III KO 70/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 września 2025 r.
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Artymiuk
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie R.S.
uniewinnionego od popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 30 września 2025 r.
wniosku pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II AKa 26/16,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt III K 34/14
postanowił:
1. oddalić wniosek;
2. obciążyć oskarżycielkę posiłkową M.B. kosztami sądowymi
postępowania wznowieniowego.
Tomasz Artymiuk
Zbigniew Puszkarski
Kazimierz Klugiewicz
UZASADNIENIE
Do Sądu Okręgowego w Szczecinie w dniu 16 stycznia 2009 r. wpłynął
subsydiarny akt oskarżenia. Oskarżyciele posiłkowi subsydiarni – M.B. i J.K.
oskarżyli R.S. o to, że w dniu 29 kwietnia 2003 r. w S., opierając się jedynie na dla
pozoru wystawionych przez siebie, a potwierdzonych przez pokrzywdzonych M.B. i
III KO 70/25
2
J.K. rachunkach, wystąpił do Sądu Okręgowego w Szczecinie z powództwem o
zapłatę kwoty 323.219,72 zł i w następstwie zamierzonego wprowadzenia sądu w
błąd co do podstaw roszczenia, uzyskał przeciwko pokrzywdzonym orzeczenie
zasądzające w postaci nakazu zapłaty, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294
§ 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt
III K 34/14, uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocników oskarżycielki
posiłkowej subsydiarnej Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 grudnia
2016 r. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, zaś kasacje wniesione od wyroku Sądu
Apelacyjnego przez pełnomocników oskarżycielki Sąd Najwyższy postanowieniem
z dnia 10 stycznia 2018 r., V KK 200/17, oddalił jako oczywiście bezzasadne.
Pismem datowanym 23 kwietnia 2025 r. pełnomocnik oskarżycielki
posiłkowej subsydiarnej M.B. na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 542
§ 1 k.p.k. w zw. z art. 544 § 2 k.p.k. wniósł o:
„1. wznowienie w całości postępowania karnego zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015
r., sygn. akt III K 34/14, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Szczecinie z dnia 7 grudnia 2016 r., z uwagi na to, że w związku z prowadzonym
postępowaniem R.S. dopuścił się przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., które miało
istotny wpływ na treść orzeczenia uniewinniającego go od popełnienia zarzucanego
mu czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. na szkodę M.B.,
2. uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2016
r., sygn. akt II AKa 26/16 i poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w
Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt III K 34/14 oraz przekazanie
sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania jako sądowi
I instancji”.
W pkt 3 pełnomocnik zwrócił się o przeprowadzenie licznych dowodów, w
tym (pkt 3a) dowodu z załączonego do wniosku (w odpisie) „prawomocnego
Wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 7
grudnia 2023 r., wydanego w sprawie o sygn. akt VI K 465/20 na okoliczność: (1)
dopuszczenia się przez R.S. w związku z zakończonym postępowaniem karnym
III KO 70/25
3
przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., polegającego na użyciu na etapie postępowania
przygotowawczego jako autentyczny przerobionego dziennika budowy, o którym
wiedział, że znajdują się w nim sfabrykowane informacje i podrobione podpisy Z.J.
(2) zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania”. Wspomnianym wyrokiem R.
S. został skazany za dwa przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., których opis brzmi
następująco:
- „w bliżej nieustalonym dniu „nie wcześniej niż 30 czerwca 2008 r. i nie
później niż 28 sierpnia 2008 r. w nieustalonym miejscu użył jako autentyczny
podrobiony Dziennik Budowy Nr […], o którym wiedział, że znajdują się w nim na
str. 1,7 i 8 podrobione podpisy Z.J. potwierdzające objęcie funkcji inspektora
nadzoru inwestorskiego, zakończenie przeizolowania linii wymiany przewodów oraz
zakończenie prac – poprzez przedłożenie tego Dziennika biegłemu powołanemu
przez Z-cę Prokuratora Rejonowego w G. w sprawie Ds. [...]”;
- „w dniu 27 listopada 2008 r. w G. użył jako autentyczny przerobiony
Dziennik Budowy Nr […], o którym wiedział, że znajdują się w nim na str. 1,7 i 8
podrobione podpisy Z.J. potwierdzające objęcie funkcji inspektora nadzoru
inwestorskiego, zakończenie przeizolowania linii wymiany przewodów oraz
zakończenie prac – poprzez przedłożenie tego funkcjonariuszowi Komendy
Powiatowej Policji w G., jako dowód w sprawie w toku postępowania o sygn. Ds.
[...], nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w Goleniowie”.
W pkt 4 wniosku obrońca postulował, by Sąd Najwyższy pozyskał akta
wspomnianej sprawy o sygn. akt VI K 465/20 i przeprowadził dowody ze
znajdujących się w tych aktach dokumentów na wskazane okoliczności.
W pisemnej odpowiedzi na wniosek prokurator reprezentujący Prokuraturę
Krajową wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skoro czyny przestępne przypisane R. S. wyrokiem Sądu Rejonowego
Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt
VI K 465/20, miały miejsce w 2008 r., kiedy toczyło się postępowanie w następstwie
zawiadomienia M. B. o popełnieniu na jej szkodę przestępstwa przez R. S. (k. 772
akt sprawy o pierwotnej sygn. IV K 30/09), to można uznać, że czynów tych
dopuścił się on w związku z tym postępowaniem. Nie znaczy to jednak, że
III KO 70/25
4
zasługuje na uwzględnienie wniosek o wznowienie postępowania na niekorzyść R.
S. w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Szczecinie z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II AKa 26/16. Nie został bowiem
spełniony określony w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. drugi warunek wznowienia, tj. nie
można uznać, że istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że popełnienie
przestępstw miało wpływ (ustawa nie mówi o wpływie istotnym, co sugerowano we
wniosku) na treść orzeczenia.
Dziennik budowy, o którym jest mowa w wyroku skazującym R. S. i kwestia
jego rzetelności były w polu widzenia Sądu, który wydał wyrok uniewinniający, tj.
Sądu Okręgowego w Szczecinie. Zaakceptował on opinię biegłego z zakresu
badania pisma ręcznego, iż doszło do podrobienia podpisu Z. (inaczej niż wynika z
wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, to
prawidłowe imię tej osoby – zob. np. treść pieczątki na s. 5-6 wniosku) J. w
dzienniku budowy, ale podkreślił, że cyt. „nie poczynił ustaleń w oparciu o dowód z
Dziennika Budowy w tymże zakresie” (s. 45 uzasadnienia wyroku). To oznacza, że
Sąd uznał, iż fakt, że wspomniany podpis nie został złożony przez Z.J., nie miał
wpływu na treść orzeczenia, a wprost to stwierdził wskazując, że „w ocenie Sądu
nawet wnioski zawarte w późniejszej opinii grafologicznej nie mogły stanowić
dowodu przemawiającego za niewykonaniem przez R.S. prawie całości prac mu
zleconych, albowiem przeczyły temu inne ujawnione w sprawie dowody”. Następnie
Sąd meriti wymienił szereg tych dowodów, a jego stanowisko zostało
zaaprobowane przez orzekający w drugiej instancji Sąd Apelacyjny w Szczecinie,
który stwierdził cyt. „Wbrew twierdzeniom apelującego, bez wpływu na dokonaną
przez Sąd orzekający ocenę wyjaśnień R.S. pozostają wnioski sformułowane w
opinii biegłego z zakresu badania pisma (…). To, że w świetle tych wniosków,
podpis pod adnotacją »Potwierdzam zakończenie prac« znajdujący się w dzienniku
budowy nie został nakreślony przez Z.J., samo przez się, nie oznacza przecież, że,
po pierwsze, nakreślił go R.S. i po wtóre, że nie wykonał on udokumentowanych
prac. W tej sytuacji rację ma więc Sąd Okręgowy stwierdzając (…), że wnioski
zawarte we wspomnianej opinii »(…) nie mogły stanowić dowodu przemawiającego
za niewykonaniem przez R.S. prawie całości prac mu zleconych, albowiem
przeczyły temu inne ujawnione w sprawie dowody«, które to, notabene, niejako dla
III KO 70/25
5
przypomnienia Sąd meriti wymienił syntetycznie na stronach 45-46 pisemnych
motywów orzeczenia”. Sąd Apelacyjny miał też w polu widzenia sygnalizowany
przez skarżącego fakt prowadzenia postępowania w sprawie sfałszowania
dziennika budowy i stwierdził, że „czynione w niej ustalenia nie mają, bo z
oczywistych powodów nie mogą mieć wpływu na ocenę nie tylko wyjaśnień R.S.,
ale w ogóle, na ocenę zasadności rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd pierwszej
instancji” (s. 21 uzasadnienia wyroku).
Jakkolwiek z uwagi na treść art. 535 § 3 k.p.k. nie zostało sporządzone pisemne
uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2018 r., V KK
200/17, to wypada przyjąć, że Sąd ten powyższe stanowisko Sądu Apelacyjnego
uznał za prawidłowe. Wynika to z faktu oddalenia kasacji, w której wśród licznych
zarzutów pełnomocnik oskarżycielki subsydiarnej podniósł brak rzetelnego
ustosunkowania się m.in. do zarzutu apelacji naruszenia art. 4, 92 i 410 k.p.k. w
wyniku braku oparcia wyroku na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku
postępowania, w tym na ekspertyzie grafologicznej, która potwierdziła fakt
sfałszowania podpisów Z.J. w dzienniku budowy, co według skarżącego stanowiło
istotną okoliczność przy ocenie wiarygodności wyjaśnień R.S.
Nie jest dopuszczalne, by Sąd Najwyższy orzekający w przedmiocie
wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uniewinnieniem R. S., ponownie
oceniał przytoczone stanowiska sądów obu instancji, w konsekwencji by
ewentualnie uznał, że przemawia za wznowieniem fakt skazania wymienionego za
występek polegający na przedłożeniu biegłemu dziennika budowy z podrobionymi
podpisami Z.J. oraz za występek polegający na przedłożeniu wspomnianego
dziennika budowy, jako dowodu w sprawie, funkcjonariuszowi Komendy
Powiatowej Policji w G.. Ponownie należy podkreślić, że sądy orzekające uznały, iż
inne dowody niż zapisy w dzienniku budowy przemawiały za uniewinnieniem R. S.
od zarzutu popełnienia oszustwa na szkodę M.B. i J.K. Nasuwa to oczywisty
wniosek, że zachowania przypisane R.S. przez Sąd Rejonowy Szczecin -
Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie nie dają podstawy do przyjęcia, iż mogły one
mieć wpływ na wcześniejsze wydanie przez Sąd Okręgowy w Szczecinie wyroku
uniewinniającego.
III KO 70/25
6
Zbędne było przeprowadzanie przez Sąd Najwyższy dowodów, o których jest
mowa w punktach 3 lit. b-f i 4 wniosku, m.in. na okoliczności:
- nieprzekazywania przez Z.J. L.J. dokumentów na przechowanie, w tym
związanych z inwestycją w Komarowie,
- wykonania przez oskarżonego kosztorysu powykonawczego inwestycji
dopiero w trakcie trwania postępowania i wyłącznie na jego potrzeby,
- współpracy biegłego Z. R. z oskarżonym przy wydawaniu opinii,
- nieprzekazania R. S. przez L. J. dokumentów związanych z inwestycją w
Komarowie i składania przez oskarżonego sprzecznych z prawdą wyjaśnień w
zakresie wejścia w posiadanie dziennika budowy,
- fałszowania dowodów przez oskarżonego w postępowaniu karnym.
Okoliczności te wykraczały poza powołaną we wniosku podstawę
wznowienia postępowania, tj. stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie faktu dopuszczenia
się przestępstw w związku z postępowaniem. Zakreśliło to ramy postępowania
wznowieniowego, w trakcie którego powinnością Sądu Najwyższego było jedynie
zbadanie, czy przestępstwa przypisane R. S. były popełnione w związku z
dotyczącym go postępowaniem i czy istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia,
że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. Wyżej wykazano, z odwołaniem się
do uzasadnień wyroków sądów obu instancji, że taka podstawa nie zachodzi.
Twierdzenie autora wniosku, że w postępowaniu karnym oskarżony fałszował
dowody, zdaje się dotyczyć innych zachowań niż popełnienie przestępstw z art. 270
§ 1 k.k., za które został skazany. W takim jednak wypadku wnioskodawca powinien
przedłożyć, zgodnie z art. 541 § 2 k.p.k., jeszcze inny wyrok, mianowicie skazujący
R. S. za owo „fałszowanie dowodów”.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1.
postanowienia, co skutkowało w pkt 2. obciążeniem M. B. kosztami sądowymi
postępowania wznowieniowego, zgodnie z art. 639 k.p.k.
Tomasz Artymiuk
[WB]
Zbigniew Puszkarski
Kazimierz Klugiewicz
III KO 70/25
7
