III KO 129/26
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
Dnia 1 września 2026 r.
1. Na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 k.p.k. oraz art.
530 § 2 k.p.k. odmawiam przyjęcia osobistego wniosku M.D. o
wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu
Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2025 r., sygn. akt II AKo
84/25 wydanym w przedmiocie wniosków oskarżonego o
przywrócenie terminu do złożenia wniosków w trybie art. 42a 3 ustawy
Prawo o ustroju sądów powszechnych (daje jako – u.s.p.) wobec
sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy o sygn. akt II AKa
32/22
wobec ustawowej niedopuszczalności wznowienia tego
postępowania.
UZASADNIENIE
Z treści przepisów art. 540 – 540 b k.p.k. wynika w sposób bezsporny, że
postępowanie sądowe, prawomocnie zakończone, musi rozstrzygać o
odpowiedzialności karnej oskarżonego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej,
chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego.
Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie SN (por. postanowienia SN: z
29 stycznia 2008 r., IV KO 118/07; z 7 maja 2007 r., V KZ 24/07; z 27 sierpnia 2008
r., IV KZ 59/08; z 11 września 2008 r., IV KZ 62/08). Postępowania incydentalne
mogą być przedmiotem wznowienia tylko wówczas, gdy zapadłe w nich orzeczenia
III KO 129/26
2
definitywnie zamykają rozpoznanie danej kwestii, wywołując trwałe skutki (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2013 r., III KK 231/13). Za
takie nie może być uznane postępowanie toczące się w trybie art. 42 a § 3 u.s.p., a
dotyczące wyłączenia sędziów wyznaczonych do rozpoznania określonej sprawy.
Ten rodzaj postępowania ma na celu wyłączenie sędziego, a zatem odnosi się do
składu sądu orzekającego, a nie do decyzji o zakończenia sprawy, którą ma
rozpoznać dany skład orzekający. Co istotne, po wydaniu orzeczenia w danej
sprawie strona przecież może podnosić zarzuty dotyczące nieprawidłowej obsady
sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) w zwykłym lub nadzwyczajnym środku zaskarżenia
od ostatecznego, kończącego dane postępowanie, orzeczenia. Wznowienie
postępowania nie może więc dotyczyć postanowienia sądu odwoławczego
wydanego na podstawie art. 126 k.p.k. w procedurze testowej (tej z art. 42a § 3 i
nast. u.s.p.), gdyż jego przedmiotem nie jest kwestia odpowiedzialności karnej, a
jedynie kwestia oceny istnienia merytorycznych przesłanek usprawiedliwiających
dokonanie przez stronę czynności procesowej po upływie terminu. Ponadto, trzeba
dodać, że zgodnie z art. 42a § 14 pkt 2 u.s.p. w zakresie nieuregulowanym
przepisami ustawy do rozpoznania wniosku, o którym mowa w § 4, stosuje się
odpowiednio w sprawach karnych - przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -
Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37) dotyczące rozpoznania
wniosku o wyłączenie sędziego, z wyłączeniem art. 42 § 3 zdanie trzecie tej ustawy
w zakresie dotyczącym czynności niecierpiących zwłoki, w szczególności w
przedmiocie tymczasowego aresztowania. Taki sposób odesłania oznacza, że
procedura w odniesieniu do złożonego wniosku o wyłączenie sędziego nie
przewiduje dla strony żadnego środka odwoławczego (na postanowienia wydane w
trybie art. 42 k.p.k. zażalenie bowiem nie przysługuje), a jedynym wyjątkiem jest
prawo do ponownego rozpoznania wniosku, co następuje tylko na żądanie
sędziego wyłączonego w postanowieniu (art. 42a § 13, 14 u.s.p.). W tym stanie
rzeczy jest również oczywiste, że nie jest dopuszczalny wniosek o wznowienie w
trybie art. 540 § 1 k.p.k. postępowania sądowego zakończonego postanowieniem
rozstrzygającym w tym przedmiocie.
III KO 129/26
3
2. odpis zarządzenia doręczyć skazanemu z pouczeniem o zażaleniu w
terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu zarządzenia (art. 530 § 3 k.p.k. w zw. z art.
545 § 1 k.p.k.).
[WB]
[a.ł]
