
wezwany do udziału w sprawie w charakterze uczestnika W. K. (następca prawny
zmarłego uczestnika A. K.) nie jest tożsamy z występującym już w charakterze
uczestnika W. K., który jest następcą prawnym zmarłego J. K. (k. 1675/2 akt
głównych).
Stosownie do art. 182 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1
k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. sąd umarza postępowanie kasacyjne zawieszone z powodu
śmierci uczestnika po upływie pięciu lat od daty postanowienia o zawieszeniu
postępowania z tej przyczyny.
Wydając niniejsze postanowienie o umorzeniu postępowania kasacyjnego
Sąd Najwyższy zbadał, czy zawieszenie postępowania kasacyjnego
postanowieniem z 8 maja 2020 r. było uzasadnione i doszedł do przekonania, że
taka podstawa istniała i o niej pełnomocnik skarżących i wnioskodawcy był
informowany oraz wezwany do podania następców prawnych zmarłego H. F. (k.
356-357 akt SN). Z analizy akt sprawy wynika, że cześć następców prawnych
IV CSK 175/19
3
zmarłego H. F. zapewne występuje już w sprawie w charakterze uczestników
(zostali oni wskazani jako dzieci zmarłej W. F. - k. 1394 -1399 akt głównych), ale
nie jest pewne, czy to są jedyni zstępni H. F. Zarówno pełnomocnik skarżących, jak
i uczestnicy – zstępni H. F. z małżeństwa z W. F. oraz pozostali uczestnicy nie
zajęli w tej materii jakiegokolwiek stanowiska. Przed wydaniem niniejszego
postanowienia Sąd Najwyższy zwracał się do uczestników o zajęcie stanowiska w
związku z upływem pięciu lat od zawieszenia postępowania kasacyjnego (k. 366 i
n. akt SN).
Jak stanowi art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1
k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. sąd postanowi podjąć postępowanie kasacyjne z urzędu,
zawieszone na skutek śmierci uczestnika, z chwilą zgłoszenia się lub wskazania
następców prawnych zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze
kuratora spadku.
Sąd Najwyższy - ze względu na charakter niniejszej sprawy, charakter
postępowania kasacyjnego i reprezentowanie skarżących przez zawodowego
pełnomocnika - nie znalazł uzasadnionych podstaw do wystąpienia z urzędu do
sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku (art. 180 § 2 k.p.c.); wyjaśnienie w tej
materii z 20 czerwca 2022 r. znajduje się w aktach sprawy (k. 358-359 akt SN).
Ponadto w ciągu biegu pięcioletniego terminu od dnia zawieszenia
postępowania kasacyjnego uczestnicy nie podali w ogóle następców prawnych A.
K. i Z. Z. Należy zauważyć, że skuteczne zawieszenie postępowania z powodu
śmierci uczestnika postępowania (H. F.) i brak wskazania jego następców
prawnych oznacza, że pięcioletni termin nie ulega przedłużeniu. Zatem w razie
śmierci kolejnych uczestników w okresie biegu tego terminu nie dochodzi do
rozpoczęcia biegu nowego terminu, jeśli nie zaistniały podstawy do podjęcia
pierwotnie zawieszonego postępowania kasacyjnego. W tej sytuacji nawet
wskazanie następców prawnych A. K. w piśmie z 2 czerwca 2025 r. i tak z punktu
widzenia podstaw faktycznych podjęcia zawieszonego postępowania kasacyjnego
było bezskuteczne, skoro nastąpiło po upływie terminu pięcioletniego liczonego od
daty zawieszenia postępowania kasacyjnego.
IV CSK 175/19
4
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1
k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. oraz art. 13 § 2
k.p.c.
[PG]
[SOP]
[r.g.]
