III KK 395/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 listopada 2025 r.
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca)
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie G. G.
skazanego za czyn z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. i inne
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2025 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie
z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II AKa 80/19
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II K 186/17
uchyla punkt II wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w
części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku karnym z pkt II wyroku
Sądu Okręgowego w Rzeszowie.
[J.J.]
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Jarosław Matras
UZASADNIENIE
Paweł Wiliński
III KK 395/25
2
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt
II K 186/17, uznano oskarżonego G. G. za winnego popełnienia przestępstwa z art.
148 § 2 pkt 3 k.k., za które wymierzono mu karę dożywotniego pozbawienia wolności.
W punkcie II. tego wyroku, na podstawie art. 40 § 1 i 2 k.k., orzeczono wobec
oskarżonego środek karny w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 8 lat.
W kolejnych punktach wyroku oskarżonego G. G. uznano za winnego popełnienia
czynów: z art. 278 § 1 i 5 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., z art. 270 § 1 k.k., z art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k., z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., z art. 284 § 2 k.k. w zw. z
art. 294 § 1 k.k., z art. 270 § 1 k.k., z art. 242 § 1 k.k., z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art.
12 k.k., a także zasądzono od niego obowiązki kompensacyjne. Orzeczone wobec
oskarżonego kary jednostkowe pozbawienia wolności połączono, wymierzając G. G.
karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności.
Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonych i pełnomocnika oskarżyciela
posiłkowego, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r.,
sygn. II AKa 80/19, zmienił zaskarżony wyrok w odniesieniu do G. G. w ten sposób,
że w punkcie I. uchylił orzeczenie o karze łącznej, zmienił opis i kwalifikację prawną
czynu na art. 148 § 1 k.k., skazując oskarżonego za ten czyn na karę dożywotniego
pozbawienia wolności, a w miejsce orzeczonych kar jednostkowych wymierzył karę
łączną dożywotniego pozbawienia wolności. W punkcie II zaskarżony wyrok utrzymał
w mocy w pozostałym zakresie.
Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, na korzyść
skazanego G. G. , w zakresie zawartego w punkcie II rozstrzygnięcia o utrzymaniu
w mocy pkt II wyroku Sądu Okręgowego i zarzucając:
„rażące i mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia naruszenie prawa
karnego materialnego, a mianowicie art. 40 § 2 k.k., w brzmieniu obowiązującym
przed dniem 1 stycznia 2022 r., polegające na zaniechaniu uchylenia,
orzeczonego wobec oskarżonego G. G. wyrokiem Sądu I instancji (pkt II), w
związku ze skazaniem za czyn kwalifikowany z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. (pkt I), środka
karnego w postaci pozbawienia praw publicznych, przy równoczesnej zmianie
zaskarżonego wyroku Sądu meriti, poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanego
III KK 395/25
3
oskarżonemu w punkcie I czynu ustawowych znamion wskazujących na
motywację zasługującą na szczególne potępienie oraz zakwalifikowanie
zachowania oskarżonego jako wyczerpującego ustawowe znamiona art. 148 § 1
k.k. w sytuacji, gdy orzeczenie - na podstawie art. 40 § 2 k.k., w brzmieniu
obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r. - środka karnego w postaci
pozbawienia praw publicznych było możliwe jedynie w razie skazania na karę
pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w
wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie”.
Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie w zaskarżonej części i utrzymanego nim w mocy rozstrzygnięcia
zawartego w pkt II orzeczenia Sądu I instancji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Podniesione w kasacji uchybienie, polegające na rażącym i mającym istotny
wpływ na treść wyroku naruszeniu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 40
§ 2 k.k., w jego brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r., znajduje
potwierdzenie w treści zaskarżonego wyroku, którym nie uchylono środka karnego
polegającego na pozbawieniu G. G. praw publicznych. Przywołany przepis stanowił,
że „Sąd może orzec pozbawienie praw publicznych w razie skazania na karę
pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w
wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie”.
Sąd odwoławczy zmienił bowiem wyrok Sądu I instancji w zakresie, w jakim
oskarżony G. G. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 3 k.k.,
które stanowiło typ kwalifikowany zbrodni zabójstwa - w wyniku motywacji
zasługującej na szczególne potępienie, na zbrodnię zabójstwa w typie podstawowym
z art. 148 § 1 k.k. Tymczasem przypisanie zbrodni zabójstwa w typie podstawowym
wyklucza możliwość orzeczenia wobec sprawcy środka karnego w postaci
pozbawienia praw publicznych, albowiem zbrodnia ta nie została popełniona w
wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Sąd ad quem dostrzegł
swoje uchybienie, wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że w związku ze zmianą
III KK 395/25
4
punktu I. zaskarżonego wyroku i uznaniu G. G. za winnego zabójstwa J.Ś. w typie
podstawowym z art. 148 § 1 k.k., należało również wyeliminować z treści tego wyroku
punkt II., dotyczący orzeczonego wobec oskarżonego środka karnego w postaci
pozbawienia praw publicznych, czego jednak nie uczyniono przez przeoczenie (s.
47-48 uzasadnienia).
Dodać należy, że ewentualną możliwość orzeczenia środka karnego z art.
40 § 2 k.k. G. G. generowało także przypisanie czynu z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art.
294 § 1 k.k., za który wymierzono karę 5 lat pozbawienia wolności. Jednak czyn ten
polegający na przywłaszczeniu mienia nie został uznany przez żaden z orzekających
w analizowanej sprawie Sądów za występek popełniony w wyniku motywacji
zasługującej na szczególne potępienie, wymagającej wyjątkowego napiętnowania.
Za pozostałe czyny nie wymierzono natomiast kary przewyższającej 3 lata
pozbawienia wolności jak wymagał tego wskazany art. 40 § 2 k.k.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że brak było przesłanek do
orzeczenia wobec G. G. przedmiotowego środka karnego w postaci pozbawienia
praw publicznych w związku z którymkolwiek z jednostkowych skazań. Oskarżony
został w ten sposób pozbawiony zagwarantowanych konstytucyjnie praw
obywatelskich, pomimo braku ku temu ustawowych przesłanek. W rezultacie, wyrok
w zaskarżonej części zapadł z rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego,
co miało istotny wpływ na jego treść, a to z kolei skutkować musiało uchyleniem
zaskarżonego wyroku w części, w jakiej nie uchylono rozstrzygnięcia o rzeczonym
środku karnym, bez jednoczesnej potrzeby wydawania w tej kwestii orzeczenia
następczego.
Na marginesie powyższych rozważań nasuwa się uwaga z urzędu i wobec
treści pisma skazanego z dnia 12 października 2015 r. (k. 48 akt SN), że w składzie
orzekającym Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zasiadał negatywnie testowany w
Sądzie Najwyższym sędzia X.Y., co jednak wobec daty wydania zaskarżonego
kasacją wyroku – 28 listopada 2019 r., w kontekście uchwały Składu Połączonych
Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020
r., sygn. BSA I-4110-1/20, a w szczególności jej pkt. 3., nie mogło skutkować
stwierdzeniem zaistnienia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
III KK 395/25
5
[J.J.]
[a.ł]
Małgorzata Wąsek-Wiaderek Jarosław Matras Paweł Wiliński
