II ZSG 8/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 grudnia 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
Protokolant Kamila Zacharz
w sprawie pielęgniarki B. L.
obwinionej o przewinienia dyscyplinarne z art. 3 i 4 Przyrzeczenia, art. 4 Części
Ogólnej i artykuł 8 ust 1 i 2 Części Szczegółowej Kodeksu Etyki Zawodowej
Pielęgniarek i Położnych uchwalonego przez VIII Krajowy Zjazd Pielęgniarek i
Położnych z dnia 17 maja 2023 r. oraz przepis art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008
roku o prawach i Rzeczniku Praw Pacjenta i inne
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 2 grudnia 2025 r. skargi obrońcy obwinionej
od orzeczenia Naczelnego Sądu Pielęgniarek i Położnych z dnia 8 maja 2025 r.,
sygn. […] uchylającego orzeczenie Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych […]
z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. […] i przekazującego sprawę do ponownego
rozpoznania
uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę Naczelnemu
Sądowi Pielęgniarek i Położnych do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Zbigniew Korzeniowski
Wiesław Kozielewicz
Barbara Skoczkowska
II ZSG 8/25
2
UZASADNIENIE
Obwiniona B. L. stanęła pod zarzutem tego, że:
1. w okresie od dnia 02.02.2021 r. do 06.02.2021 r. w miejscowości E.,
wykonując obowiązki zawodowe pielęgniarki na Oddziale Noworodkowym
Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. dopuściła się naruszenia kodeksu etyki
zawodowej pielęgniarek i położnych wobec P. W. poprzez zlekceważenie jej decyzji
co do procesu opieki karmienia dziecka mlekiem modyfikowanym i kierowanie
złośliwych uwag względem tej decyzji, nieudzielenie porad dotyczących sposobu
karmienia metodą wybraną przez pacjentkę, a w konsekwencji nierespektowanie
godności pacjentki, zaniechanie traktowania pacjentki życzliwością, empatią i troską,
czym naruszyła punkt 3 i 4 Przyrzeczenia, art. 4 Części Ogólnej i artykuł 8 ust 1 i 2
Części Szczegółowej Kodeksu Etyki Zawodowej Pielęgniarek i Położnych
uchwalonego przez VIII Krajowy Zjazd Pielęgniarek i Położnych z dnia 17 maja 2023
r. oraz przepis art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o Prawach Pacjenta i
Rzeczniku Praw Pacjenta.
2. w okresie od dnia 02.02.2021 do 06.06.20211r. w miejscowości E., wykonując
obowiązki zawodowe pielęgniarki na Oddziale Noworodkowym Wojewódzkiego
Szpitala Zespolonego w E. dopuściła się naruszenia kodeksu etyki zawodowej
pielęgniarek i położnych wobec syna Pani P. W., J. W. poprzez zaniechanie troskliwej
opieki względem niego, zignorowanie niespokojnego zachowania dziecka i
niepowiadomienie lekarza o stanie dziecka mimo próśb matki, co doprowadziło do
umieszczenia dziecka na oddziale Intensywnej Terapii, czym naruszyła punkt 3 i 4
Przyrzeczenia, artykuł 4 Części Ogólnej i art. 7 i art. 8 ust 1 i 2 Części Szczegółowej
Kodeksu Etyki Zawodowej Pielęgniarki i Położnej uchwalonego przez VIII Krajowy
Zjazd Pielęgniarek i Położnych z dnia 17 maja 2023 r. oraz przepis art. 8 ustawy z
dnia 6 listopada 2008 roku o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych […] orzeczeniem z dnia 10.12.2024 r,
sygn. akt: […] uniewinnił obwinioną pielęgniarkę B. L. od popełnienia czynów
zarzucanych jej we wniosku o ukaranie.
Odwołanie od powyższego orzeczenia złożyła pokrzywdzona P. W., zarzucając
orzeczeniu naruszenie:
II ZSG 8/25
3
1. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 88 pkt. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i
położnych poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zebranego w
niniejszej sprawie materiału dowodowego, co przejawia się w szczególności
w:
1. przyznaniu prymatu zapisów zawartych w dokumentacji medycznej, wyjaśnień
obwinionej i zeznań powołanych przez nią świadków nad zarzutami zawartymi
w zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przewinienia z zakresu
odpowiedzialności zawodowej, czy też informacji wynikających z
przesłuchania pokrzywdzonej oraz zeznań świadka M. W.,
2. oparciu rozstrzygnięcia jedynie na wyjaśnieniach obwinionej oraz zeznaniach
świadków powołanych przez obwinioną, bez uwzględnienia informacji
wynikających z przesłuchania pokrzywdzonej P. W. oraz z zeznań świadka M.
W.,
3. przyjęciu w ślad za zeznaniami świadka M. B., że „były wykonywane
czynności kontrolne stanu dziecka, reakcji na pokarm, a także na zgłoszone
przez pokrzywdzoną potrzeby” oraz, że „nie przymuszono pokrzywdzonej do
karmienia piersią”, zaś zeznania świadka M. B. miały pozostać „w korelacji z
zeznaniami pokrzywdzonej" podczas, gdy pokrzywdzona przedstawiła
odmienny przebieg zdarzeń, co zaprzecza zaistnieniu w/w okoliczności
potwierdzonych przez świadka,
4. przyjęciu, że pokrzywdzona była jedynie zachęcana do karmienia syna piersią
oraz że jej decyzja w tym zakresie nie była lekceważona.
5. przyjęciu, że „zdaniem Sądu obwiniona choć nie była sama na dyżurze
wykonała swój obowiązek wzywając lekarza, który zbadał dziecko i podjął
dalsze czynności lekarskie w tej sprawie”, podczas gdy to pokrzywdzona
osobiście zareagowała na pogarszający się stan zdrowia syna, w związku z
czym, zaniosła go do dyżurki położnych, gdzie wówczas przebywał lek. P. B.,
6. przyjęciu, że obwiniona przytulała syna pokrzywdzonej oraz podawała mu
smoczek,
7. przyjęciu, że obwiniona nie dopuściła się zarzucanych jej czynów także w
oparciu o okoliczności (wynikające z zeznań świadków powołanych przez
obwinioną oraz z zawartej w aktach sprawy dokumentacji) związane z
II ZSG 8/25
4
(rzekomą) dotychczasową dobrą opinią obwinionej w szpitalu, zadawalającej
z nią współpracy, (rzekomych) cech osobowości obwinionej, jak również
wewnątrzzakładowej pozytywnej opinii o obwinionej, podczas, gdy
okoliczności te zostały potwierdzone jedynie przez osoby współpracujące z
obwinioną oraz odnoszą się bardzo ogólnikowo do jakości wykonywanych
przez obwinioną obowiązków,
1. art. 167 kpk w zw. z art. 88 pkt. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i
położnych poprzez brak zebrania dowodów niezbędnych na potrzeby
rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co przejawia się w szczególności w:
1. braku dopuszczenia i przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego, co
umożliwiłoby niezależne i obiektywne zbadanie całego zgromadzonego w
sprawie materiału dowodowego i ustalenie na tej podstawie, czy
postępowanie obwinionej w okresie, którego dotyczy niniejsze postępowanie,
było zgodne z aktualną wiedzą i sztuką medyczną oraz obowiązującymi
wówczas przepisami,
2. art.66 ust. 2 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych poprzez brak
zawarcia w uzasadnieniu zaskarżanego orzeczenia, jakie fakty Sąd uznał za
udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach
i dlatego nie uznał dowodów przeciwnych, co w szczególności przejawia się:
1. we wskazaniu w ślad za zeznaniami świadka M. B., iż „Sąd dał wiarę także
zeznaniom świadka M. B. albowiem były one w korelacji z zeznaniami
pokrzywdzonej i obwinionej, logiczne i spójne, uzupełniały się wzajemnie i
zdaniem Sądu się nie wykluczały” przy jednoczesnym braku wyjaśnienia, w
jakim zakresie zeznania w/w świadka korelowały z zeznaniami pokrzywdzonej
i obwinionej, a w jakim nie,
2. we wskazaniu, iż „Depozycje wymienionych świadków były w ocenie Sądu w
pełni wiarygodne jako złożone przez osoby postronne, niezaangażowane.
Ponadto zeznania te znajdują potwierdzenie także w pozostałym materiale
dowodowym” przy jednoczesnym braku wyjaśnienia, w jakim konkretnie
materiale dowodowym oraz w jakim zakresie zeznania świadków mają
korelować, w jakim nie,
II ZSG 8/25
5
3. we wskazaniu, iż „zdaniem Sądu obwiniona choć nie była sama na dyżurze
wykonała swój obowiązek wzywając lekarza, który zbadał dziecko i podjął
dalsze czynności „lekarskie w tej sprawie”, przy jednoczesnym braku
wyjaśnienia, dlaczego wyjaśnienia pokrzywdzonej oraz zeznania świadka M.
W. (wskazane w/w okoliczności w sposób odmienny) nie zasługują w tym
zakresie na aprobatę.
Podnosząc powyższe zarzuty pokrzywdzona wniosła o zmianę orzeczenia i
uznanie obwinionej za winną zarzucanych jej czynów oraz orzeczenie wobec
obwinionej kary upomnienia.
Naczelny Sąd Pielęgniarek i Położnych orzeczeniem z dnia 8 maja 2025 r.,
sygn. akt […], uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę
Okręgowemu Sądowi Pielęgniarek i Położnych […] do ponownego rozpoznania.
Skargę na powyższe orzeczenie wniósł obrońca obwinionej, skarżąc je w
całości. Orzeczeniu temu zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uznanie, że
zaistniały przesłanki przeprowadzenia na nowo w całości przewodu sądowego
wobec oskarżonej, a w konsekwencji uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji,
mimo braku ku temu przesłanek i na podstawie tak sformułowanego zarzutu wniósł
o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania sądowi odwoławczemu - Naczelnemu Sądowi Położnych i Pielęgniarek
w Warszawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, a zatem musiała prowadzić do uchylenia zaskarżonego
orzeczenie celem ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga na wyrok kasatoryjny może być
wniesiona jedynie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień
określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Nie budzi wątpliwości, że druga podstawa skargi
obejmuje li tylko postępowanie odwoławcze, a więc zaistnienie na etapie tego
postępowania uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 k.p.k. (postanowienie z dnia
26 maja 2020 r., I KZP 14/19, OSNKW 2020, z. 6, poz. 18). W pierwszej kolejności
Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok kasatoryjny musi zatem zbadać, czy
uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k. zaistniało na etapie postępowania odwoławczego,
albowiem jego stwierdzenie wymaga uchylenia takiego wyroku i czyni zbytecznym
II ZSG 8/25
6
badanie skargi opartej na naruszeniu art. 437 § 2 k.p.k. W tym postępowaniu Sąd
Najwyższy nie stwierdził, aby na etapie postepowania odwoławczego zaistniało
uchybienie opisane w art. 439 § 1 k.p.k. To zaś pozwoliło odnieść się do zarzutu
skargi.
Na marginesie wskazać jedynie należy, że konstrukcja skargi nie przybiera
charakteru sui generis „superodwołania”, która nakazywałaby Sądowi Najwyższemu
przyjąć rolę sądu odwoławczego i ponownie oceniać zarzuty odwoławcze. Podstawą
skargi nie są naruszenia prawa o jakich mowa w art. 438 k.p.k. Nadzór Sądu
Najwyższego nad przestrzeganiem poprawnego stosowania m.in. art. 437 k.p.k. w
postępowaniu odwoławczym sprowadza się jedynie do oceny zasadności podjęcia
decyzji kasatoryjnej przez sąd odwoławczy, a nie zasadności samego odwołania (por.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2018 r. sygn. IV KS 6/18).
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Pielęgniarek i Położnych – jako
podstawy swojego orzeczenia – nie wskazał na przepisu art. 439 § 1 k.p.k. Nie
odwołał się również w uzasadnieniu swojego stanowiska do treści art. 454 § 1 k.p.k.,
a którego lektura nie uprawnia do stwierdzenia, że w ocenie Sądu Odwoławczego,
gdyby nie zakaz określony w tym przepisie, to przy prawidłowo przeprowadzonej
ocenie zebranych w sprawie dowodów należałoby w istocie rzeczy wydać orzeczenie
skazujące. Wnioskować należy zatem, że podstawą do wydania orzeczenia
kasatoryjnego przez Naczelny Sąd Pielęgniarek i Położnych w postępowaniu
odwoławczym była przesłanka określona w art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., zgodnie z
którą sąd odwoławczy może wydać tego rodzaju rozstrzygnięcie jedynie wówczas,
gdy zachodzi „konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości”. Tego
rodzaju jednak przesłanki w realiach omawianej sprawy Sąd Najwyższy się nie
dopatruje. O ile Sąd odwoławczy wskazuje na konieczność uwzględnienia wniosku
dowodowego w postaci pisma Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 2 sierpnia 2023 r.
oraz zeznań świadka wskazanego przez pokrzywdzoną, to już jego zalecenie, aby
wziąć pod uwagę możliwość konfrontacji świadków i pokrzywdzonej, niczym nie
zostało uzasadnione. Nadto, zapatrywania Sądu dyscyplinarnego II instancji, jakie
zostały wyrażone co do kwestii przeprowadzenia wskazanych dowodów są
wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony Sąd ten mimo uprawnienia wynikającego z
art. 452 k.p.k. odstąpił od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania
II ZSG 8/25
7
dowodowego, co już było naruszeniem wskazanej regulacji, a zarazem podniósł
konieczność obligatoryjnego zbadania tego materiału przez Sąd dyscyplinarny I
instancji pod kątem przydatności w postępowaniu dyscyplinarnym. Skoro zatem Sąd
odwoławczy uznał, iż dowody te są istotne z punktu widzenia postępowania
dowodowego, to w tym zakresie winien przeprowadzić uzupełniające postępowania
dowodowe.
Co więcej wbrew zapatrywaniu tego Sądu, w uzasadnieniu nie wskazano na
żadne uchybienia procesowe związane z przebiegiem przewodu w ramach
pierwotnego postępowania, które wymagałyby ponowienia tej części procesu przed
Sądem I instancji. Do nich z całą pewnością nie można zaliczyć naruszenia przez
Okręgowy Sąd Pielęgniarek i położnych art. 7 k.p.k. Sąd Najwyższy wielokrotnie
wskazywał już w swoim orzecznictwie, że potrzeba dokonania poprawnej oceny
dowodów, odpowiadającej standardom określonym w tym przepisie, nie stanowi
podstawy wydania przez sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego. Stwierdzenie w
postępowaniu odwoławczym naruszenia wyżej wskazanego przepisu procedury
karnej zobowiązuje sąd odwoławczy do samodzielnego dokonania tej oceny i dopiero
w następstwie jej przeprowadzenia ustalania czy zachodzi któraś z podstaw do
uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego
rozpoznania.
Powyższe nie przesądza oczywiście tego, że Sąd odwoławczy po ponownym
rozpoznaniu sprawy odwoławczej nie będzie władny wydać orzeczenia
kasatoryjnego, ale pod warunkiem, że zaistnieje którakolwiek z przesłanek to
umożliwiających. W realiach tej sprawy taką podstawą może być art. 454 § 1 k.p.k.,
ale pod warunkiem, że po uzupełnieniu postępowania dowodowego w instancji
odwoławczej i dokonania z tej perspektywy kontroli oceny dowodów dokonanej przez
Sąd pierwszej instancji, Sąd odwoławczy uzna, że zachodzą podstawy do skazania,
ale tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z
uwagi na wspomnianą już regułę ne peius. Wówczas dopiero zrealizuje się
przesłanka z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., pozwalająca na uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jeżeli natomiast okazałoby się, że
wyrok uniewinniający był zasadny, to i przesłanek do tego rodzaju postąpienia z
pewnością nie będzie.
II ZSG 8/25
8
Na koniec warto zauważyć, że Sąd Najwyższy zapoznając się z aktami sprawy
nie znalazł oryginału orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 8 maja 2025 r.
sygn. […]. Znajdujące się tam orzeczenie opatrzone jest jedynie pieczątką tego Sądu,
zaś podpisy członków składu orzekającego znajdują się jedynie pod jego
uzasadnieniem. Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 113 k.p.k.
orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając
przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole. W sytuacji, gdy
orzeczenie nie zostanie podpisane przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego
wydaniu, stanowi to tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 §1 pkt 6
k.p.k. (por. wyrok SN z 2 lutego 2012 r., IV KK 18/12, KZS 2012, z. 5, poz. 27).
Jednocześnie wskazać należy, że Sąd Najwyższy podjął próbę kontaktu z
Naczelnym Sądem Pielęgniarek i Położnych celem ustalenia czy Sąd ten jest w
posiadaniu oryginału wyroku z dnia 8 maja 2025 r., jednakże nieskutecznie.
Zauważyć należy, że dokumenty przekazane Sądowi Najwyższemu pozwalały na
wydanie orzeczenia merytorycznego.
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[M. T.]
[r.g.]
Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska
