III KZ 30/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 października 2025 r.
SSN Adam Roch (przewodniczący)
SSN Paweł Kołodziejski
SSN Stanisław Stankiewicz (sprawozdawca)
w sprawie J.K.
skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 28 października 2025 r.
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt III KO 76/25,
o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 3 k.p.k.
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt
III KO 76/25, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., odmówił przyjęcia
wniosków skazanych R.Ł. i J.K. o wznowienie postępowania karnego,
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20
kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 279/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu
Okręgowego w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt III K 328/21.
III KZ 30/25
2
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skazany J.K.. Skarżący
podniósł generalnie w nim, że nie zgadza się z wydanym orzeczeniem, albowiem
jego sprawa karna nie została rozpoznana w sposób prawidłowy, sprawiedliwy i
rzetelny. W uzupełnieniu swego stanowiska autor zażalenia wskazał, że opinia
wydana przez biegłego nie była rzetelna i zgodna z faktami, biegły popełnił
przestępstwo, zaś cała sprawa była „ułożona i z góry przegrana”.
Jak wynika z treści zażalenia skazany wniósł o jego uwzględnienie,
uchylenie zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zażalenie wniesione przez J.K. nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia w
postępowaniu o wznowienie jest kwestia istnienia podstaw do wznowienia
postępowania. Te zaś zostały określone w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. i art. 540b
k.p.k., przy czym katalog ten ma charakter zamknięty. Z kolei w art. 545 § 3 k.p.k.
ustawodawca nałożył na sąd obowiązek dokonywania kontroli wniosku o
wznowienie postępowania przez pryzmat jego ewentualnej oczywistej
bezzasadności już na wstępnym etapie jego analizy. Powyższy przepis wskazuje,
że sąd orzekając jednoosobowo, odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od
osoby wymienionej w art. 545 § 2 k.p.k. (tj. adwokata, radcy prawnego albo radcy
Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej), bez wzywania do usunięcia jego
braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do
okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu wznowieniowym,
wynika jego oczywista bezzasadność. Pod pojęciem „oczywistej bezzasadności”,
użytym na gruncie przywołanej regulacji, należy rozumieć (poza sytuacją
wymienioną wprost w ww. przepisie) także przypadki, w których we wniosku, jako
przyczynę wznowienia postępowania wskazano okoliczność niemieszczącą się w
ustawowych podstawach wznowienia postępowania (określonych w przepisach
rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego), albo też w ogóle nie podano
żadnych podstaw wznowienia. Oczywiście bezzasadny jest również wniosek, w
którym wprawdzie formalnie odwołano się do wskazanej podstawy wznowieniowej,
ale nie wyeksponowano konkretnych okoliczności przemawiających za
wznowieniem postępowania albo przywołano okoliczności, które w powołanej
III KZ 30/25
3
podstawie wznowieniowej się nie mieszczą (zob. postanowienia SN: z 25 września
2015 r., II KO 49/15; z 4 lipca 2019 r., V KO 36/19; z 30 stycznia 2025 r., II KO
154/24; z 20 sierpnia 2025 r., I KZ 22/25). Co istotne, w toku postępowania w trybie
art. 545 § 3 k.p.k., nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania wniosku ani do
badania jego zasadności pod kątem ewentualnych podstaw wznowienia, ale do
badania wniosku o charakterze quasi formalnym, wstępnym, choć pod katem
hipotetycznej możliwości wznowienia. Dopiero po tym badaniu i stwierdzeniu braku
podstaw do uznania wniosku za oczywiście bezzasadny, przechodzi się do
dalszych czynności prowadzących do merytorycznego rozpoznania wniosku.
Ustawodawca wprowadził bowiem do Kodeksu postępowania karnego w ww.
unormowaniu wstępną kontrolę wniosku o wznowienie, chcąc wyeliminować
konieczność przeprowadzenia różnego rodzaju czynności procesowych,
związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może doprowadzić do
wznowienia postępowania (zob. postanowienie SN z 25 września 2015 r., II KO
49/15).
Właśnie taki stan rzeczy wystąpił w przedmiotowej sprawie, co - wbrew
odmiennym twierdzeniom skarżącego - upoważniało Sąd Najwyższy, orzekający w
dniu 17 czerwca 2025 r. (sygn. akt III KO 76/25), do odmowy przyjęcia wniosku
skazanego (z powodu jego oczywistej bezzasadności). Autor zażalenia nie
sformułował konkretnych zarzutów świadczących o nietrafności tego
postanowienia, podniósł natomiast te same a także nowe - w stosunku do
wcześniej prezentowanych – okoliczności, które jego zdaniem świadczą o
popełnieniu przestępstwa przez biegłego i w konsekwencji - wydaniu
niesprawiedliwego orzeczenia. Odnosząc się do tej argumentacji wskazać w
pierwszej kolejności należy, iż zażalenie nie jest środkiem służącym do
uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wznowienie postępowania o nowe
okoliczności, które nieznane były Sądowi Najwyższemu rozstrzygającemu w
pierwszej instancji. Kontrola rozstrzygnięcia na które wniesiono zażalenie, nie
polega bowiem na ponownym rozpatrzeniu wniosku, uzupełnionego o nową
argumentację. Rolą Sądu Najwyższego orzekającego w trybie art. 545 § 3 zdanie
drugie k.p.k., jako sądu drugiej instancji, jest sprawdzenie, czy zasadnie, zgodnie z
prawem oceniono, że wniosek o takiej, a nie innej treści powinien zostać uznany za
III KZ 30/25
4
bezzasadny w stopniu oczywistym. Możliwość podnoszenia dodatkowych
argumentów dopiero na etapie postępowania odwoławczego, oznaczałoby zupełnie
odmienne rozumienie omawianej instytucji, zaprzeczenie funkcji kontrolnej Sądu
Najwyższego orzekającego jako sąd drugiej instancji, który stałby się organem
ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej
instancji (zob. postanowienia SN: z 26 września 2018 r., IV KO 119/17; z 9
października 2018 r., III KO 64/18; z 20 sierpnia 2025 r., I KZ 22/25). W świetle tych
uwarunkowań stwierdzić należy, że w omawianym zażaleniu brak jest
merytorycznych argumentów podważających prawidłowość wydania przez Sąd
Najwyższy postanowienia z dnia 17 czerwca 2025 r. (sygn.. akt III KO 76/25),
odmawiającego przyjęcia wniosku skazanego, wobec uznania go za oczywiście
bezzasadny. W zaskarżonym orzeczeniu Sąd Najwyższy trafnie ocenił bowiem, że
podnoszone przez skazanego J.K. argumenty, zmierzające do wznowienia
postępowania, są nietrafne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia
racjonalnie podniesiono, że twierdzenia skazanego wskazujące na okoliczność, iż
biegły z zakresu medycyny sądowej, opiniujący w postępowaniu przed Sądem I
instancji dopuścił się przestępstwa, polegającego na błędnej kwalifikacji obrażeń
pokrzywdzonego - są gołosłowne i nie mogą uzasadniać wniosku o wznowienie
postępowania, złożonego na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., skoro potencjalny
czyn biegłego, na który wskazuje skazany, nie został ustalony prawomocnym
wyrokiem. Nie sposób bowiem pominąć, iż polemika z ustaleniami faktycznymi,
kwestionowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz podkreślanie
wystąpienia nieprawidłowości w sprawie, nie mogło stanowić podstawy do
wznowienia postępowania, albowiem postępowanie wznowieniowe nie służy
prowadzeniu na nowo kontroli ustaleń i ocen prawnych dokonanych podczas
zwykłego toku instancji (zob. postanowienia SN: z 8 lutego 2024 r., I KZ 56/23; z 17
lipca 2024 r., III KZ 16/24).
Wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w oparciu o ściśle
określone przez ustawodawcę podstawy. Stąd też lektura wywiedzionego zażalenia
nakazuje stwierdzić, iż nie zawiera ono argumentacji, która pozwoliłaby na przyjęcie,
że w sprawie rzeczywiście zaistniały okoliczności ujęte w art. 540 k.p.k., czy też art.
540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k., których nie dostrzegł w zaskarżonym postanowieniu
III KZ 30/25
5
Sąd Najwyższy. Podkreślić wypada, że w zażaleniu składanym na postanowienie o
odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej
bezzasadności - możliwe jest jedynie podnoszenie zarzutów odnoszących się
bezpośrednio do tego postanowienia, nie zaś do okoliczności faktycznych
rozpoznawanych przez sądy powszechne w aspekcie odpowiedzialności karnej
skazanego.
Podstawą wniosku o wznowienie postępowania nie mogą być także osobiste
oceny skarżącego (a takie ponownie pojawiły się w zażaleniu), sugerujące iż w
związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa (w zakresie sporządzanej
przez biegłego opinii). Dyspozycja art. 541 § 1 k.p.k. wymaga, aby czyn, o którym
mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., został ustalony prawomocnym wyrokiem
skazującym, chyba że orzeczenie nie może zapaść z przyczyn wymienionych w art.
17 § 1 pkt 3 - 11 lub w art. 22 k.p.k. J.K. w złożonych pismach na taki wyrok nie
wskazał, zaś w postępowaniu o wznowienie postępowania nie wolno prowadzić
postępowania dowodowego w celu stwierdzenia, czy w związku z postępowaniem
pierwotnym dopuszczono się przestępstwa (zob. postanowienie SN z 11 lipca 2023
r., III KO 71/23).
W tym stanie rzeczy, wbrew odmiennym twierdzeniom autora zażalenia, brak
było także racjonalnych podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu. Przypomnieć w
tym miejscu należy, iż mechanizm wyznaczania obrońcy z urzędu nie może być
uruchomiony, jeśli okoliczności, które skazany podnosi we wniosku, nie mieszczą
się w podstawach wznowienia postępowania. Temu właśnie przeciwdziałać ma tryb
przewidziany w art. 545 § 3 k.p.k. Takich zaś podstaw skarżący nie wykazał, co
czyniło zbędnym ustosunkowanie się do wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu,
który wybrzmiał również w treści złożonego zażalenia.
Reasumując, wobec braku umotywowanych zarzutów wniesionego środka
odwoławczego nakierowanych na samą istotę zaskarżonego postanowienia,
należało przyjąć, że złożony przez skazanego osobisty wniosek o wznowienie
postępowania słusznie został uznany za oczywiście bezzasadny (bez wzywania do
usunięcia jego braków formalnych) i jako taki nie został przyjęty do rozpoznania.
Tym samym wniesione zażalenie, zarzucające przyjęcie błędnego trybu
procedowania przez Sąd Najwyższy, nie mogło być uznane za zasadne.
III KZ 30/25
6
Jedynie na marginesie dodać należy, że złożenie wniosku o wznowienie
postępowania na korzyść skazanego nie jest ograniczone żadnym terminem, zatem
może on to uczynić ponownie, tyle że po zleceniu sporządzenia wniosku
ustanowionemu przez siebie adwokatowi lub radcy prawnemu, o ile obrońca uzna,
że powody do wznowienia rzeczywiście zachodzą.
Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, postanowił jak na
sentencji.
Paweł Kołodziejski
[WB[
[a.ł]
Adam Roch
Stanisław Stankiewicz
