III KO 166/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 listopada 2025 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński
w sprawie M.P.
skazanego za przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k.
w zw. z art. 280 § 2 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw.
z art. 4 § 1 k.k. oraz art. 280 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 27 listopada 2025 r.,
wniosku skazanego
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 21/23,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt III K 34/22
oraz sygnalizacji zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania z urzędu
postanowił:
1. stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania
z urzędu,
2. na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. odmówić w pozostałym
zakresie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec
jego oczywistej bezzasadności.
UZASADNIENIE
III KO 166/25
2
M.P. pismem z dnia 20 października 2025 r. (data prezentaty Biura
Podawczego SN) wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2024r., sygn. akt II AKa
21/23, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 14 października
2022r., sygn. akt III K 34/22. Skazany w uzasadnieniu wniosku zasygnalizował
wystąpienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych w postaci nienależytej obsady
sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) oraz braku udziału obrońcy wyznaczonego z urzędu
w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy (art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.).
Ponadto skazany podniósł szereg różnego rodzaju okoliczności, w tym
proceduralnych, jak rozpoznanie sprawy pod jego nieobecność i utrudniony w
trakcie postępowania kontakt z jego obrońcą (tj. naruszenie art. 6 EKPC prawo do
rzetelnego procesu), brak dostępu do akt sprawy, nie rozpoznanie składanych
przez niego wniosków dowodowych, zaniechanie uzyskania od skazanego
wyjaśnień, „sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału
dowodowego”. Ponadto skazany podniósł wadliwość dokonanej w sprawie
kwalifikacji prawnej, niewspółmierność orzeczonej kary, działanie w ramach obrony
koniecznej oraz inne niezwiązane z meritum sprawy okoliczności.
Pismo to zostało zarejestrowane w Izbie Karnej Sądu Najwyższego jako
wniosek sygnalizujący w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k.
może nastąpić wyłącznie z urzędu, wobec czego strona nie jest uprawniona do
złożenia wniosku o wznowienie postępowania powołującego się na tego rodzaju
uchybienia Strona może natomiast – na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. –
zasygnalizować sądowi dostrzeżone uchybienie tego rodzaju (uchwała Sądu
Najwyższego z 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 5, poz. 48).
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podnoszona przez skazanego
kwestia nienależytej obsady sądu była już przedmiotem badania Sądu
Najwyższego i zakończyła się wydaniem zarządzenia z dnia 30 lipca 2025 r.
stwierdzającym brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania
wznowieniowego (sygn. akt III KO 110/25). Odnotować jednocześnie należy, że
III KO 166/25
3
zarzut dotyczący wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. został podniesiony w postępowaniu kasacyjnym, w którym
Sąd Najwyższy – oddalając kasację jako oczywiście bezzasadną - nie stwierdził
sygnalizowanego przez obrońcę skazanego uchybienia (sygn. III KK 491/24).
Na podstawie analizy przebiegu postępowania toczącego się zarówno przed
Sądem Okręgowym, jak i przed Sądem Apelacyjnym stwierdzić należy, że w
niniejszej sprawie nie zachodzi również bezwzględna przyczyna odwoławcza
określona w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Orzekanie pomimo braku obrońcy jako
bezwzględna przyczyna odwoławcza dotyczy dwóch sytuacji: pierwsza zachodzi
wówczas, gdy oskarżony nie miał obrońcy w przypadkach wskazanych w art. 79 § 1
i 2 oraz art. 80 – tj. zapewnionej obrony obligatoryjnej, druga zaś występuje, gdy
obrońca nie uczestniczył w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy
(zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D.
Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el.
2025, art. 439).
Warto zauważyć, że skazanemu wyznaczono obrońcę z urzędu w toku
postępowania przygotowawczego (k. 151). Z akt sprawy wynika także, że obrońca
z urzędu skazanego był obecny na wszystkich terminach rozprawy, zarówno przed
sądem pierwszoinstancyjnym, jak i sądem odwoławczym, stawił się również na
ogłoszenie wyroków sądów obu instancji. Skazany natomiast był doprowadzany na
terminy rozpraw, z wyjątkiem rozprawy odwoławczej, która odbyła się 23 stycznia
2024 r., kiedy skazany odmówił jego doprowadzenia z zakładu karnego, pomimo że
był wówczas zdolny do udziału w czynnościach procesowych (k. 1243, t. X). W
rezultacie twierdzenia skazanego dotyczące naruszenia prawa do obrony nie
znajdują żadnego uzasadnienia i pozostają w sprzeczności z wynikami analizy akt
sprawy. Dodać należy, że sam skazany – poza zdawkowym wskazaniem braku
udziału obrońcy w czynnościach postępowania – nie przedstawił żadnych
konkretnych okoliczności mogących potwierdzić podnoszone przez niego
uchybienie, nie wskazał też etapu postępowania, w którym przyczyna ta miała
wystąpić.
Nie budzi wątpliwości, że ze względu na rangę prawa do obrony jego
realizacja musi mieć charakter rzeczywisty, a nie jedynie formalny, a jej celem jest
III KO 166/25
4
zapewnienie oskarżonemu możliwie najkorzystniejszego rozstrzygnięcia. Ocena
sytuacji procesowej zaistniałej w niniejszej sprawie nie pozwala jednak na
stwierdzenie, że w sprawie doszło do podnoszonego przez skazanego naruszenia
prawa do obrony. Ubocznie należy też zauważyć, że skazany dysponował pełną
możliwością zgłaszania w toku postępowania wszelkich zastrzeżeń dotyczących
sposobu prowadzenia jego obrony, z której to możliwości przecież skorzystał
wnioskując o zmianę obrońcy z urzędu (k. 1160, t. IX).
W konsekwencji sygnalizowane przez skazanego naruszenie prawa do
obrony dotyczy w istocie błędów w procedowaniu sądów obu instancji, zwłaszcza
że wskazanej bezwzględnej przyczyny odwoławczej wcześniej skazany nie
komunikował (tj. w sprawie o sygn. akt III KO 110/25), a aktualnie obok rzekomego
wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych, skazany odwołuje się do
okoliczności nie stanowiących podstaw wznowieniowych (art. 540, 540a i b k.p.k.).
Należy bowiem wyraźnie podkreślić, że skazany nie przedstawił żadnych
okoliczności, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa,
pojawiły się nowe fakty lub dowody, które mogłyby uzasadniać istnienie przesłanek
wznowienia postępowania przewidzianych w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Zamiast tego
skazany usiłuje podważyć ocenę zgromadzonego w sprawie materiału
dowodowego oraz ustalenia stanu faktycznego, a nadto wskazuje na szereg innych
okoliczności, które również nie mogą stanowić podstaw wznowieniowych.
Nic nie stoi natomiast na przeszkodzie, aby skazany sformułował skargę do
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, skoro dostrzegł już wcześniej taką
możliwość i podjął ku temu odpowiednie czynności. Tymczasem jednak nie doszło
do wydania orzeczenia organu międzynarodowego, które miałoby związek z
podstawą wydanego wobec niego orzeczenia albo świadczyłoby o potrzebie
wznowienia wobec niego postępowania.
W konsekwencji na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. należało odmówić przyjęcia
wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności, zaś w
zakresie naruszenia prawa do obrony stwierdzić brak podstaw do wznowienia
postępowania z urzędu.
Z tych względów, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[WB]
III KO 166/25
5
[a.ł]
