II ZOW 43/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 czerwca 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Maria Szczepaniec
Ławnik SN Arkadiusz Sopata
Protokolant Kamila Zacharz
przy udziale Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości SSA
Włodzimierza Brazewicza, w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w S. X. Y., po
rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na rozprawie w dniu 4 czerwca
2025 r. odwołania wniesionego przez Krajową Radę Sądownictwa od
postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] z dnia 12
kwietnia 2024 r., sygn. […]
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p.
postanowił:
I. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie;
II. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
Arkadiusz Sopata Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
Sędzia Sądu Rejonowego w S. X. Y. został obwiniony o to, że: w wypowiedzi
opublikowanej w dniu [...] 2019 roku na portalu internetowym […].pl publicznie,
używając tego środka masowego przekazu, zniesławił sędziego X.1 Y.1 poprzez
wygłoszenie nieprawdziwych stwierdzeń, że sędzia X.1 Y.1 był karany
dyscyplinarnie oraz wpływał na decyzje Krajowej Rady Sądownictwa przy
konkursach na wolne stanowiska sędziowskie, przez co uchybił godności urzędu
oraz zasadom etyki zawodowej określonym w § 2, § 4, § 5 ust. 2, § 10 i 16 uchwały
II ZOW 43/24
2
Krajowej Rady Sądownictwa z 19 lutego 2003 roku w sprawie uchwalenia zbioru
zasad etyki zawodowej sędziów w zakresie nakazu przestrzegania dobrych
obyczajów, dbania o autorytet swojego urzędu i nie stwarzania swoim
zachowaniem nawet pozorów nieprzestrzegania porządku prawnego, unikania
zachowań, które mogłyby podważyć zaufanie do jego niezawisłości i bezstronności
oraz unikania zachowań mogących przynieść ujmę godności sędziego, tj. o
przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 roku Prawo o
ustroju sadów powszechnych w brzmieniu obowiązującym do 13 lutego 2020 roku
(dalej powoływana jako: u.s.p.).
W dniu 28 marca 2024 roku Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości,
ustanowiony do prowadzenia sprawy przeciwko X. Y. pod sygn. akt […], cofnął
wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej.
Postanowieniem Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] z dnia 12
kwietnia 2024 r., sygn. […], na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
w zw. z art. 128 u.s.p. umorzono postępowanie dyscyplinarne wobec sędziego
Sądu Rejonowego w S. X. Y. w zakresie zarzucanego mu czynu dyscyplinarnego,
kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniosła Krajowa Rada Sądownictwa,
która zaskarżyła je w całości na niekorzyść obwinionego, podnosząc:
- naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a
polegające na realizowaniu i podkreślaniu przyczyn instytucji umorzenia
postępowania na podstawie mechanizmów budzących wątpliwości, co do ich
zgodności z konstytucją w postaci czynności Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra
Sprawiedliwości w sytuacji, gdy istnieją poważne wątpliwości co do zgodności z
konstytucją następujących uregulowań dotyczących tego Rzecznika:
a. art. 41b § 3b u.s.p. jako niezgodny z art. 2, art. 173 i art. 178 ust 1 w związku
z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP;
b. art. 112b u.s.p. jako niezgodny z art. 2, art. 173 i art. 178 ust. 1 w zw. z art.
10 ust. 1 Konstytucji RP,
II ZOW 43/24
3
c. art. 114 § 9 u.s.p. jako niezgodny z art. 2, art. 173 i art. 178 ust. 1 w związku
z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim przewiduje, że Minister
Sprawiedliwości może złożyć sprzeciw od postanowienia rzecznika
dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia postępowania
d. art. 114 § 9 u.s.p. jako niezgodny z art. 2, art. 173 i art. 178 ust. 1 w związku
z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewiduje, że wniesienie
sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości od postanowienia rzecznika
dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia postępowania jest równoznaczne
z obowiązkiem wszczęcia postępowania dyscyplinarnego;
e. art. 114 § 9 u.s.p. jako niezgodny z art. 2, art. 173 i art. 178 ust. 1 w związku
z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewiduje, że wskazania
Ministra Sprawiedliwości we wniesionym sprzeciwie co do dalszego toku
postępowania są wiążące dla rzecznika dyscyplinarnego;
f. art. 114 § 12 u.s.p. jako niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji, art. 173 i art. 178
ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewiduje, że
Minister Sprawiedliwości może żądać od rzecznika dyscyplinarnego przesłania
materiałów zebranych w toku czynności wyjaśniających lub postępowania
dyscyplinarnego, a zawierających dokumenty z akt sądowych, zaś rzecznik
dyscyplinarny jest zobowiązany do niezwłocznego przesłania tych materiałów,
tj. naruszenie art. 128 u.s.p. w zw. z art. 441 § 1 k.p.k. w zw. z art. 193 Konstytucji
RP, poprzez zaniechanie powinności skierowania wniosku do Trybunału
Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej
przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Formułując powyższe zarzuty autor odwołania wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia i przekazanie sprawy Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu
Najwyższego do ponownego rozpoznania w celu wyeliminowanie z jego podstawy
wskazanych przez sąd meriti okoliczności opisanych w art. 17 k.p.k.
II ZOW 43/24
4
Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. Rzecznik Dyscyplinarny Ministra
Sprawiedliwości wniósł o nieuwzględnienie odwołania wniesionego przez KRS i
utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wywiedzione odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Trafnie bowiem przyjął sąd meriti, iż doszło do skutecznego wstąpienia
Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości, a postępowanie
dyscyplinarne prowadzone przeciwko obwinionemu sędziemu należało umorzyć z
uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt
9 k.p.k. w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela, która uczyniła dalsze
procedowanie niedopuszczalnym. Podnoszone natomiast w odwołaniu kwestie
sprowadzające się do naruszenia przez sąd a quo przepisów proceduralnych,
oparte na kwestionowaniu ich konstytucyjności, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zważając, iż u.s.p. nie reguluje swym zakresem postępowania w przypadku
cofnięcia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, koniecznym jest
zastosowanie odesłania z art. 128 u.s.p., które upoważnia do odpowiedniego
stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego. W piśmiennictwie
podkreśla się, że tego rodzaju przepisy odsyłające wyrażają nakaz posłużenia się
analogią ustawy jako sposobem stosowania prawa w wypadkach wskazanych
przez przepis odsyłający (zob. J. Wróblewski, Przepisy odsyłające, ZNUŁ. Nauki
Humanistyczne, Seria I, Łódź 1964, z. 35, s. 9).
Na gruncie procedury karnej przyjmuje się natomiast, iż w art. 14 k.p.k.
ustawodawca wyraził zasadę skargowości, zgodnie z którą organ procesowy
wszczyna i prowadzi postępowanie na skutek skargi podmiotu bezpośrednio
zainteresowanego rozstrzygnięciem (§1). Zgodnie z treścią § 2 zd. 1 powołanego
przepisu oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia
przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Wszczęcie postępowania
sądowego zasadniczo uzależnione jest od skargi uprawnionego podmiotu,
a jedynie wyjątkowo - jako odstępstwo od zasady - istnieje możliwość działania
przez sąd z urzędu (zob. S. Stachowiak, Wpływ zasady skargowości na formę
II ZOW 43/24
5
współczesnego polskiego procesu karnego [w:] Zasady procesu karnego wobec
wyzwań współczesności. Księga ku czci Prof. S. Waltosia, red. J. Czapska, A.
Gaberle, A. Światłowski, A. Zoll, Warszawa 2000, s. 485-491). Zasada skargowości
nie zawęża się tym samym jedynie do inicjowania postępowania przed sądem
pierwszej instancji, ale dotyczy każdego postępowania sądowego. Skargą
w rozumieniu art. 14 § 1 k.p.k. jest akt oskarżenia oskarżyciela publicznego,
posiłkowego lub prywatnego (art. 331 k.p.k., art. 487 k.p.k., art. 55 § 1 k.p.k.), jak
również ich surogaty, jak wniosek o wydanie wyroku skazującego na posiedzeniu
(art. 335 § 1 k.p.k.), wniosek o warunkowe umorzenie postępowania (art. 336 i 325i
§ 3 k.p.k.),wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym (art. 517d § 1 i 2
k.p.k.), czy też skarga złożona na policji w sprawach z oskarżenia prywatnego
i przekazana sądowi (art. 488 § 1 k.p.k.). Do skarg, które stanowią żądanie
wszczęcia określonego postępowania sądowego, należą także: zażalenie (art. 459
k.p.k.), apelacja (art. 444 k.p.k.), kasacja (art. 519 k.p.k.), skarga na wyrok sądu
odwoławczego (art. 539a k.p.k.), wniosek o wznowienie postępowania (art. 542
k.p.k.), wniosek o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego (art. 549 k.p.k.),
wniosek o wydanie wyroku łącznego (art. 570 k.p.k.), wniosek o wydanie osoby
ściganej (art. 602 k.p.k.), żądanie odszkodowania (np. art. 554 k.p.k.) itp. (zob. J.
Kosonoga [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red.
R. A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 14).
Analogicznie przedstawia się sytuacja w zakresie postępowania
dyscyplinarnego, w którym warunkiem prowadzenia przed sądem dyscyplinarnym
postępowania jest istnienie skargi zasadniczej pochodzącej od uprawnionego
oskarżyciela (art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., art. 114 § 8 u.s.p.). Funkcję
żądania wszczęcia postępowania na jego gruncie pełni zatem wniosek
o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, który determinuje możliwość zarówno
wszczęcia, jak i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko sędziemu
przed sądem. Dla merytorycznego rozpoznania wniosku wymagane jest skuteczne
jego złożenie i utrzymywanie określonego żądania przez właściwego rzecznika
dyscyplinarnego. Oznacza to, że może on wiążąco cofnąć wniesione pismo
inicjujące to postępowanie. Cofnąć, w znaczeniu słownikowym, to m. in. wstrzymać
II ZOW 43/24
6
lub odwołać coś, powrócić do poprzedniego stanu (zob. S. Dubisz (red.),
Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1, Warszawa 2003, s. 480).
Przyjąć zatem należy, że na gruncie postępowania dyscyplinarnego wniosek
o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej jest czynnością odwołalną, a jego cofnięcie
wywołuje taki stan, jakby powyższego w ogóle nie wniesiono, a zatem przestaje
ona funkcjonować procesowo i nie wywołuje skutków prawnych (zob. J. Kosonoga
[w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A.
Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 14).
Mając natomiast na uwadze fakt, że pismem z dnia 28 marca 2024 roku
Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości cofnął wniosek o rozpoznanie
sprawy dyscyplinarnej dotyczącej obwinionego sędziego, postępowanie w sprawie
należało umorzyć po myśli stosowanego odpowiednio na mocy analogii prawnej,
wynikającej z regulacji przewidzianej z art. 128 u.s.p., art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. Tak
też postąpił sąd meriti i brak jest podstaw do kwestionowania trafności zapadłego
rozstrzygnięcia. Literalne brzmienie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. obliguje bowiem, by
postępowanie umorzyć, jeśli zachodzi negatywna przesłanka procesowa w postaci
braku skargi uprawnionego oskarżyciela.
W ocenie Sądu Najwyższego sąd meriti w pełni trafnie przyjął, iż doszło do
skutecznego wstąpienia do toczącego się postępowania Rzecznika
Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości i organ ten stał się właściwym do
prowadzenia niniejszej sprawy dyscyplinarnej, co wyłącza możliwość
podejmowania w niej czynności przez dotychczasowy organ dyscyplinarny, tj.
Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych
w Warszawie.
Wskazać należy, iż Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca
2024 r. na podstawie art. 112 b § 1 i 2 u.s.p. powołano sędziego Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku Włodzimierza Brazewicza na Rzecznika Dyscyplinarnego
Ministra Sprawiedliwości do prowadzenia m.in. sprawy o sygn. akt: […]. Następnie,
postanowieniem z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt: […], Rzecznik Dyscyplinarny
Ministra Sprawiedliwości sędzia Włodzimierz Brazewicz na podstawie art. 112 b § 1
II ZOW 43/24
7
zd. in fine i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 Prawo o ustroju sądów powszechnych
wstąpił do postępowania dyscyplinarnego prowadzonego pod sygn. akt […]
przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego w S. X. Y.
Zgodnie natomiast z art. 112 b § 1 u.s.p. Minister Sprawiedliwości może
powołać Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości do prowadzenia
określonej sprawy dotyczącej sędziego. Powołanie Rzecznika Dyscyplinarnego
Ministra Sprawiedliwości wyłącza innego rzecznika od podejmowania czynności
w sprawie (§ 1). Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości jest powoływany
spośród sędziów sądów powszechnych lub Sądu Najwyższego (§ 2 zd. 1) Rzecznik
Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości może wszcząć postępowanie na wniosek
Ministra Sprawiedliwości albo wstąpić do toczącego się postępowania (§ 3).
Sama już treść powołanego przepisu ustawy u.s.p. wprost zatem wskazuje,
iż Minister Sprawiedliwości dysponuje uznaniową prerogatywą powołania rzecznika
dyscyplinarnego do prowadzenia danej sprawy, a ten wstępuje do oznaczonego
postępowania niezależnie od jego etapu. Posłużenie się przez ustawodawcę
jednoznacznym w swym znaczeniu sformułowaniem „wyłącza innego rzecznika”
ustanawia go natomiast właściwym do podejmowania czynności w danej sprawie.
Wskazać nadto trzeba, iż przepis art. 112b u.s.p., wprowadzony do u.s.p.
ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, normujący instytucję
Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości, „nie jest zawieszony
w ustawowej próżni, lecz zsynchronizowany z innymi regulacjami przewidzianymi
w u.s.p. i tak należy przepis ten odczytywać. Zgodnie zaś z art. 112 u.s.p. regułą
jest, iż oskarżycielami przed sądami dyscyplinarnymi są: Rzecznik Dyscyplinarny
Sędziów Sądów Powszechnych, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów
Sądów Powszechnych, a także zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy
sądach apelacyjnych i zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądach
okręgowych. Przewidzianą w art. 112b u.s.p. instytucję Rzecznika Dyscyplinarnego
Ministra Sprawiedliwości postrzegać zatem należy w kategoriach wyjątku od
wskazanej reguły. Takie odczytanie powyższych założeń czyni instytucję Rzecznika
Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości systemowo uzasadnioną. Przykładowo
II ZOW 43/24
8
dojść może do sytuacji, gdy tylko wyznaczenie Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra
Sprawiedliwości będzie dawało możliwość przeprowadzenia postępowania
dyscyplinarnego (gdy np. przedmiotem postępowania dyscyplinarnego będzie czyn
sędziego polegający na znieważeniu wszystkich urzędujących rzeczników
dyscyplinarnych). Funkcję Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości
mogą pełnić co do zasady sędziowie, a zatem osoby z definicji cechujące się
określonymi przymiotami charakterologicznymi, a także ustrojowo niezależne
i niezawisłe oraz – w drodze wyjątku - prokuratorzy, którym także ustawa zapewnia
niezależność. Dodatkowo sam Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości
(podobnie jak inni rzecznicy dyscyplinarni) w ramach swej funkcji jest niezależny od
Ministra Sprawiedliwości oraz innych organów władzy wykonawczej” (zob.
Postanowienie SN z 19.11.2024 r., II ZOW 45/24, LEX nr 3780382).
W odwołaniu Krajowa Rada Sądownictwa skoncentrowała się na
podważeniu nie tyle procesowej legitymacji Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra
Sprawiedliwości, gdyż ta znajduje oparcie w art. 112b u.s.p., lecz na
konstytucyjności jego ustrojowej legitymacji twierdząc, że zachodzą wątpliwości co
do jej zgodności z art. 2, art. 173 i art. 178 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 Konstytucji
RP. Nie można zatem podzielić tak formułowanych zarzutów z odwołania, w którym
przecież kwestionuje się trafność postanowienia o umorzeniu postępowania
dyscyplinarnego, czyli decyzji procesowej sądu meriti, opartej na zastosowaniu
w postępowaniu dyscyplinarnym unormowania z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. i art. 14 § 2
k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
W ocenie Sądu Najwyższego zastrzeżenia co do konstytucyjności
przywołanych w treści odwołania przepisów znajdują byt li tylko w sferze przyjętej
przez skarżącego interpretacji prawa, podważającej jednocześnie ustawę
korzystającą z domniemania konstytucyjności. Zważyć bowiem należy, iż
obowiązująca ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych do tej pory nie została
uznana za niezgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, jak również nie
stwierdzono jej sprzeczności z prawem europejskim. Sąd a quo nie uchybił
podnoszonym w odwołaniu przepisom, jak również nie naruszył art. 441 § 1 k.p.k.
poprzez zaniechanie jego stosowania, gdyż wskazany przepis adresowany jest do
II ZOW 43/24
9
sądu odwoławczego, który przy rozpoznawaniu środka odwoławczego może
wystąpić do Sądu Najwyższego z tzw. pytaniem prawnym. Sąd a quo nie mógł
zatem poprzez zaniechanie naruszyć przepisu, którego nie miał uprawnienia
stosować.
W ocenie Sądu Najwyższego nie wykazano w odwołaniu, iż zachodzą
jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP
stosowania w postępowaniu dyscyplinarnym sędziów instytucji przesłanek
procesowych ujętych w katalogu z art. 17 § 1 k.p.k., w tym określonej w art. 17 §
1 pkt 9 k.p.k., jak i prawnej możliwości złożenia oświadczenia o cofnięciu wniosku
o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej ujętej w art. 14 § 2 k.p.k. Zgodnie z art. 193
Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie
prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, ratyfikowanymi
umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne
zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Postępowanie toczące się
przed Trybunałem Konstytucyjnym w wyniku wniesienia pytania prawnego jest więc
kontrolą związaną z konkretną sprawą, zawisłą przed sądem, na gruncie której
pojawiła się wątpliwość co do legalności lub co do konstytucyjności przepisu
prawnego, który ma być zastosowany w tej właśnie sprawie (zob. wyrok Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r., sygn. akt P 7/00, OTK ZU 2002, nr 2A,
s. 163). Przedstawienie przez sąd pytania prawnego w kwestii zgodności aktu
normatywnego (przepisu prawnego) z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami
międzynarodowymi i ustawami jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji, gdy sąd
powziął przekonanie, iż niezgodność ta dotyczy właśnie tego aktu normatywnego
(przepisu prawnego) z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami
międzynarodowymi, który ma być podstawą rozstrzygnięcia w sprawie
rozpoznawanej przez ten sąd. Przedmiotem pytania prawnego sądu nie może być
akt normatywny (przepis prawny), który nie ma bezpośredniego znaczenia dla
rozstrzygnięcia w rozpoznawanej przez sąd sprawie i z tej przyczyny nie będzie
podstawą prawną rozstrzygnięcia (zob. np. A. Wasilewski, Przedstawianie pytań
prawnych Trybunałowi Konstytucyjnemu przez sądy - art. 193 Konstytucji RP,
Państwo i Prawo 1999, nr 8, s. 32).
II ZOW 43/24
10
Uwadze Sądu Najwyższego nie umknął jednocześnie fakt, iż w toku
pozostaje skierowany do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej
przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
(sprawa prowadzona pod sygn. akt K 16/24).
Zważyć jednakże należy, iż jakkolwiek wyliczenie przyczyn zawieszenia
postępowania karnego w art. 22 § 1 k.p.k. nie jest wyczerpujące, to jednak krąg
okoliczności, które można uznać za inne, tj. nie wymienione expressis verbis w tym
przepisie, jest bardzo ograniczony, a „do kategorii "innej przyczyny" zawieszenia
postępowania na mocy art. 22 § 1 k.p.k. nie można zaliczyć kwestii prejudycjalności
(zob. postanowienie SN z 12.06.2003 r., SNO 30/03, LEX nr 471878).
W postanowieniu z 19 października 2010 r. (WZ 45/10) Sąd Najwyższy podkreślił
natomiast, że "powody zawieszenia postępowania podane w art. 22 § 1 k.p.k. mają
charakter przeszkód natury faktycznej, nie dają natomiast podstaw do zawieszenia
z uwagi na oczekiwanie na prejudykat czy orzeczenie w innej sprawie". Jako wyjątki
od powyższej zasady wskazuje się w orzecznictwie przedstawienie przez sąd
pytania prawnego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale
Konstytucyjnym. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie sprawy jest uzależnione od
prejudykatu w postaci orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (postanowienie SN
z 12 czerwca 2003 r., SNO 30/03, LEX nr 471878). W piśmiennictwie słusznie
podkreśla się jednak, że w takich przypadkach możliwość zawieszenia
postępowania jest wątpliwa, z uwagi na samodzielność jurysdykcyjną sądu
karnego, który zobligowany jest do samodzielnego rozważenia konstytucyjności
przepisów, na jakich ma oprzeć swoje rozstrzygnięcie (zob. B. Nita, Zawieszenie
postępowania karnego w związku z postępowaniem przed Trybunałem
Konstytucyjnym, PS 2000/1, s. 9).
W ocenie Sądu Najwyższego okoliczność skierowania przez KRS wniosku
o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów ustawy
z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych nie stanowi
określonej w art. 22 § 1 k.p.k. długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej
prowadzenie postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionego sędziego. Ustawa
II ZOW 43/24
11
Prawo o ustroju sądów powszechnych nie zawiera w swej treści przepisu
stanowiącego podstawę zawieszenia postępowania dyscyplinarnego w związku
z prejudycjalnością. W podobny sposób kwestię tę rozstrzygnięto w pozostałych
ustawach systemowych: prawo o notariacie, o prokuraturze, prawo o ustroju sądów
wojskowych i ustawie o Sądzie Najwyższym.
Sąd Najwyższy aprobuje ugruntowane stanowisko doktryny w zakresie
zawężającej wykładni art. 22 § 1 k.p.k. Na gruncie postępowania dyscyplinarnego
nie można również tracić z pola widzenia jednej z naczelnych zasad procesu
karnego, tj. zasady samodzielności jurysdykcyjnej, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.k.,
a znajdującą zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy mocą art. 128 u.s.p., która
ma zastosowanie w każdym przypadku procedowania przez sąd i na każdym etapie
postępowania. Dopiero rozstrzygnięcia, które zostały wydane odpowiednio przez
Trybunał Konstytucyjny lub Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, będą miały
bowiem wpływ na treść danego rozstrzygnięcia sądu. Samo zainicjowanie
procedury przed powyższymi organami nie stanowi rozstrzygnięcia innego sądu lub
organu w myśl art. 8 § 1 k.p.k. Tylko wydane przez te organy orzeczenia,
w związku z prawidłowo zainicjowaną procedurą, stanowią dla sądu procedującego
w danym postępowaniu wiążące rozstrzygnięcia.
Słuszność powyższego pogląd wspiera chociażby treść art. 540 § 2 i 3 k.p.k.,
który jednoznacznie wskazuje, w jakich sytuacjach i jakie rozstrzygnięcia Trybunału
Konstytucyjnego czy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej będą miały wpływ
na wznowienie postępowania (zob. D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt,
M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz
aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 540).
Kierując się przedstawionymi względami rozstrzygnięto jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
II ZOW 43/24
12
Arkadiusz Sopata Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec