III KS 9/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 marca 2025 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie K. Ł.
oskarżonego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 10 marca 2025 r.
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt II AKa 136/21,
uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt III K 354/19,
i przekazujący sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
postanowił
oddalić skargę obrońcy oskarżonego, a uiszczoną opłatą od jej
wniesienia, obciążyć oskarżonego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt III K 354/19 Sąd Okręgowy w
Szczecinie uniewinnił K. Ł. od popełnienia zarzucanego mu w akcie oskarżenia
czynu.
Wyrok ten na niekorzyść oskarżonego zaskarżył prokurator. Zaskarżając wyrok w
całości zarzucił temu orzeczeniu:
III KS 9/25
2
„ obrazę przepisu postępowania, mającą wpływ na jego treść, skutkującą bowiem
w konsekwencji uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu
czynu , a mianowicie :
- art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej ze wskazaniami wiedzy
i zasadami doświadczenia życiowego, oceny zgromadzonego w sprawie materiału
dowodowego, w szczególności bezkrytycznemu nadaniu waloru wiarygodności
wyjaśnieniom oskarżonego K. Ł. , który wskazywał , że miał zamiar realizacji
umowy o roboty budowlane zawartej z Gminą Miasto S. , do czego jednak w
ostateczności nie doszło, pomimo dysponowania przez wyżej wymienionego
środkami finansowymi, pozwalającymi na wykonanie prac wynikających z umowy ,
jak również i do zapłaty przez oskarżonego za prace wybranym podwykonawcom :
S.1. Spółka z o.o. w Ł. , R. O. i K. N. oraz pominięcie przez Sąd I instancji, że
oskarżony faktycznie zaniechał podjęcia czynności mających na celu
przedstawienie Gminie Miasto S. ubezpieczeniowej gwarancji należytego
wykonania i właściwego usunięcia wad z prawidłową datą jej obowiązywania , w
wyniku czego Gmina Miasto S. me została zabezpieczona w zakresie należytego
wykonania umowy o roboty budowlane , co w konsekwencji doprowadziło do
uznania przez Sąd I instancji , że brak jest możliwości dowodowego wykazania
winy umyślnej oskarżonego w jego działaniach i zaniechaniach w kontekście
zarzuconego mu czynu , pomimo obszernego materiału dowodowego
potwierdzającego sprawstwo oskarżonego w zakresie zarzuconego mu czynu , w
tym również i dowodów wskazujących na nie wywiązywanie się z podobnych
umów , w krytycznym czasie , z innymi podmiotami, która to okoliczność potwierdza
brak odpowiedzialności oskarżonego za niewywiązanie się ze zleconych umów o
roboty budowlane, a tym samym do uniewinnienia K. Ł. od popełnienia tego czynu.”
Podnosząc powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania
Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 12 września 2024 r., sygn.
akt II AKa 136/21, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku sąd ten wskazał, że
podstawą wydania wyroku kasatoryjnego w tej sprawie była błędna ocena materiału
dowodowego jakiej dokonał sąd pierwszej instancji przy jednoczesnym wystąpieniu
III KS 9/25
3
przeszkody w orzekaniu reformatoryjnym przez sąd odwoławczy, tj. istnienia
zakazu z art. 454 § 1 k.p.k. (str. 10, 12 uzasadnienia).
Skargę od tego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonego. Zaskarżając wyrok
sądu odwoławczego w całości zarzucili: „naruszenie przepisu prawa procesowego,
a to art. 439 § 1 pkt 9 w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. przejawiający się
wykroczeniem przez Sąd Odwoławczy poza zakres oskarżenia a w konsekwencji -
uchyleniem wyroku Sądu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego
rozpoznania w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw, albowiem Sąd
Odwoławczy uwzględnił apelację oskarżyciela publicznego, uznając za zasadną
zmianę wyroku uniewinniającego, w sytuacji, gdy okoliczności na jakie powołuje się
Sąd Apelacyjny w Szczecinie stanowią o wyjściu przezeń poza ramy oskarżenia
wyznaczone skargą zasadniczą - aktem oskarżenia z dnia 26 listopada 2019 r., co
miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.”
Podnosząc te zarzuty obrońcy oskarżonego wnieśli o uchylenie zaskarżonego
wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie do
ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę obrońców oskarżonego, Prokurator Rejonowy
Szczecin - Niebuszewo w Szczecinie oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego
Gminy Miasta Szczecin wnieśli o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, albowiem zarzut w niej zawarty jest chybiony. W
żaden sposób nie można się zgodzić z argumentacją skarżących co do zaistnienia
bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 §
1 pkt 9 k.p.k. i niezasadnym uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji na skutek
wyjścia przez sąd odwoławczy poza granice aktu oskarżenia. Podstawą uchylenia
wyroku przez sąd pierwszej instancji był przepis art. 454 § 1 k.p.k. a zatem
przekonanie tego sądu co do potrzeby wydania wyroku skazującego w układzie,
gdy sąd pierwszej instancji wydał wyrok uniewinniający. Skarżący nie zarzucają
sądowi drugiej instancji naruszenia przepisu art. 454 § 1 k.p.k., a jedynie w istocie
kwestionują, że argumentacja sądu odwoławczego, w oparciu o którą tenże sąd
uznał, iż wyrok uniewinniający musi zostać uchylony z uwagi na niemożność
skazania oskarżonego, jest wadliwa a to dlatego, iż oparta jest na elementach,
III KS 9/25
4
które w zakresie faktów i ocen wychodzą poza zdarzenie opisane aktem oskarżenia.
Podkreślić trzeba, że sposób rozpoznania zarzutów przez sąd odwoławczy nie
może być przez strony kontestowany, za wyjątkiem tylko takiej sytuacji, gdy sąd
odwoławczy z urzędu albo na skutek zarzutu apelacji uchyli wyrok na podstawie art.
439 § 1 k.p.k. Inaczej rzecz ujmując, Sąd Najwyższy nie może, co do zasady, w
ramach skargi kasatoryjnej merytorycznie oceniać kontroli odwoławczej
sprawowanej przez sąd odwoławczy a tylko może oceniać czy wskazany sposób
rozpoznania przez ten sąd apelacji (i zarzutów w apelacji zawartych) uzasadnia
uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji. Podkreślenie faktu, że tak jest co do
zasady wynika z tego, iż od tej zasady zachodzi jeden wyjątek. Otóż Sąd
Najwyższy dokonuje merytorycznej kontroli trafności (poprawności) rozpoznania
przez sąd odwoławczy określonej kwestii, skutkującej koniecznością uchylenia
zaskarżonego wyroku, w układzie, gdy podstawą uchylenia wyroku jest
stwierdzenie przez sąd odwoławczy uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. wskazanego w
apelacji lub dostrzeżonego przez ten sąd z urzędu, a skarga z art. 539a § 3 k.p.k.
tej kwestii dotyka. Jeżeli bowiem w skardze na wyrok kasatoryjny wskazano na
naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 k.p.k. polegające na
niezasadnym uchyleniu wyroku wobec niezaistnienia uchybienia określonego w art.
439 § 1 k.p.k., to obowiązkiem Sądu Najwyższego jest dokonanie kontroli w tej
sferze, a zatem ustalenie czy sąd odwoławczy trafnie wskazał na istnienie w
postępowaniu pierwszoinstancyjnym uchybienia o charakterze bezwzględnego
powodu odwoławczego. W takiej sytuacji ta sama kwestia może być oceniana
przez Sąd Najwyższy inaczej niż przez sąd odwoławczy. W przedmiotowej sprawie
taka okoliczność nie zachodzi, co wyłącza możliwość odnoszenia się do
argumentów skargi, które kontestują powody uchylenia wyroku sądu pierwszej
instancji. Już tylko na marginesie trzeba podkreślić, że w orzecznictwie oraz
piśmiennictwie przyjmuje się powszechnie, iż o zamiarze popełnienia przestępstwa
art. 286 § 1 k.k. można wnioskować także na podstawie faktów, które zaistnieją już
po zdarzeniu, które kwalifikowane jest jako czyn przestępczy; te okoliczności mogą
bowiem wskazywać na zamiar, jaki towarzyszył podejmowaniu określonej decyzji.
Natomiast jest bezsporne, że w sprawie jest wniesiona skarga w postaci aktu
oskarżenia, a zatem postępowanie karne toczy się w ramach zarzutu opisanego w
III KS 9/25
5
akcie oskarżenia i to zdarzenie wyznacza ramy postępowania karnego. Ram
postępowania skargowego sąd odwoławczy nie naruszył, co musiało skutkować
oddaleniem skargi.
Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
