III KK 358/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 grudnia 2025 r.
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)
SSN Paweł Wiliński
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
Protokolant Anna Kowal
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga,
w sprawie P.M.
skazanego z art. 13 §2 k.k. w zw. z art. 200a § 2 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 17 grudnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej
z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt II K 307/24,
oddala kasację, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego
obciąża Skarb Państwa.
Paweł Wiliński
Jerzy Grubba
Włodzimierz Wróbel
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt II K 307/24, Sąd Rejonowy w
Dąbrowie Tarnowskiej uznał oskarżonego P.M. za winnego tego, że w okresie od 10
września do 30 września 2023 roku w miejscowości M., województwa […], działając
w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, za
pośrednictwem komunikatora internetowego […] usiłował nieudolnie złożyć
małoletniej poniżej lat 15 propozycję obcowania płciowego, poddania się i
III KK 358/25
2
wykonania innej czynności seksualnej, a następnie zmierzał do jej realizacji
poprzez propozycje jej poznania i spotkania się z nią, ponadto w trakcie
prowadzonej korespondencji w dniach 21 i 24 września 2023 roku prezentował
wyżej wymienionej małoletniej treści pornograficzne umożliwiając zapoznanie się z
nimi, jednak zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na to, że nie był świadomy
tego, iż dokonanie czynu jest niemożliwe, gdyż osoba, z którą korespondował, nie
była w wieku poniżej lat 15, lecz jedynie za taką osobę się podawała, tj. występku z
art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 200a § 2 k.k. i art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 200 § 3 k.k. w
zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed
dniem 1 października 2023 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.
Za czyn ten Sąd Rejonowy, przy zastosowaniu trybu z art. 387 k.p.k.,
wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie
warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata, oddając go w tym czasie pod
dozór kuratora sądowego. Ponadto Sąd orzekł wobec oskarżonego obowiązek
informowania o przebiegu okresu próby, karę grzywny w wysokości 50 stawek
dziennych po 30 zł każda oraz świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz
Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron.
Kasację od tego prawomocnego wyroku, na podstawie art. 521 § 1 k.p.k.,
wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając orzeczenie w całości na niekorzyść
oskarżonego P.M. Skarżący, powołując się na przepisy art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 §
1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k., zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa
karnego procesowego, a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k., poprzez niezasadne
uwzględnienie wadliwego wniosku oskarżonego P.M. o skazanie go bez
przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie wyroku skazującego, za
popełniony w okresie od 10 września 2023 r. do 30 września 2023 r., czyn
zabroniony kwalifikowany z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 200a § 2 k.k. i art. 13 § 2 k.k.
w zw. z art. 200 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. pomimo, iż:
1. wniosek w zakresie propozycji kary i środka karnego, wymierzonych w
związku ze skazaniem na podstawie art. 200a § 2 k.k. i art. 200 § 3 k.k. nie
zawierał propozycji orzeczenia środka karnego w postaci zakazu
III KK 358/25
3
zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich
lub określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem,
edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, co skutkowało
wydaniem zaskarżonego wyroku z rażącą i mającą istotny wpływ na jego
treść obrazą przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 41 § 1a zdanie
drugie k.k., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 października 2023 r. (a po
tej dacie art. 41 § 1a pkt 2 k.k.), w sytuacji, gdy z treści przywołanego
przepisu wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności
seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego orzeczenie tego środka
karnego na czas określony albo dożywotnio jest obligatoryjne;1
2. a nadto, budziły wątpliwości okoliczności popełnienia zarzucanego
oskarżonemu czynu, mające istotny wpływ na kształt i rozmiar
odpowiedzialności karnej wymienionego, albowiem z dowodów
zgromadzonych w sprawie, a mianowicie niekwestionowanej przez Sąd
kompleksowej opinii psychologiczno-seksuologiczno-psychiatrycznej
jednoznacznie wynikało, że u P.M. stwierdzono zaburzenia preferencji
seksualnych w postaci pedofilii, dzieci są postrzegane przez niego jako
najatrakcyjniejszy obiekt seksualny, zarzucany mu czyn został popełniony w
związku z zaburzeniami preferencji w sferze seksualnej i z uwagi na profil
osobowości istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że oskarżony nie
będzie w stanie kontrolować swojego zachowania i w związku z tym winien
poddać się leczeniu, co winno skutkować rozpoznaniem sprawy na
zasadach ogólnych, celem uzyskania uzupełniającej opinii biegłych
sądowych i rozważenia wniosków przez nich przedstawionych w aspekcie
trafnej represji karnej.”
Uzasadniając tak sformułowane zarzuty, Prokurator Generalny podniósł, że
zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji wniosek o skazanie w trybie art.
387 k.p.k. był dotknięty wadą, gdyż nie uwzględniał on – mającego charakter
obligatoryjny – środka karnego, o którym stanowił art. 41 § 1a zd. drugie k.k.
Prokurator Generalny wskazał, że powołany przepis – w brzmieniu
obowiązującym od dnia 1 października 2017 r., nadanym ustawą z dnia 13 maja
2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz.
III KK 358/25
4
U. 2016. 862 z późn. zm.) – kategorycznie stanowił, że „sąd orzeka zakaz
zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub
określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,
leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio
w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub
obyczajności na szkodę małoletniego". W ocenie Prokuratora
Generalnego użycie przez ustawodawcę sformułowania „orzeka" przesądza o
tym, że w przypadku zaktualizowania się przesłanek określonych w tym
przepisie, zastosowanie wskazanego środka karnego jest obligatoryjne.
Brzmienie tej normy, zgodnie z regułami wykładni językowej, wskazuje
jednoznacznie, że sądowi rozpoznającemu sprawę nie pozostawiono w tym
zakresie swobody decyzyjnej, co znajduje potwierdzenie w ugruntowanym
orzecznictwie Sądu Najwyższego (m.in. wyrok z dnia 6 listopada 2023 r., sygn.
akt I KK 132/23). W konsekwencji Prokurator Generalny wywiódł, że skoro P.M.
został skazany za usiłowanie popełnienia przestępstwa kwalifikowanego z art.
200a § 2 k.k. oraz z art. 200 § 3 k.k., na Sądzie meriti ciążył bezwzględny
obowiązek orzeczenia wobec niego, jako sprawcy występków z Rozdziału XXV
Kodeksu karnego, zakazu z art. 41 § 1a k.k. Środek ten winien być orzeczony
niezależnie od tego, czy sprawca uprzednio zajmował tego rodzaju stanowisko
lub wykonywał zawód tego rodzaju i czy popełniony czyn pozostawał w związku
z funkcjonalnym zakresem prowadzonej przez niego działalności. Prokurator
Generalny zauważył nadto, że nowelizacja art. 41 § 1a k.k. (wprowadzona
ustawą z dnia 7 lipca 2022 r.), obowiązująca od dnia 1 października 2023 r., nie
wpłynęła na sytuację prawną oskarżonego w sposób eliminujący wspomniany
obowiązek. Zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obecnie (art. 41 § 1a
pkt 2 k.k.), ustawodawca nie pozostawił sądowi swobody decyzyjnej w tym
przedmiocie. Prokurator Generalny podkreślił również, iż fakt popełnienia przez
P.M. zarzucanego mu występku w warunkach usiłowania nieudolnego (art. 13 §
2 k.k.) nie stanowi przeszkody do zastosowania omawianego zakazu, gdyż
znamię „na szkodę małoletniego" nie jest charakterystyką skutku, lecz
zachowania się sprawcy, który w realiach niniejszej sprawy ukierunkował swoje
III KK 358/25
5
przestępcze działania wobec osoby, co do której był przekonany, że jest w
wieku poniżej 15 lat.
Podnosząc te zarzuty, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie
Tarnowskiej do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się niezasadna i podlegała oddaleniu.
Przepis, którego naruszenia dopatruje się w sprawie Prokurator Generalny,
tj. art. 41 § 1a k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2017 r.,
nadanym ustawą z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom
przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. 2016. 862 z późn. zm.) stanowił, że „sąd
orzeka zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania
wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem,
edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo
dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub
obyczajności na szkodę małoletniego". W tej sprawie z uwagi na jej specyfikę
należy zauważyć, że w istocie osobą, z która kontaktował się oskarżony oraz której
prezentował treści pornograficzne, wbrew jego przekonaniu była osoba dorosła a
nie małoletni poniżej lat 15. Sprawa ta była związana z działalnością tzw. ”łowców
pedofilów”, których modus operandi polega na dokonywaniu prowokacji osób, co do
których mają przypuszczenie o ich pedofilskich skłonnościach w ten sposób, iż
podają się oni za małoletnich i dążą do nawiązania kontaktu lub taki kontakt
prokurują. Ostatecznie dochodzi do różnego rodzaju interakcji, m.in. do
nieudolnego groomingu jak w sprawie niniejszej. Przyjęcie jednak kwalifikacji jak w
niniejszej sprawie nie powoduje konieczności orzeczenia wskazanego wyżej środka
karnego. Przepis art. 41 § 1a k.k. wyraźnie swój zakres zastosowania zawęża do
przestępstw „na szkodę małoletniego”. Z jego redakcji wynika, że chodzi tylko i
wyłącznie o przestępstwa popełnione przeciwko interesom konkretnego
małoletniego, a nie o rodzajowy przedmiot ochrony danego typu czynu
zabronionego. W doktrynie akcentuje się właśnie, że rozwiązanie to kładzie akcent
na małoletniego jako osobę pokrzywdzoną przestępstwem przeciwko wolności
seksualnej lub obyczajności. Odnosi się go do zdarzeń, w których małoletni został
III KK 358/25
6
bezpośrednio pokrzywdzony popełnionym przestępstwem (dokonanym lub
usiłowanym), ale również do sytuacji, w których przestępstwo popełnione zostało
jedynie w jego obecności. (zob. A. Ziółkowska [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd.
IV, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023, art. 41. Teza 14). Ustawodawca,
gdyby zamierzał rozszerzyć zakres zastosowania tego środka na wszelkie
przestępstwa nawet abstrakcyjnie godzące w interesy osób poniżej 18 roku życia
użyłby zwrotu „przestępstwa przeciwko małoletnim”, „przestępstwa na szkodę
małoletnich” lub synonimicznego. Użycie liczby mnogiej dla oznaczenia zbioru
ogniskowałoby go wokół rodzajowego przedmiotu ochrony. Wobec tego orzeczenie
wskazanego środka nie było obligatoryjne.
Paweł Wiliński Jerzy Grubba Włodzimierz Wróbel
[WB]
[r.g.]
