III KK 631/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
Dnia 5 lutego 2025 r.
w sprawie K. K.
skazanego z art. 178b k.k. i inne
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 lutego 2025 r.,
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
kasacji obrońcy skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z dnia 21 maja 2024 r., sygn. II Ka 97/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 30 października 2023 r., sygn. II K 464/23,
p o s t a n o w i ł
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2) zwolnić skazanego K. K. od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania kasacyjnego i przejąć je na rachunek Skarbu
Państwa;
3) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A.P. , Kancelaria
Adwokacka w N., kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć
złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% podatku Vat, za
sporządzenie i wniesienie kasacji w charakterze obrońcy z
urzędu skazanego K. K. .
III KK 631/24
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 30 października 2023
r., sygn. akt II K 464/23 uznano K. K. za winnego popełnienia zarzucanego mu w
akcie oskarżenia czynu stanowiącego występek z art. 178b k.k. i art. 178a § 4 k.k.
w zw. z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. przy zast. art. 64 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k. i
za to na mocy art. 178a § 4 k.k. w związku z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 1
(jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, orzekając na mocy art.
62 k.k. terapeutyczny system wykonania tej kary. Na mocy art. 63 § 1 k.k. Sąd
zaliczył na poczet kary okres zatrzymania oskarżonego od dnia 25 marca 2023
roku godzina 14:12 do dnia 27 marca 2023 roku godzina 13:20. Jednocześnie Sąd
orzekł wobec oskarżonego na mocy art. 42 § 3 k.k. środek karny w postaci zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, a na mocy art. 43a §
2 k.k. świadczenie pieniężne w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych na
rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonymi oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Na
zasadzie art. 627 k.p.k. Sąd zasądził od oskarżonego K. K. na rzecz Skarbu
Państwa kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem częściowych wydatków, zaś na
zasadzie art. 624 § 1 kpk zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych w pozostałym
zakresie.
Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca z urzędu oskarżonego K. K.
adw. A. P. , zarzucając: obrazę przepisów prawa materialnego, błąd w ustaleniach
faktycznych oraz rażącą niewspółmierność kary.
Wyrokiem z dnia 21 maja 2024 r., w sprawie o sygn. akt II Ka 97/24, Sąd
Okręgowy w Nowym Sączu utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zwalniając
oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Sąd
zasądził również od Skarbu Państwa wynagrodzenia za obronę z urzędu przed
sądem okręgowym.
Prawomocny wyrok Sądu Odwoławczego zaskarżył w całości na korzyść
skazanego obrońca z urzędu, która zarzuciła:
I. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa
materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego
oskarżonemu, a to art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., poprzez
III KK 631/24
3
przyjęcie, że popełnił on czyn zabroniony kwalifikowany przy zastosowaniu
podwójnej recydywy - raz z art. 178a § 4 k.k., a drugi raz z art. 64 § 1 k.k., co
było błędem, albowiem przypisanie sprawcy działania w warunkach
określonych w art. 178a § 4 k.k. in principia stanowi samodzielną i
wystarczającą podstawę do odpowiedzialności na podstawie tego przepisu,
nadto zgodnie z art. 57 § 1 k.k. jeżeli zachodzi kilka niezależnych od siebie
podstaw do nadzwyczajnego obostrzenia kary, sąd może tylko jeden raz karę
nadzwyczajnie obostrzyć, uwzględniając przy określaniu wymiaru kary
łącznie zbiegające się podstawy obostrzenia; wskutek powyższego
orzeczono wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności dwukrotnie
obostrzoną w oparciu o różne podstawy prawne,
II. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa
materialnego w zakresie zastosowania środka karnego, a to art. 42 § 3 k.k.
poprzez orzeczenie wobec oskarżonego K. K. zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych dożywotnio, chociaż na mocy wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 04 czerwca 2024 r., sygn. akt: SK 22/21, art. 42 § 3
k.k. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o
zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.
541), w zakresie, w jakim obliguje sąd do orzeczenia zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia
przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k., jest niezgodny z art. 45 ust. 1
w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ,
W związku z tymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w
całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu do ponownego
rozpoznania; wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, którego wykonanie
zależy od rozstrzygnięcia kasacji; zwolnienie oskarżonego od obowiązku
ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym; zasądzenie od
Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, albowiem nie
zostało one uiszczone ani w całości ani w części.
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
III KK 631/24
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna.
Tak tylko można ocenić oba jej zarzuty, które nie spełniają rygorów przewidzianych
w karnej ustawie procesowej w art. 523 § 1 k.p.k. dla jedynie dopuszczalnych jej
podstaw. Stosownie do przywołanej regulacji stanowią je, obok uchybień mających
charakter bezwzględnych podstaw odwoławczych wskazanych w art. 439 k.p.k.,
tylko inne rażące naruszenie prawa, które może mieć istotny wpływ na treść
zaskarżonego wyroku. Z woli ustawodawcy nie każde naruszenie prawa może
stanowić podstawę kasacji, Aby nią być musi być "rażące", a więc jaskrawe,
rzucające się wręcz w oczy, poważne, jednoznaczne, oczywiste, a przy tym takie,
że może mieć - nie każdy - ale "istotny" wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Te
kumulatywnie przez ustawę karna procesową wymagane cechy zgłaszanych w
kasacji uchybień, warunkujących jej skuteczność, ma (zgodnie z treścią art. 526 § !
k.p.k.) wykazać skarżący. Zważyć jeszcze należy i na to, że Sąd Najwyższy
rozpoznaje kasację tylko w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, o
czym stanowi przepis art. 536 k.p.k. Trzy wyjątki wskazane w tym przepisie
pozwalające sądowo kasacyjnemu przekroczyć tak określone granice rozpoznania
kasacji w niniejszej sprawie nie wystąpiły. To oznacza, że obowiązkiem Sądu
Najwyższego było rozpoznanie zarzutów kasacji obrońcy skazanego tylko w takiej
formule opisowej i prawnej w jakich je sformułowano.
Czyniąc to w zakresie pierwszego zarzutu kasacji zauważyć należy, że tych
samych (tylko lekko dla potrzeb kasacji uzupełnionych o treść art. 57 § 1 k.k.)
kwestii, które są przedmiotem tego zarzutu dotyczył także pierwszy zarzut apelacji
obrońcy. Sąd Okręgowy prawidłowo zarzut ten rozważył na stronach 4 i 5
uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wskazując -trafnie - bezzasadność tego
zarzutu. Analiza tej części owego dokumentu procesowego pozwala wnioskować o
rzetelności przeprowadzonej przez ten Sąd - w tym zakresie - kontroli odwoławczej.
Zresztą uchybień co do jej przeprowadzenia z punktu widzenia przepisów
określających tego zasady skarżący w kasacji Sądowi odwoławczemu nie zarzucił.
Sądy orzekające w sprawie słusznie przyjęły, że przypisanie przestępstwa z
art. 178a § 4 k.k. nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu recydywy z art. 64 § 1 k.k.
III KK 631/24
5
To stanowisko zgodne jest ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w
wyroku z dnia 26 maja 2020 r., IV KK 735/19, w którym stwierdzono, że: „Sprawcy
czynów o znamionach opisanych w przepisie art. 178a § 4 k.k. odpowiadają na
zasadach ogólnych (nie ma ustawowych podstaw do wyłączenia wobec nich
uregulowań części ogólnej Kodeksu karnego), wobec czego wypełnienie
dodatkowych szczególnych przesłanek przewidzianych w art. 64 § 1 k.k., powinno
prowadzić do przypisania im działania w warunkach określających recydywę
specjalną podstawową, ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami.”
Jeśli chodzi o zarzut drugi dotyczący wyroku Trybunału Konstytucyjnego z
dnia 4 czerwca 2024 r., SK 22/21, to w wyroku tym stwierdzono, że art. 42 § 3 k.k.
jest niezgodny m.in. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim obliguje do
orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Sąd nie jest
zatem zobowiązany do jego orzeczenia, ale może go orzec w razie stwierdzenia
takiej potrzeby. W apelacji obrońca nie kwestionował ani konstytucyjności owego
przepisu. ani też zaistnienia potrzeby orzeczenia dożywotnio tego środka karnego.
Zważywszy na przywołane przez oba Sądy – jako uzasadniające wymiar
orzeczonej wobec skazanego kary – liczne i istotne okoliczności obciążające
(wysokość stężenia alkoholowego w wydychanym powietrzu u skazanego -
dwukrotnie przekraczająca minimalną granicę, obowiązujący wobec niego już
dożywotni prawomocny zakaz kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w
ruchu lądowym, czternastokrotna wcześniejsza karalność, w tym za przestępstwo z
art. 244 k.k.) można w sposób uprawniony stwierdzić, że te zaistniałe wobec
skazanego fakty wręcz samoistnie (i to bez obligatoryjnego nakazu zawartego w
omawianym przepisie) kreowały potrzebę orzeczenia wobec skazanego dożywotnio
owego środka karnego. Stąd też w realiach niniejszej sprawy nawet uwzględnienie
treści przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sposób postulowany
przez skarżącego i uznanie zasadności tego zarzutu kasacji nie gwarantowałoby
(w końcowym efekcie) uchylenia dożywotności zakazu, bowiem brak by było
przesłanek do uznania, że ta obraza przepisu art. 42 § 3 k.k. miała in concreto
istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. A to jest przecież niezbędne do
uznania zasadności takiego rodzaju podstawy kasacji.
III KK 631/24
6
Niezależnie od tego słusznie zwrócił również uwagę prokurator, że
wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wskazuje innej daty jego wejścia
w życie niż data wynikająca z jego ogłoszenia. Tym samym nie można przyjąć, że
art. 42 § 3 k.k. w zakresie, w jakim obliguje Sąd do orzeczenia środka karnego traci
moc obowiązującą od chwili jego uchwalenia. W badanej sprawie oba wyroki
wydane zostały przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Zwrócić
również należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny orzekał w sprawie SK 22/21 w
składzie, w którym brał udział tzw. sędzia-dubler Justyn Piskorski. W tym zakresie
odesłać można do argumentacji zawartej w postanowieniu Sądu Najwyższego z
dnia 13 grudnia 2023 r., I KZP 5/23 (Lex nr 3644320).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
