III KK 361/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 września 2025 r.
SSN Igor Zgoliński (przewodniczący)
SSN Adam Roch (sprawozdawca)
SSN Stanisław Stankiewicz
Protokolant Weronika Woźniak
przy udziale prokuratora del. do Prokuratury Krajowej Jerzego Kopcia,
w sprawie M. L.
skazanego z wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 25 września 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść
od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. akt II K 783/24,
uchyla zaskarżony wyrok łączny i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.
Adam Roch
Igor Zgoliński
Stanisław Stankiewicz
UZASADNIENIE
M. L. został skazany prawomocnymi wyrokami:
III KK 361/25
2
1. Sądu Rejonowego w Lubaczowie z dnia 28 października 2020 r., w sprawie sygn.
II K 237/20 za czyn popełniony w dniu 3 października 2019 r. z art. 286 § 1 k.k.
w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
2. Sądu Rejonowego w Braniewie z dnia 30 listopada 2020 r., w sprawie sygn. II K
518/20 za czyn popełniony w dniu 4 lutego 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art.
64 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;
3. Sądu Rejonowego w Rawiczu z dnia 17 grudnia 2020 r., w sprawie sygn. II K
407/20 za czyn popełniony w dniu 21 października 2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w
zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności;
4. Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2020 r., w
sprawie sygn. II K 1463/20 za ciąg przestępstw popełniony w dniu 7 i 8 stycznia
2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy ograniczenia
wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele
społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym;
5. Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 10
lutego 2021 r., w sprawie sygn. IV K 698/20 za czyn popełniony w dniu 11 maja
2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 7 miesięcy pozbawienia
wolności;
6. Sądu Rejonowego w Tychach z dnia 25 lutego 2021 r., w sprawie sygn. II K
206/21 za czyn popełniony w dniu 19 września 2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z
art. 64 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności;
7. Sądu Rejonowego w Wałczu z dnia 12 marca 2021 r., w sprawie sygn. II K 412/20
za czyn popełniony w dniu 12 lutego 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 §
1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
8. Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 16 marca 2021 r., w sprawie sygn. II K
647/20 za czyn popełniony w dniu 20 grudnia 2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
9. Sądu Rejonowego w Głubczycach z dnia 20 kwietnia 2021 r. w sprawie sygn. II
K 286/20 za czyn popełniony w dniu 5 lutego 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z
art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
III KK 361/25
3
10. Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 1 czerwca 2021 r., w sprawie sygn. II K 995/20
za czyn popełniony w dniu 19 grudnia 2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;
11. Sądu Rejonowego w Lubaczowie z dnia 28 lipca 2021 r., w sprawie sygn. II K
288/21 za czyn popełniony w dniu 25 września 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
12. Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 5 sierpnia 2021 r., w sprawie sygn. II K 575/21
za czyn popełniony w dniu 21 czerwca 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności;
13. Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 17 sierpnia 2021 r. w sprawie sygn. II K
810/20 za czyn popełniony w dniu 20 września 2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz na mocy art. 33
§ 2 k.k. karę łączną 80 stawek dziennych po 10 złotych;
14. Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 27 września 2021 r., w
sprawie sygn. II K 550/21 za czyn popełniony w okresie od 28 listopada 2020 r.
do 5 grudnia 2020 r. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1
k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, przekształconą postanowieniem
Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku na mocy art. 2a § 1 k.w. na karę
30 dni aresztu;
15. Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 8 października 2021 r. w sprawie sygn. II K
667/21 za czyn popełniony w dniu 8 października 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności;
16. Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 22 października 2021 r., w sprawie sygn. II K
117/21 obejmującą: karę 1 roku pozbawienia wolności wymierzoną za ciąg
przestępstw z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.
popełniony w okresie 5 marca 2020 roku do 24 maja 2020 roku oraz karę 6
miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
popełniony w dniu 5 marca 2020 roku, zaś po połączeniu kar jednostkowych
wymierzono karę łączną 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności;
17. Sądu Rejonowego w Mielcu z dnia 26 października 2021 r. w sprawie sygn. II K
455/21 za czyn popełniony w dniu 2 listopada 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
III KK 361/25
4
18. Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 22 listopada 2021 r., w sprawie sygn. II K
1174/21 za czyn popełniony w okresie od 5 lutego 2020 r. do 10 lutego 2020 r.
z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności;
19. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 9 grudnia 2021 r., w sprawie sygn. II K
434/21 za czyn popełniony w dniu 23 września 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z
art. 64 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności;
20. Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2022 r., w
sprawie sygn. II K 1441/21 obejmującego karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia
wolności wymierzoną za przestępstwo z art. 190a § 2 k.k. popełnione w dniu 21
kwietnia 2021 r. oraz karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 275 §
1 k.k. popełniony w okresie od 15 kwietnia 2021 r. do 29 kwietnia 2021 r., gdzie
połączono kary jednostkowe pozbawienia wolności i wymierzono karę łączną 1
roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;
21. Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 19 stycznia 2022 r., w sprawie sygn. II K
428/21 obejmującego: karę 8 miesięcy pozbawienia wolności wymierzoną za
przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
popełnione w dniach 18 października 2019 r. i 24 października 2019 r. oraz karę
6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2
k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony w dniu 16 grudnia 2020 r., gdzie połączono
kary jednostkowe pozbawienia wolności i wymierzono karę łączną 1 roku i 2
miesięcy pozbawienia wolności;
22. Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 16 lutego 2022 r., w sprawie sygn. VII K 25/21
za czyn popełniony w dniu 5 marca 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. na karę 200 stawek
dziennych grzywny po 10 złotych;
23. Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 21 kwietnia 2022 r., w sprawie sygn. IX K 20/22
za ciąg przestępstw popełnionych w dniu 21 grudnia 2020 r. i 22 grudnia 2020 r.
z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. na karę 1 roku
pozbawienia wolności; postanowieniem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 1
października 2023 r. na mocy art. 2a § 1 k.w. na karę 30 dni aresztu;
24. Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 30 czerwca 2022 r., w sprawie sygn. II K
270/22 za czyn popełniony w okresie od 9 grudnia 2020 r. do 18 grudnia 2020 r.
III KK 361/25
5
z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności;
25. Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 25 lipca 2022 r., w sprawie
sygn. II K 600/22 za ciąg przestępstw z art. 190a § 2 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k.
w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z
art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz z art. 190a § 2 k.k. w zb. z art. 286 §
1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 273 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zb.
z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 §
1 k.k. popełniony w okresie od 20 kwietnia 2021 r. do 22 kwietnia 2021 r. oraz od
21 kwietnia 2021 r. do 29 kwietnia 2021 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności;
26. Sądu Rejonowego w Turku z dnia 31 sierpnia 2022 r., w sprawie sygn. II K 317/22
za czyn popełniony w dniu 23 stycznia 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
27. Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 6 września 2022 r. w sprawie sygn.
II K 687/21 za czyn popełniony w dniu 23 września 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w
zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
28. Sądu Rejonowego w Kołobrzegu z dnia 21 września 2022 r., w sprawie sygn. II
K 194/22 za czyn popełniony w dniu 8 czerwca 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
29. Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 4 października 2022 r., w sprawie sygn.
II K 134/22 za czyn popełniony w dniu 4 lutego 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
30. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 4 listopada 2022 r., w sprawie sygn. II K
895/22 za ciąg przestępstw popełnionych w dniu 4 stycznia 2021 r. z art. 286 §
1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. art. 91 § 1 k.k. na karę 1 roku i 2 miesięcy
pozbawienia wolności;
31. Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 7 listopada 2022 r., w
sprawie sygn. II K 1154/22 za czyn popełniony w dniu 7 listopada 2020 r. z art.
286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności;
32. Sądu Rejonowego w Miechowie z dnia 8 listopada 2022 r., w sprawie sygn. II K
211/22 za czyn popełniony w dniu 5 marca 2020 r. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art.
286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności;
III KK 361/25
6
33. Sądu Rejonowego w Drawsku Pomorskim z dnia 15 listopada 2022 r. w sprawie
sygn. II K 597/22 obejmującego karę 1 roku pozbawienia wolności wymierzoną
za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 5 k.k. w zb. z art. 275 § 1
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie od 5
stycznia 2021 r. do 10 stycznia 2021 r. oraz karę 1 roku pozbawienia wolności
za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. art. 11 § 2 k.k. w zw. z
art. 64 § 1 k.k. popełniony w okresie od 19 stycznia 2021 r. do 21 stycznia 2021
r., gdzie połączono wymierzone kary pozbawienia wolności i wymierzono karę
łączną 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności;
34. Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 19 stycznia 2023 r., w sprawie sygn. II K
735/20 za czyn popełniony w dniu 10 lutego 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. na karę
6 miesięcy pozbawienia wolności;
35. Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 15 lutego 2023 r., w sprawie sygn.
II K 15/23 za czyn popełniony w dniu 2 lutego 2021 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem
wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze
30 godzin w stosunku miesięcznym;
36. Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 17 maja 2021 r., w sprawie sygn. III K
1899/20 za czyn popełniony w dniu 20 grudnia 2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;
37. Sądu Rejonowego w Drawsku Pomorskim z dnia 6 września 2023 r., w sprawie
sygn. II K 330/23 za czyn popełniony w dniu 12 stycznia 2021 r. z art. 286 § 1
k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;
38. Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 26 lutego 2024 r., w sprawie sygn. II K
375/23 za czyn popełniony w dniu 2 października 2019 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
39. wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 22 stycznia
2024 r. w sprawie sygn. II K 230/23, którym połączono kary opisane w punktach:
3, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30,
31, 32, 33, 34, 37, 38, 39 i wymierzono karę łączną 8 lat pozbawienia wolności
(wyrok ten uprawomocnił się 3 czerwca 2024 r.);
III KK 361/25
7
40. Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2024 r., w
sprawie sygn. II K 2007/23 za czyn popełniony w dniu 6 lipca 2020 r. z art. 286 §
1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na
karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;
41. Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 25 lipca 2024 r., w sprawie sygn. IX K
642/24 za czyn popełniony w dniu 20 lipca 2020 r. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art.
286 § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności.
Wyrokiem łącznym z dnia 17 lutego 2025 roku, sygn. II K 783/24, Sąd
Rejonowy w Kielcach:
1. stwierdził, że wyrok łączny Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 22
stycznia 2024 roku w sprawie sygn. II K 230/23 utracił moc;
2. na podstawie art. 569 § 1 k.p.k. oraz na mocy art. 91 § 3 k.k. w brzmieniu
obowiązującym przed wejściem w życie w dniu 24 czerwca 2020 roku ustawy z
19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych
udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o
uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem
COVID-19 (Dz. U. 2020. 1086) w zw. z art. 4 § 1 k.k. połączył skazanemu M. L.
kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności orzeczone w sprawach: II K
206/21, II K 237/20, II K 518/20, II K 407/20, II K 1463/20, IV K 698/20, II K 412/20,
II K 647/20, II K 286/20, II K 995/20, II K 810/20, II K 317/22, II K 134/22, II K
735/20, II K 375/23 i III K 1899/20 i uznając, iż stanowią one ciąg przestępstw, o
którym stanowi art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę łączną 5 lat pozbawienia
wolności;
3. na podstawie art. 569 § 1 k.p.k. oraz na mocy art. 91 § 3 k.k. w brzmieniu
obowiązującym przed wejściem w życie w dniu 24 czerwca 2020 roku ustawy z
19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych
udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o
uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem
COVID-19 (Dz. U. 2020. 1086) w zw. z art. 4 § 1 k.k. połączył skazanemu M. L.
kary pozbawienia wolności orzeczone w sprawach: II K 288/21, II K 575/21, II K
667/21, II K 455/21, II K 1174/21, II K 434/21, II K 270/22, II K 687/ 21, II K 194/22,
III KK 361/25
8
II K 895/22, II K 1154/22 i II K 211/22 i uznając, iż stanowią one ciąg przestępstw,
o którym stanowi art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę łączną 3 lat pozbawienia
wolności;
4. na podstawie art. 569 § 1 k.p.k. oraz art. 85 § 1, 2 i 3 k.k, art. 85a k.k. i art. 86 §
1 i 4 k.k. i art. 91 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w
dniu 24 czerwca 2020 roku ustawy z 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do
oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym
skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu
w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. 2020. 1086) w zw. z art. 4 § 1 k.k.
połączył skazanemu M. L. kary łączne pozbawienia wolności orzeczone w
punktach 2 i 3 oraz kary łączne pozbawienia wolności i kary pozbawienia
wolności wymierzone skazanemu w sprawach o sygn. II K 117/21, II K 1441/21,
II K 428/21, II K 600/22, II K 597/22, II K 330/23, II K 2007/23 i IX K 642/24 i
wymierzył mu karę łączną 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;
5. na podstawie art. 569 § 1 k.p.k. oraz art. 85 § 1, 2 i 3 k.k, art. 85a k.k. i art. 86 §
1 i 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w dniu 24 czerwca
2020 roku ustawy z 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów
bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz
o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z
wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. 2020. 1086) w zw. z art. 4 § 1 k.k. połączył
orzeczone skazanemu M. L. kary grzywny orzeczone w sprawach II K 810/20
oraz VII K 25/21 i wymierzył mu karę łączną 220 stawek dziennych grzywny,
ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych;
6. na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach
podlegających połączeniu pozostawił do odrębnego wykonania.
Kasację od powyższego rozstrzygnięcia na korzyść skazanego wniósł
Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku
łącznego naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, to jest art. 575
§ 1 k.p.k., art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art. 91 § 3 k.k. i art. 85 § 2 k.k. w zw. z art. 86 §
4 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 23 czerwca 2020 r., polegające na
bezpodstawnym przyjęciu (w pkt. 1 sentencji rozstrzygnięcia), że wyrok łączny Sądu
III KK 361/25
9
Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 22 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 230/23
utracił moc i wadliwym połączeniu (w pkt. 2 i 3 orzeczenia), na podstawie art. 569 §
1 k.p.k. i art. 91 § 3 k.k., wykonanych i niewykonanych kar pozbawienia wolności oraz
kary ograniczenia wolności i uznaniu ich za dwa ciągi przestępstw (w rozumieniu art.
91 § 1 k.k.) i orzeczeniu w ich miejsce dwóch kar łącznych pozbawienia wolności, w
wymiarze: 5 lat (pkt 2) i 3 lat (pkt 3), a następnie, na podstawie art. 85 § 1, 2 i 3 k.k.,
art. 85a k.k., art. 86 § 1, 2 i 4 k.k. oraz art. 91 § 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym
do 23 czerwca 2020 r.) połączeniu ich z innymi karami łącznymi i jednostkowymi
pozbawienia wolności i orzeczeniu w ich miejsce jednej kary łącznej 8 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności, a nadto połączeniu dwóch kar jednostkowych grzywny,
orzeczonych w sprawach o sygn. akt II K 810/20 i VII K 25/21 oraz wymierzeniu kary
łącznej grzywny w wysokości 220 stawek dziennych po 10 zł każda w sytuacji, gdy
wyrok łączny o sygn. akt II K 230/23 nie utracił mocy, a łączeniu – zgodnie z
zastosowanym porządkiem prawnym – podlegały wymierzone i niewykonane jeszcze
kary pozbawienia wolności: łączna 8 lat (orzeczona w sprawie o sygn. akt II K 230/23)
i dwie jednostkowe: 10 miesięcy (orzeczona w sprawie o sygn. akt II K 2007/23) oraz
4 miesięcy (orzeczona w sprawie o sygn. akt IX K 642/24), a nadto brak było podstaw
do utworzenia kary łącznej grzywny, gdyż w tym zakresie w obrocie prawnym istniało
już prawomocne rozstrzygnięcie, zawarte w wyroku łącznym z dnia 22 stycznia 2024
r.
Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku łącznego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w
Kielcach do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Kasacja Prokuratora Generalnego zainicjowała kontrolę kasacyjną
zaskarżonego wyroku łącznego, która skutkowała jego uchyleniem i przekazaniem
sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Stało się to jednak na skutek
okoliczności stwierdzonych przez Sąd Najwyższy z urzędu, albowiem skarżący w
wywiedzionym środku odwoławczym nie dostrzegł zaistniałego w sprawie uchybienia
o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Zgodnie z art. 536 k.p.k., Sąd
Najwyższy rozpoznaje kasację co do zasady w granicach zaskarżenia i
podniesionych zarzutów, ale także w zakresie szerszym – w wypadkach określonych
III KK 361/25
10
w art. 435, 439 i 455 k.p.k. Okoliczności wskazane w tym przepisie zaistniały w
niniejszym postępowaniu, gdyż wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach obarczony był
bezwzględną przesłanką odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.
Nie ulega wątpliwości, że problem powagi rzeczy osądzonej może wystąpić
w procesie karnym nie tylko przy orzekaniu w przedmiocie odpowiedzialności za
popełniony czyn, ale także w odniesieniu do wydania wyroku łącznego. Na tle
powyższego zauważyć trzeba, że wymierzenie nowej kary łącznej w nowym wyroku
łącznym zasadne jest wówczas, gdy w branym pod uwagę zbiegu realnym
przestępstw i w sekwencji wyroków stanowiących podstawę do orzeczenia kary
łącznej pojawiają się nowe elementy, których nie brano pod uwagę w poprzednim
wyroku łącznym. Jeśli nowe (lub istniejące, ale nieznane) elementy nie zaistnieją, to
orzeczenie zawarte w wydanym wcześniej wyroku łącznym jest wiążące, gdyż
późniejszy wyrok łączny obejmujący te same skazania narusza powagę rzeczy
osądzonej i jest dotknięty wadą w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej
przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (wyrok SN z
dnia 27 września 2023 r., IV KK 109/23, Lex 3608801). Sąd Najwyższy wielokrotnie
podkreśla, że w wypadku gdy wobec tej samej osoby zapadły dwa prawomocne
wyroki łączne, obejmujące te same skazania, które objęte były tym węzłem w wyroku,
który uprawomocnił się wcześniej, drugi z tych wyroków dotknięty jest w tym zakresie
rażącym naruszeniem prawa, zaliczanym do tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia
orzeczenia, przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. określanym jako naruszenie
powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.). Taka sytuacja stanowi ujemną
przesłankę procesową, przewidzianą w przepisie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., w zakresie
wydania kolejnego orzeczenia w tym przedmiocie w przypadku, gdy w orzeczeniu
wydawanym później miało dojść do rozstrzygnięcia tego czy dokładnie te same
skazania za czyny jednostkowe spełniają warunki do objęcia ich węzłem kary łącznej
w wyroku łącznym (por. wyrok SN z 30 listopada 2011 r., II KK 149/11, OSNKW
2011/12, poz. 113). W konsekwencji stwierdzić stanowczo należy, iż powaga rzeczy
osądzonej zachodzi wówczas, gdy w wyroku łącznym wymierzono karę łączną
obejmującą kary jednostkowe orzeczone wobec skazanego, wobec którego
zapadł uprzednio prawomocny wyrok łączny, który pochłonął kary
jednostkowe z tych samych wyroków podlegających połączeniu (por. wyroki SN
III KK 361/25
11
z dni: 21 maja 2008 r., V KK 147/08, OSNwSK 2008, poz. 1135; 18 lutego 2005 r., V
KK 458/04, Lex 159367; 13 maja 2015 r., V KK 75/15, Lex 1682550; 25 lipca 2007
r., V KK 168/07, OSNwSK 2007, nr 1, poz. 1722; 6 grudnia 2022 r., I KK 413/22, Lex
3455131; 27 marca 2024 r., V KK 361/23, Lex 3715997). Dotyczy to także sytuacji,
gdy sąd orzekający ponownie w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku
łącznego uzna, że w poprzednim wyroku łącznym należało zastosować art. 91
§ 3 k.k., ale karę w oparciu o ten przepis prawa materialnego wymierzy
wyłącznie spośród skazań objętych wcześniejszą prawomocną karą łączną.
Kara orzekana wyrokiem łącznym na podstawie art. 91 § 3 k.k., w sytuacji, gdy
sprawca został skazany dwoma lub więcej wyrokami za przestępstwa należące do
ciągu przestępstw określonego w art. 91 § 1 k.k., jest karą łączną, której podstawę
stanowią kary z osobna wymierzone za te przestępstwa (uchwała SN z dnia 30
września 2014 r., I KZP 20/14, OSNKW 2014, nr 11, poz. 81). W konsekwencji,
wydając nowy wyrok łączny, sąd orzekający nie jest uprawniony do określania
na nowo ciągu przestępstw objętych w całości wcześniejszym wyrokiem
łącznym i do wymierzania za ukształtowany przez siebie ciąg nowej kary. W
takim wypadku, tj. przy braku ujęcia nowych skazań w utworzonym na nowo
ciągu, dochodzi do naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., co stanowi bezwzględną
przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. (por. argumentację
zawartą w wyroku SN z dnia 30 kwietnia 2015 r., V KK 395/14, Lex 1710410 oraz
wyroku SA w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2012 r., II AKa 219/12, Lex 1271800; zob.
także M. Gałązka (w:) A. Grześkowiak, K. Wiak (red.), Kodeks karny. Komentarz,
Warszawa 2015, s. 590).
Wyrok łączny, tak jak każdy inny wyrok, zyskuje przymiot prawomocności
formalnej i materialnej, tworząc stan rzeczy osądzonej. Jest oczywiste, że
prawomocnością objęte są wszystkie zawarte w nim rozstrzygnięcia. Ponowne
zatem wydanie wyroku łącznego czy rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania na
podstawie art. 572 k.p.k., w zakresie tożsamych wyroków jednostkowych, co do tych
samych czynów tej samej osoby, narusza zakaz ne bis in idem. Respektowanie
powagi rzeczy osądzonej w odniesieniu do prawomocnego wyroku łącznego
zapewnia stabilność sytuacji prawnej osoby skazanej oraz pewność porządku
III KK 361/25
12
prawnego (por. postanowienie SN z dnia 19 maja 2011 r., I KZP 4/11, OSNKW 2011,
nr 6, poz. 49).
W kontekście tego stwierdzić należy, że prawomocność wyroku łącznego
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 22 stycznia 2024 r., sygn. II K 230/23,
stanowiła dla Sądu Rejonowego w Kielcach przeszkodę do możliwości „rozerwania”
prawomocności (rei iudicatae) tak określonej kary łącznej za skazania objęte
wyrokami nim objętymi, dopóty nie pojawi się kolejne skazanie, które spełni warunek
do objęcia orzeczonej nim kary z innymi karami wymierzonymi za czyny objęte
klamrą wyroku łącznego (por. wyrok SN z dnia 26 października 2016 r., II KK 292/16,
Lex 2141220). W realiach niniejszej sprawy uprzednio wydany wobec skazanego
M.L. wyrok łączny Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej kompleksowo
podsumowywał jego przestępczą działalność do dnia 3 czerwca 2024 roku, kiedy to
orzeczenie owo zyskało walor prawomocności. Od tego czasu, do chwili wydania
zaskarżonego kasacją rozstrzygnięcia, zapadły wobec M. L. dwa dalsze wyroki
skazujące w sprawach Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, sygn. II K
2007/23 oraz Sądu Rejonowego w Kielcach, sygn. IX K 642/24 (opisane w punktach
40 i 41 części wstępnej niniejszego uzasadnienia). Sąd a quo orzekł jednak w
punktach II i III sentencji wyroku o połączeniu wyłącznie kar wymierzonych za czyny
objęte prawomocnym już węzłem kary łącznej w poprzednim wyroku łącznym. Nie
bacząc na to, że co do tej samej kwestii prawomocnie rozstrzygnięto, orzekał więc
wprost co do tego samego, to jest odnośnie do tej samej kwestii, dotyczącej tej samej
osoby, a zatem z naruszeniem idem, które oceniać należy na tym etapie
postępowania w relacji już nie do przedmiotu rozpoznawania, ale do przedmiotu
orzekania (por. uchwała SN z dnia 29 października 2012 r., I KZP 15/12, OSNKW
2012, nr 11, poz. 111). Analiza zaskarżonego wyroku jednoznacznie wskazuje, że
dokonując nowych rozstrzygnięć odnośnie do kar łącznych pozbawienia wolności
(punkty II i III sentencji wyroku) Sąd Rejonowy w Kielcach wszedł wyłącznie w
materię objętą wcześniejszym prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego
w Suchej Beskidzkiej, wydanym w sprawie o sygn. II K 230/23. Żadne z rozstrzygnięć
objętych punktami II i III nie odnosi się do zmienionej (nowej) sytuacji skazanego M.
L. , albowiem nie czyni przedmiotem zbiegu kar orzeczonych w sprawach II K
2007/23 i IX K 642/24. Sąd a quo w punktach II i III zaskarżonego wyroku dokonał
III KK 361/25
13
jedynie korekty rozstrzygnięć zawartych w prawomocnym wyroku łącznym wydanym
w sprawie o sygn. II K 230/23, a podstawą jego działania nie były nowe wyroki
skazujące – co było kluczowe w kontekście uznania naruszenia wcześniejszej
prawomocności rozstrzygnięcia w tym zakresie. Wydanie więc orzeczenia w
przedmiocie kar łącznych, obejmujących wyłącznie kary, co do których istnieje
uprzednio wydany prawomocny wyrok łączny, musi zostać odczytane jako
uchybienie o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.,
i to także w przypadku, kiedy rozstrzygnięcie sądu zapadło na podstawie art. 91 § 3
k.k.
Analogicznym uchybieniem dotknięte jest też rozstrzygnięcie zawarte w
punkcie V zaskarżonego wyroku, co słusznie wskazano w kasacji Prokuratora
Generalnego. Dostrzec bowiem trzeba, że w wyroku łącznym wydanym w sprawie o
sygn. II K 230/23 Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej miał w optyce kary grzywien
wymierzone w sprawach II K 810/20 i VII K 25/21. W zakresie grzywny orzeczonej w
sprawie II K 810/20 zdecydował o pozostawieniu jej do odrębnego wykonania, zaś w
zakresie grzywny ze sprawy VII K 25/21 umorzył postępowanie (punkty II i III wyroku
łącznego). Ponowne orzekanie w tej materii przez Sąd Rejonowy w Kielcach w
zaskarżonym kasacją wyroku było niedopuszczalne z przyczyn wyeksponowanych
we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia. Niezasadnie przy tym Prokurator
Generalny stwierdził, że rozstrzygnięciu z punktu V – wskutek wadliwego
stwierdzenia, że wydany w sprawie II K 230/23 wyrok łączny stracił moc – nie można
przypisać uchybienia z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. W kontekście tym nie można pomijać
faktu, że wyrok łączny stanowi jedynie instytucję procesową, której celem jest
realizacja prawa karnego materialnego w zakresie orzeczenia kary łącznej w
stosunku do osoby skazanej prawomocnymi wyrokami różnych sądów na kary tego
samego rodzaju, albo inne, podlegające łączeniu, albo środki karne, z uwagi na
popełnienie ich w układzie temporalnym uzasadniającym stwierdzenie zbiegu
realnego. Jak już wyżej wskazano, wyrok łączny korzysta z przymiotu
prawomocności formalnej i materialnej. Przyjęcie poglądu, że przepis art. 575
§ 1 k.p.k. rozumieć należy w ten sposób, iż w sytuacji, w której zachodzi potrzeba
wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą wydania takiego wyroku poprzedni wyrok
łączny traci moc w całości, bez względu na materialną prawomocność poprzedniego
III KK 361/25
14
wyroku łącznego, prowadziłoby do zaprzeczenia formalnej i materialnej
prawomocności wyroku łącznego oraz skutkowałoby zaakceptowaniem prymatu
prawa procesowego nad prawem materialnym. Nie można wszak nie dostrzec, że w
zakresie rozstrzygnięć z punktów II, III i V zaskarżonego wyroku, cel w postaci
orzeczenia kar łącznych został zrealizowany już we wcześniejszym wyroku łącznym
(II K 230/23 Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej), a rozstrzygnięcia w tym
przedmiocie korzystają z przymiotu prawomocności. Przyjęcie odmiennego
stanowiska prowadziłoby do niepewności w zakresie sytuacji prawnej skazanego i
pozostawałoby w sprzeczności z założeniem racjonalności ustawodawcy.
Słusznie w judykaturze wskazuje się przy tym, że wydanie i uprawomocnienie
się nowego wyroku łącznego wbrew przesłance powagi rzeczy osądzonej nie
powoduje utraty mocy poprzedniego wyroku łącznego. W wypadku uchylenia wyroku
łącznego wydanego z naruszeniem art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. wykonaniu podlega
poprzedni wyrok łączny, gdyż nie utracił on mocy na podstawie art. 575 § 1 k.p.k.
(por. wyrok SN z dnia 29 stycznia 2021 r., II KK 419/20, Lex 3267921; wyrok SN z
dnia 19 lipca 2023 r., IV KK 174/23, Lex 3586109). Powoduje to – wbrew temu, co
sygnalizuje skarżący – że zawarte w zaskarżonym wyroku łącznym rozstrzygnięcia
z punktów II, III i V, jako ingerujące wprost w treść prawomocnego wyroku łącznego
wydanego w sprawie Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 22 stycznia
2024 r. o sygn. II K 230/23, nie wywołały skutku w postaci utraty mocy tego
wcześniejszego wyroku łącznego.
Stwierdzenie zatem zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej
doprowadzić musiało do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania. To wszak nowe kary pozbawienia wolności
wymierzone na podst. art. 91 § 3 k.k. z naruszeniem zasady rei iudicatae zostały
następnie przez sąd I instancji spięte klamrą kary łącznej z nowymi wyrokami
skazującymi wydanymi wobec M. L. . Należy też zaznaczyć, że choć prima vista treść
mającego zastosowanie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w kontekście normy wynikającej z
art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. może sugerować konieczność umorzenia postępowania w
przedmiocie wydania wyroku łącznego, to jednak decyzja taka nie byłaby zasadna.
Wobec skazanego niezbędne jest ponowne dokonanie wynikającej z art. 568a § 1
pkt 2 k.p.k. i art. 575 § 1 k.p.k. oceny konieczności wydania nowego wyroku łącznego.
III KK 361/25
15
W sytuacji, w której w obrocie prawnym nadal funkcjonuje wyrok łączny Sądu
Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 22 stycznia 2024 r. o sygn. II K 230/23, Sąd
Rejonowy w Kielcach musi dokonać zasadności wydania nowego wyroku łącznego
w kontekście orzeczeń zapadłych w sprawach Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w
Gdańsku, sygn. II K 2007/23 oraz Sądu Rejonowego w Kielcach, sygn. IX K 642/24.
Przystępując do tej oceny, oprócz wiążącego go na podstawie art. 442 § 3 k.p.k. w
zw. z art. 518 k.p.k. stanowiska Sądu Najwyższego, sąd I instancji weźmie również
pod uwagę argumenty przedstawione w uzasadnieniu kasacji Prokuratora
Generalnego odnośnie do potrzeby prawidłowego ustalenia stanu prawnego
stanowiącego materialnoprawną podstawę orzekania. W razie stwierdzenia podstaw
do wydania nowego wyroku łącznego sąd uczyni to, dbając o zgodność
procedowania z normami prawa materialnego, mając w polu widzenia również fakt,
iż kasacja w sprawie wniesiona została na niekorzyść skazanego M. L. .
Wobec zaistnienia podstawy uchylenia wyroku określonej w art. 439 § 1 pkt 8
k.p.k., rozpoznawanie uchybień przedstawionych w kasacji Prokuratora Generalnego
stało się na podst. art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. bezprzedmiotowe.
[J.J.]
[a.ł]
Adam Roch
Igor Zgoliński
Stanisław Stankiewicz
