III KK 505/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 listopada 2025 r.
SSN Igor Zgoliński
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2025 r.,
w sprawie L. D.,
skazanej z art. 156 § 1 k.k. i in.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt II AKa 197/24,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III K 228/23,
postanowił:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazaną kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 14 marca 2024 r., III K
228/23, L. D., oskarżona o to, że w nieustalonym bliżej dniu, w okresie od 28 lipca
2023 r. do 29 lipca 2023 r. w S. poprzez wbicie nieustalonego narzędzia twardego
ostrego lub ostrokończystego spowodowała u R. F. ranę kłuto-ciętą brzucha,
III KK 505/25
2
połączoną z przecięciem wątroby oraz krwawieniem do jamy brzusznej z
następowym wstrząsem -krwotocznym i niewydolnością krążeniowo-oddechową,
które to obrażenia stanowiły ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby
realnie zagrażającej życiu, w następstwie których w dniu 31 lipca 2023 r. nastąpił
zgon R. F., tj. o przestępstwo z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 3 k.k.,
została uznana za winna tego, że w okresie od dnia 28 lipca 2023 r. do dnia 31
lipca 2023 r. w S. nie udzieliła pomocy rannemu w brzuch R. F. , znajdującemu się
w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie na
niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w
następstwie czego w dniu 31 lipca 2023 r. nastąpił zgon R. F., tj. przestępstwa z art.
162 § 1 k.k., za które wymierzona została kara roku i 6 miesięcy pozbawienia
wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w
sprawie od dnia 2 sierpnia 2023 r. od godz. 21:20 do dnia 7 lutego 2024 r. do godz.
11:30, na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócono oskarżonej dowody rzeczowe jako
zbędne dla dalszego toku postępowania, na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócono
pokrzywdzonemu W. F. dowody rzeczowe jako zbędne dla dalszego toku
postępowania, na podstawie art. 627 k.p.k. i art. 624 § 1 k.p.k. orzeczono w
przedmiocie kosztów sądowych.
Od tego wyroku apelację wniósł prokurator, zaskarżając wyrok w całości na
niekorzyść oskarżonej. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na
treść orzeczenia, polegający na:
- niezasadnym przyjęciu, że oskarżona nie dopuściła się zarzucanego jej aktem
oskarżenia czynu, podczas gdy prawidłowa, zgodna z zasadą swobodnej oceny
dowodów ocena wskazuje, że tylko L. D. mogła dopuścić się przestępstwa na
szkodę pokrzywdzonego, co wynikało z faktu, że razem mieszkali, nikt ich nie
odwiedzał, a nadto, iż pokrzywdzony R. F. od wieczora 28 lipca 2023 r. po
opuszczeniu domu przez robotników nie został zarejestrowany przez żadną z
kamer znajdujących się na terenie S., a nadto nie był widziany przez żadnego ze
świadków, w tym sąsiadów oskarżonej aż do poranka 31 lipca 2023 r., a nadto L. D.
wielokrotnie kłóciła się z pokrzywdzonym, wyrzucała go z domu i stosowała wobec
III KK 505/25
3
niego przemoc, a takich zachowań ze strony pokrzywdzonego nikt nie
zaobserwował,
- niezasadnym przyjęciu, że do powstania obrażenia mogło dojść bez udziału osób
trzecich, podczas gdy przeciwne wnioski wynikają z treści opinii biegłego lekarza
sądowego, którą sąd w całości podzielił, a w której wskazano, że rana powstała na
skutek zadania ciosu ręką obcą,
- niezasadnym przyjęciu, że działanie L. D. mogło nastąpić w ramach kontratypu w
wyniku odparcia zamachu na jej dobro chronione prawem w postaci np. wolności
seksualnej, albowiem okoliczność ta nie wynika z żadnego z przeprowadzonych
dowodów w sprawie.
Podnosząc ww. zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku
poprzez skazanie oskarżonej za przestępstwo z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art.
156 § 3 k.k. i wymierzenie wobec niej kary 15 lat pozbawienia wolności.
Apelację od wyroku wywiódł nadto obrońca oskarżonej, zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że zachowanie oskarżonej
wypełniło przesłanki czynu zabronionego penalizowanego w art. 162 § 1 k.k.
- które to uchybienie miało wpływ na treść orzeczenia,
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że oskarżona obejmowała swoją
świadomością istniejący stan zagrożenia bezpośredniego
niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu R. F. ,
co w następstwie doprowadziło do uznania, że jej zachowanie wypełniło
znamiona przestępstwa nieudzielenia pomocy z art. 162 § 1 k.k.,
3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że oskarżona nie udzieliła pomocy
rannemu w brzuch R. F. , znajdującemu się w położeniu grożącym
bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku
na zdrowiu - które to uchybienie miało wpływ na treść orzeczenia,
III KK 505/25
4
4. rażącą niewspółmiemość kary pozbawienia wolności wymierzonej
oskarżonej, poprzez orzeczenie kary niewspółmiernie surowej, tj. roku i 6
miesięcy pozbawienia wolności.
Skarżący ten wniósł w konsekwencji zmianę zaskarżonego orzeczenia
poprzez uniewinnienie oskarżonej od zarzucanego jej czynu.
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 marca 2025 r., II AKa
197/24, zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, że oskarżona L. D.
została uznana za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w akcie oskarżenia, z
tym, że w jego opisie przed słowami: „poprzez wbicie” dodane zostały słowa:
„działając w zamiarze ewentualnym spowodowania ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu”, stanowiącego zbrodnię z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 3 k.k. w
zw. z art. 4 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 5 lat pozbawienia wolności.
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy, orzekając nadto
o kosztach postępowania odwoławczego.
Od powyższego wyroku kasację wywiódł obrońca skazanej, zarzucając:
1. na zasadzie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. - wydanie wyroku przez sąd
nienależycie obsadzony poprzez udział w składzie orzekającym
zaskarżonego wyroku sędziego powołanego przez Prezydenta RP do
orzekania w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie - SSA X. Y. - na wniosek i przy
udziale w procesie powoływania Krajowej Rady Sądownictwa w składzie
sprzecznym z art. 187 Konstytucji, a ukształtowanym przepisami ustawy z
dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa -
które to uchybienie stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą,
2. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść
wyroku poprzez znaczne wykroczenie w ramach swobodnej oceny dowodów
w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ściślej poprzez
naruszenie zasad prawidłowego rozumowania, a ponadto wskazań wiedzy i
doświadczenia życiowego (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., art. 4 k.p.k.) i
w konsekwencji przypisanie skazanej popełnienia przestępstwa
stanowiącego zbrodnię z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 3 k.k.,
podczas gdy zebrany i ujawniony materiał dowodowy nie wykazał dowodów
III KK 505/25
5
o charakterze bezpośrednim popełnienia przez skazaną przestępstwa, a
pozostałe przeprowadzone dowody nie wykluczyły w sposób nie
pozostawiający wątpliwości innej wersji zdarzeń (proces poszlakowy),
3. rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art.
156 § 3 k.k. poprzez uznanie, że skazana swoim zachowaniem wypełniła
znamiona zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu w sytuacji, gdy
zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nasuwa znaczne rozbieżności,
wątpliwości, oraz nie wyklucza innych wersji zdarzenia, a zatem
zastosowanie przywołanych norm prawa materialnego należy uznać na
nieuzasadnione.
Uwzględniając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku
oraz przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator zawnioskował o jej oddalenie
jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, wobec czego
rozpoznana została, stosownie do art. 535 § 3 k.p.k., na posiedzeniu bez udziału
stron.
W pierwszej kolejności ustosunkować się należało do najdalej idącego
zarzutu dotyczącego wystąpienia w niniejszym postępowaniu bezwzględnej
przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu II instancji (art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k.). Uchybienie to miało wynikać z faktu orzekania przez sędzię Sądu
Apelacyjnego X. Y., która zdaniem skarżącego nie gwarantowała bezstronności
postępowania z uwagi na okoliczności dotyczące jej powołania (rekomendacja KRS
w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw). Autor kasacji odwołał
się w tej mierze do uchwały Sądu Najwyższego w sprawie I KZP 2/22. Pominął
jednak ten punkt, w którym mowa jest o braku podstaw do przyjęcia a priori, że
każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania
III KK 505/25
6
udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie
spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem
jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Abstrahując od
całościowej oceny trafności mechanizmu podważania statusu sędziego z uwagi na
rekomendację wydaną przez powyższy organ, nawet składy orzekające, które
opowiadają się za wystąpieniem z tego powodu bezwzględnej przyczyny
odwoławczej czynią to w okrojonym zakresie. Uznają mianowicie, że
w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych ten mechanizm kontrolny nie może
sprowadzać się do prostego negowania takiego powołania i czynienia z niego
podstawy kontestowania prawidłowości obsadzenia sądu i bezstronności danego
sędziego. To stanowisko znajduje wyraz w dalszym orzecznictwie Sądu
Najwyższego (zob. np. wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., III KK 307/23, zarządzenie
z dnia 3 grudnia 2025 r., III KO 143/25, postanowienie z dnia 3 grudnia 2025 r., III
KK 371/25). Z prezentowanej zatem koncepcji wynika, że nie może być tu być
mowy o jakimkolwiek automatyzmie, lecz należy wykazać okoliczności, które
mogłyby rzutować na niespełnienie przez sąd orzekający z udziałem sędziego
powołanego przez ukształtowaną w sposób wskazany wyżej KRS standardu
niezawisłości i bezstronności. Tymczasem Sądowi Najwyższemu w obecnym
składzie nie są znane okoliczności, które podważałyby posiadanie przez wskazaną
w kasacji sędzię atrybutów niezawisłości i bezstronności. Nie wykazał ich natomiast
skarżący. Warto odnotować w tym miejscu trafną uwagę, zawartą w pisemnej
odpowiedzi na kasację, że w trakcie rozprawy w dniu 4 marca 2025 r.
przewodniczący składu orzekającego umożliwił stronom zajęcie stanowiska i
złożenie ewentualnych wniosków formalnych, jednakże ani oskarżona, ani jej
obrońca takiej aktywności nie podjęli, nie domagając się wyłączenia sędziego. Stąd
też wniosek, że kwestia bezstronności sądu traktowana jest li tylko instrumentalnie,
jako wyraz niezadowolenia z zapadłego wyroku, a nie jako realna obawa o
bezstronność sędziego. Zarzut ten podlegał zatem ocenie w perspektywie art. 535
§ 3 k.p.k.
Odnośnie do dwóch pozostałych zarzutów na wstępie podnieść trzeba, że
istotnie zmiana wyroku w postępowaniu odwoławczym umożliwia formułowanie
naruszenia norm skierowanych zasadniczo do sądu I instancji (art. 7, 410 k.p.k.).
III KK 505/25
7
Dodać jednak należy, że nie modyfikuje to podstaw kasacyjnych, które nadal
spełniać muszą wymogi art. 523 § 1 k.p.k. Oznacza to, że zarzuty kasacyjne
dotyczące oceny dowodów obejmować mogą wyłącznie rażące i mogące mieć
istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa, nie zaś dotyczyć błędu w
ustaleniach faktycznych. Te bowiem niezależnie od uwarunkowań sprawy
pozostają niezmiennie poza kognicją kasacyjną. Kontestowanie oceny materiału
dowodowego, a zatem i ustaleń odnośnie do sprawstwa skazanej, wykluczało już
prima facie zasadność zarzutu obrazy prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 w
zw. z art. 156 § 3 k.k. Zarzut ten mógłby mieć rację bytu jedynie wówczas, gdyby
skarżący nie kontestował podstawy faktycznej przyjętej następnie oceny prawnej.
Co oczywiste, może on wobec tej materii mieć charakter wtórny. W pierwszej
bowiem kolejności przedmiotem osądu są fakty, w drugiej zaś następuje ich
prawnokarna ocena. Sąd II instancji na podstawie materiału dowodowego dokonał
odmiennych ustaleń, które układały się w konsekwentną całość. Skutecznie za
pomocą logicznego wywodu wyeliminował przy tym wszystkie stwierdzone przez
sąd I instancji wątpliwości w zakresie sprawstwa skazanej. Ocena ta była wysoce
wnikliwa i wręcz drobiazgowa, co nie uzasadniało zarzutu naruszenia reguł
określonych w art. 7 czy 410 k.p.k. Wbrew zarzutom kasacji, jej wynik nie stwarzał
pola do powzięcia jakiejkolwiek alternatywnej wersji wydarzeń. Wszystkie możliwe
warianty dotyczące okoliczności zadania pokrzywdzonemu śmiertelnej rany zostały
skutecznie zdewaluowane. Wnikliwie przeanalizowana sekwencja zdarzeń,
ustalona przez sąd I instancji, wskazywała, że zranienie R. F. nie mogło powstać
przypadkowo bez udziału osób trzecich, w innym miejscu aniżeli miejsce
zamieszkania skazanej, jak również przez inną osobę niż ona sama lub też w
ramach ewentualnego kontratypu obrony koniecznej. Tej oceny nie mogły zmienić
akcentowane w kasacji okoliczności, nie pozostające również poza zakresem
atencji sądu (nieujawnienie i niezabezpieczenie narzędzia zbrodni, czy śladów DNA
skazanej na uprawnej wszak odzieży należącej do pokrzywdzonego). Wskazując,
że obrażenie mogło powstać w innym miejscu skarżący oscylował jedynie w sferze
spekulacji, pozostających w opozycji do zgromadzonych dowodów, w tym i
wyjaśnień samej skazanej, o których jednak nie wspomniał. Wynika z nich
natomiast wersja wpisująca się w ustalenia sądu ad quem, że po powrocie
III KK 505/25
8
pokrzywdzonego do domu z piwem w dniu 28 lipca 2023 r., co odpowiada zapisowi
monitoringu ulicznego, nie opuszczał on już miejsca ani tego dnia, ani w sobotę, w
niedzielę, czy wreszcie w poniedziałek, kiedy wyszedł na podwórko źle się czując.
Żaden z poddanych ocenie dowodów tej wersji nie podważał. Nie było też w
sprawie kwestionowane, że w tym właśnie okresie (tj. od dnia 28 lipca 2023 r. do
dnia 29 lipca 2023 r. do godz. ok. 17.00, kiedy to skazana kupowała dla
pokrzywdzonego w aptece leki na „straszny” ból brzucha) pokrzywdzony doznał
przedmiotowego urazu. Nie można w świetle powyższego zgodzić z twierdzeniem,
że przeprowadzony przez sąd II instancji proces poszlakowy generował wiele
niewiadomych, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika zgoła coś
zupełnie innego. Mianowicie wszystkie fakty uboczne składały się w logiczną i
niepodważalną całość (łańcuch poszlak), w której nie było miejsca dla wątpliwości
co do sprawstwa skazanej w zakresie postawionego jej w akcie oskarżenia zarzutu.
Te wskazywane w kasacji nie wpisywały się w zarzut obrazy prawa, lecz - jak
słusznie zauważył w replice oskarżyciel publiczny - stanowiły jedynie próbę
podważenia ustaleń faktycznych, co w postępowaniu kasacyjnym nie jest
dopuszczalne.
Zaprezentowana powyżej ocena zarzutów kasacyjnych skutkować musiała
zatem oddaleniem środka zaskarżenia na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., co
implikowało obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego,
stosownie do treści art. 637a w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.
[J.J.]
[r.g.]
