III PSKP 25/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 kwietnia 2025 r.
SSN Bohdan Bieniek (przewodniczący)
SSN Piotr Prusinowski (sprawozdawca)
SSN Romualda Spyt
w sprawie z powództwa E.B., H.S., W.S.
przeciwko P. Spółce Akcyjnej
z udziałem interwenienta ubocznego P. Spółki Akcyjnej w W.
i z powództwa E.B., H.S., W.S.
przeciwko P. Spółce Akcyjnej i P. Spółce Akcyjnej w W.
o zadośćuczynienie, odszkodowanie i zwrot kosztów pogrzebu,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 11 kwietnia 2025 r.,
wniosków powódów i interwenienta ubocznego
o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego
z dnia 15 stycznia 2025 r.
oddala oba wnioski.
UZASADNIENIE
Powódka D.S. (pozwem z dnia 3 sierpnia 2017 r.) domagała się od P. Spółki
Akcyjnej: 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz 50.000 zł tytułem
odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, a także 5.000 zł tytułem
zwrotu kosztów pogrzebu i nagrobka.
III PSKP 25/23
2
Pozwem z dnia z dnia 24 maja 2017 r. wniesionym przeciwko U. Spółce
Akcyjnej i P. Spółce Akcyjnej, E.B., H.S. i W.S. wnieśli o zasądzenie na rzecz
każdego z powodów po 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę powstałą
na skutek śmierci ojca i po 30.000 zł tytułem odszkodowania z powodu pogorszenia
się warunków życia.
Oba pozwy, postanowieniem z dnia 7 września 2018 r. zostały połączone do
wspólnego rozpoznania.
Pismem procesowym z dnia 24 września 2018 r. U. S.A. w sprawie z
powództwa D.S. zgłosił się jako interwenient uboczny po stronie pozwanego P. S.A.
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Lublinie w punkcie I
zasądził od P. S.A. na rzecz D.S. 120.000 zł. tytułem zadośćuczynienia
pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 października 2017 r.
do dnia zapłaty; w punkcie II zasądził od tego pozwanego na rzecz D.S. 40.000 zł.
tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4
października 2017 r. do dnia zapłaty; w punkcie III zasądził od tego pozwanego na
rzecz D.S. kwotę 4.000 zł. tytułem zwrotu kosztów pogrzebu z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od dnia 4 października 2017 r. do dnia zapłaty; w punkcie
IV rozliczył koszty procesu; w punkcie V zasądził od P. S.A. na rzecz E.B. 80.000
zł. tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od dnia 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; w punkcie VI oddalił powództwo E.B.
przeciwko temu pozwanemu o odszkodowanie; w punkcie VII zasądził od P. S.A.
na rzecz H.S. 80.000 zł. tytułem zadośćuczynienia pieniężnego z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od dnia 19 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; w punkcie VIII
oddalił powództwo H.S. przeciwko temu pozwanemu o odszkodowanie; w punkcie
IX zasądził od P. S.A. na rzecz W.S. 80.000 zł. tytułem zadośćuczynienia
pieniężnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 stycznia 2016 r. do
dnia zapłaty; w punkcie X oddalił powództwo W.S. przeciwko temu pozwanemu o
odszkodowanie; w punkcie XI oddalił powództwo E.B., H.S. i W.S. wniesione
przeciwko U. S.A. o zadośćuczynienie i odszkodowanie; w punkcie od XII do XVIII
rozliczył koszty procesu i koszty sądowe.
III PSKP 25/23
3
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2020 r.
złożył pozwany P. S.A. zaskarżając wyrok w części, to jest co do punku: I, II, III, IV,
V, VII, IX, XI, XII, XIII, XIV, XVIII.
Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 26 maja 2021 r., w pkt I zmienił
częściowo zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym rozliczenia kosztów procesu
(w pkt IV, XII, XIII i XIV), natomiast w pkt II oddalił apelację w pozostałej części, a w
pkt III i IV rozliczył koszty procesu za instancję odwoławczą.
Skargę kasacyjną wywiódł w dniu 30 lipca 2021 r. pozwany – P. S.A.
Zaskarżył wyrok Sądu odwoławczego „w całości”, domagając się jego zmiany przez
„oddalenie powództwa w całości”.
Pozwany – U. S.A. w dniu 19 sierpnia 2021 r. nadał odpowiedz na skargę
kasacyjną pozwanego P. S.A. Działając jako pozwany wniósł o oddalenie skargi
kasacyjnej i „zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego
według norm przypisanych”.
Pełnomocnik powodów, złożył odpowiedz na skargę kasacyjną (datowaną na
dzień 19 sierpnia 2021 r.). Domagał się oddalenia skargi kasacyjnej i zasądzenia
od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów zastępstwa adwokackiego w
postępowaniu kasacyjnym.
Zarządzeniem z dnia 3 września 2021 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie zwrócił
powodom odpowiedz na skargę kasacyjną (na podstawie art. 132 § 1 k.p.c.).
Pismem z dnia 10 września 2021 r. ich pełnomocnik wniósł o reasumpcję
zarządzenia. Zarządzeniem z dnia 30 września 2021 r. nie uwzględniono wniosku o
reasumpcję.
Pismem przygotowawczym z dnia 23 marca 2023 r., skierowanym do Sądu
Najwyższego, pełnomocnik powodów domagał się wydania postanowienia o
odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenia od pozwanego
na rzecz każdego z powodów kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu
kasacyjnym.
Sędzia sprawozdawca SSN Leszek Bielecki nie wydał zarządzenia w
przedmiocie wyrażenia zgody na złożenie przez powodów pisma procesowego
(art. 2053 § 1 k.p.c.).
III PSKP 25/23
4
Zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2023 r. SSN Leszek Bielecki wyraził zgodę
na złożenie przez pełnomocnika pozwanej pisma przygotowawczego z dnia 5
kwietnia 2023 r. Następnie, postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. Sąd
Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania. Po tej dacie strony nie
składały już pism procesowych, a w dniu 15 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy
wyrokował. Oddalił skargę kasacyjną i nie orzekł o kosztach postępowania
kasacyjnego.
Pismem procesowym z dnia 21 lutego 2025 r. pełnomocnik powodów wniósł
o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego w zakresie rozstrzygnięcia wniosku
strony powodowej o zasądzenie od pozwanego P. S.A. na rzecz każdego z
powodów kosztów zastępstwa adwokackiego.
Pismem procesowym z dnia 25 lutego 2025 r. interwenient uboczny (U. S.A.)
wniósł o uzupełnienie wyroku Sądu Najwyższego w zakresie rozstrzygnięcia
wniosku o zasądzenie od pozwanego P. S.A. kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgłoszone wnioski o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie
rozliczenia kosztów postępowania kasacyjnego nie są trafne.
Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest
zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia
praw i celowej obrony (koszty procesu). Reguła ta ma zastosowanie do
postępowania kasacyjnego (art. 39821 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.).
Wynika z niej, po pierwsze, że zwrot kosztów przysługuje tylko na żądanie, a po
drugie, że może je otrzymać tylko „przeciwnik” od „strony przegrywającej”. Dotyczy
to także interwenienta ubocznego. Sąd może bowiem przyznać interwenientowi
koszty interwencji od przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów (art. 107 k.p.c.).
Znając wskazane zasady, staje się jasne, że U. S.A. w W. nie przysługuje
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego od pozwanego P. S.A. i to z trzech
powodów. Po pierwsze, U. S.A. w W. wniosek z dnia 25 lutego 2025 r. złożył jako
interwenient uboczny, a nie jako pozwany. Ma to znaczenie, gdyż odpowiedź na
skargę kasacyjną wniósł wprawdzie U. S.A. w W., ale działając jako pozwany, a nie
III PSKP 25/23
5
interwenient uboczny, a to oznacza, że podmiot ten występując jako interwenient
nie żądał zwrotu kosztów. Po drugie, U. S.A. w sprawie z powództwa D.S. zgłosił
się jako interwenient uboczny po stronie pozwanego P. S.A. W rezultacie, mógłby
zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 107 k.p.c. dochodzić kosztów interwencji tylko od
„przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów”, czyli od powodów, ci jednak
wygrali postępowanie kasacyjne. Po trzecie, z tej samej przyczyny Sąd Najwyższy
nie mógł uwzględnić wniosku o rozliczenie kosztów postępowania kasacyjnego
zgłoszonych w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Skoro U. S.A. był w sprawie
pozwanym, to nie może zwrotu kosztów dochodzić od innego pozwanego, bo ten
nie jest jego „przeciwnikiem” w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. Niezależnie od tego
trzeba dodać, że pozwany U. S.A. w W. w istocie nie był stroną w postępowaniu
kasacyjnym, gdyż strona powodowa nie wniosła skargi kasacyjnej (a wcześniej
apelacji). Nie mógł zatem skutecznie wnieść odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek pełnomocnika powodów o
uzupełnienie, wyroku Sądu Najwyższego w przedmiocie kosztów postępowania.
Odpowiedź na skargę kasacyjną została zwrócona, a to oznacza, że zawarty w niej
wniosek o zasądzenie od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego nie jest
skuteczny. To samo dotyczy pisma przygotowawczego z dnia 23 marca 2023 r., w
którym pełnomocnik powodów domagał się ponownie zasądzenia od pozwanego
na rzecz każdego z powodów kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu
kasacyjnym. W stosunku do tego pisma ówczesny sprawozdawca, SSN Leszek
Bielecki nie wyraził zgody na jego złożenie. Oznacza to, że pismo przygotowawcze
pełnomocnika powodów z dnia 23 marca 2023 r. nie wywiera żadnych skutków
procesowych. W rezultacie, Sąd Najwyższy był zmuszony uznać, że strona
powodowa w sposób nieudolny żądała zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Niezależnie od tego należy podzielić zapatrywanie zawarte w postanowieniu
Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2015 r., III CSK 1/15, LEX nr 3174471.
Wskazano tam, że zgodnie z art. 3987 § 1 k.p.c. strona przeciwna może wnieść do
sądu drugiej instancji odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie dwutygodniowym
od doręczenia jej skargi. Skoro tej czynności skutecznie nie dokonała, to
zezwolenie na złożenie pisma przygotowawczego byłoby w tej sytuacji wyrażeniem
zgody na obejście wymienionego przepisu. Strona niewnosząca odpowiedzi na
III PSKP 25/23
6
skargę kasacyjną nie może domagać się skutecznie zezwolenia na złożenie pisma
przygotowawczego „zastępującego” odpowiedź na skargę. Strony, zwłaszcza
zastępowane przez zawodowych pełnomocników, powinny dokonywać czynności
przewidzianych w ustawie w określonej formie, w ustanowionym ustawą czasie
oraz zgodnie z dobrymi obyczajami; omijanie tych wymagań stanowi nadużycie
prawa procesowego (art. 3 k.p.c.).
Mając na uwadze wskazane racje, na podstawie art. 351 § 1 k.p.c.
orzeczono jak w sentencji.
[a.ł]
