II ZOW 2/25

II ZOW 2/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 lipca 2025 r. Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska Ławnik SN Robert Burek Protokolant Kamila Zacharz przy udziale obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., w sprawie o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych na rozprawie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 2 lipca 2025 r., po rozpoznaniu odwołań złożonych na niekorzyść przez Ministra Sprawiedliwości oraz Krajową Radę Sądownictwa od wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt [...] orzeka: 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że za przypisany obwinionemu X. Y. czyn w miejsce orzeczonej wobec niego kary pieniężnej wymierza na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, karę dyscyplinarną przeniesienia na inne miejsce służbowe w sądzie rejonowym z siedzibą na obszarze apelacji […]; 2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; 3. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II ZOW 2/25 2 Robert Burek Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska UZASADNIENIE Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] wyrokiem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu sprawy dyscyplinarnej zainicjowanej wnioskiem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w G. z dnia 3 stycznia 2024 r., uznał obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., za winnego tego, że uchybił godności urzędu poprzez naruszenie § 2, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i Asesorów Sądowych, stanowiącego załącznik do uchwały Nr 25/2017 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2017 r., polegające na tym, że od drugiej połowy 2022 r. do dnia 21 kwietnia 2023 r. w T. dopuszczał się wobec stażystki - pracownicy sekretariatu […] Wydziału […] Sądu Rejonowego w T. X1. Y1. niepożądanych zachowań, polegających na czynieniu niestosownych żartów o podtekście seksualnym, uwag dotyczących atrakcyjności jej ubioru, wyrażaniu oczekiwań odnoszących się do sposobu jej ubierania się i zachowywania oraz demonstrowaniu niezadowolenia w przypadku odmowy spełniania tych oczekiwań, a nadto żądał odsłaniania przez nią elementów odzieży, a w przypadku odmowy własnoręcznie unosił dolną krawędź jej spódnicy odsłaniając jej uda, a także przytulał ją, głaskał po głowie oraz niepokoił rozgłoszeniem w miejscu pracy pogłoski dotyczącej jego rzekomego romansu z pokrzywdzoną, naruszając w ten sposób nietykalność cielesną oraz godność X1. Y1., co stanowiło przewinienie dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – powoływanej dalej jako u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 2b u.s.p. wymierzył mu karę pieniężną w wysokości podlegającego wypłacie za miesiąc poprzedzający wydanie prawomocnego wyroku skazującego jednomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego powiększonego o przysługujący mu dodatek za długoletnią pracę, dodatek funkcyjny i dodatek specjalny oraz ustalił, że koszty postępowania dyscyplinarnego ponosi Skarb Państwa (k. 234-257 akt o sygn. [...]). II ZOW 2/25 3 Od powyższego wyroku odwołania złożyli: Minister Sprawiedliwości oraz Krajowa Rada Sadownictwa. Minister Sprawiedliwości w odwołaniu wniesionym na niekorzyść obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., zarzucił: 1. obrazę przepisów postępowania, w szczególności art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., przez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na naruszeniu zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co miało wpływ na treść orzeczenia i wynik sprawy, oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego jednostronnie, pobieżnie oraz wybiórczo, bez wnikliwej i wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, a także przez interpretowanie wszystkich ustaleń z naruszeniem zasady obiektywizmu, tj. arbitralnie - na korzyść obwinionego sędziego X. Y., co w konsekwencji doprowadziło do dokonania bezzasadnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych; 2. obrazę prawa procesowego polegającego na niedochowaniu przez sąd pierwszej instancji wymogów z art. 387 § 1 k.p.k. tj. nieuwzględnieniu w dostateczny sposób czy cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości; 3. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], wbrew oczywistym, zebranym w sprawie dowodom, że zachowań obwinionego nie można zakwalifikować jako wyczerpujących elementy działania o charakterze seksualnym lub odnoszącym się do płci pracownika, a co za tym idzie nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia art. 183³ª § 6 k.p. tj. przepisów mówiących o molestowaniu seksualnym, a także, że cechy sędziego X. Y. w dalszym ciągu kwalifikują go jako osobę o nieskazitelnym charakterze; 4. rażącą niewspółmierność - łagodność - orzeczenia o karze, polegającą na wymierzeniu kary dyscyplinarnej - kary pieniężnej w wysokości podlegającego wypłacie za miesiąc poprzedzający wydanie prawomocnego wyroku II ZOW 2/25 4 skazującego jednomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego powiększonego o przysługujący mu dodatek za długoletnią pracę, dodatek funkcyjny i dodatek specjalny, będącą wynikiem nieuwzględnienia we właściwy sposób wagi i ciężaru gatunkowego popełnionego przewinienia, jego szkodliwości dla wymiaru sprawiedliwości, stopnia zawinienia sędziego, a także celu prewencyjnego, jaki powinna spełniać kara dyscyplinarna. Podnosząc powyższe zarzuty, Minister Sprawiedliwości wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej przeniesienia na inne miejsce służbowe lub złożenia sędziego z urzędu (k. 270 - 277 akt o sygn. [...]). Z kolei Krajowa Rada Sądownictwa w odwołaniu złożonym na niekorzyść obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., zarzuciła: 1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 387 § 2 k.p.k. polegającą na naruszeniu zasady obiektywizmu, przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, co skutkowało błędną oceną zobiektywizowanych mierników, przyjętych za podstawę orzeczenia, który jest konsekwencją naruszenia przez Sąd tych przepisów; tym samym doszło do naruszenia art. 387 § 2 k.p.k. albowiem okoliczności sprawy budzą wątpliwości; 2. rażąca niewspółmierność kary wymierzonej obwinionemu, tj. kary pieniężnej w wysokości podlegającego wypłacie za miesiąc poprzedzający wydanie prawomocnego wyroku skazującego jednomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego powiększonego o przysługujący mu dodatek za długoletnią pracę, dodatek funkcyjny i dodatek specjalny, nieodzwierciedlającą stopnia szkodliwości przypisanego mu czynu, w stosunku do znacznego stopnia szkodliwości popełnionego deliktu dyscyplinarnego, będącą wynikiem nieuwzględnienia w sposób właściwy wszystkich okoliczności mających wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej. II ZOW 2/25 5 Podnosząc te zarzuty Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (k.280 - 292 akt o sygn. [...]), W dniu 25 czerwca 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wpłynęła odpowiedź na odwołania przesłana przez obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w T., w której wniósł o utrzymanie w mocy wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt [...] (k. 66 - 67v). Na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. obwiniony X. Y. - sędzia Sądu Rejonowego w T., wniósł o nieuwzględnienie obu odwołań i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Oba odwołania zasługują na uwzględnienie w zakresie w którym podnoszą zarzut rażącej łagodności kary dyscyplinarnej wymierzonej X. Y. - sędziemu Sądu Rejonowego w T., przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] wyrokiem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt [...]. Należy przypomnieć, że obwiniony X. Y. - sędzia Sądu Rejonowego w T., złożył na rozprawie przed Sądem Dyscyplinarnym przy Sądzie Apelacyjnym w [...] w dniu 16 kwietnia 2024 r. i podtrzymał w dniu 22 maja 2024 r., wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu kary pieniężnej w wysokości podlegającego wypłacie za miesiąc poprzedzający wydanie prawomocnego wyroku skazującego jednomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego powiększonego o przysługujący dodatek za długoletnią pracę, dodatek funkcyjny i dodatek specjalny. Powyższą propozycję zaakceptowały Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego oraz pokrzywdzona X1. Y1., która była prawidłowo powiadomiona o terminie rozprawy oraz o treści zgłoszonego wniosku. Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] wniosek ten uwzględnił uznając, że okoliczności popełnienia czynu zarzuconego II ZOW 2/25 6 obwinionemu X. Y. - sędziemu Sądu Rejonowego w T., nie budzą wątpliwości i cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzania rozprawy. W rezultacie wydał zaskarżony wyrok, którym wymierzono obwinionemu proponowaną przez niego karę pieniężną. Poza sporem jest, że w postępowaniu dyscyplinarnym wobec sędziów może być odpowiednio, zgodnie art. 128 u.s.p., stosowany przepis art. 387 k.p.k. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt SNO 39/16, LEX nr 2152405). Oczywiście zaskarżenie wyroku konsensualnego podlega istotnym ograniczeniom. Zgodnie z art. 447 § 5 k.p.k., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r., „podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4, związane z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa w art. 343, art. 343a i 387”. Oznacza to niedopuszczalność postawienia w apelacji zarzutów określnych w art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k. Apelacja oparta tylko na takich podstawach odwoławczych powinna zostać uznana za niedopuszczalną z mocy ustawy (por. art. 429 § 1 k.p.k.). W niniejszej sprawie wyrok Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] został zaskarżony odwołaniami przez Krajową Radę Sądownictwa oraz Ministra Sprawiedliwości – podmioty, które mają niewątpliwie uprawnienia do zaskarżenia wyroku sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji (art. 121 ust. 1 u.s.p.), ale nie były uczestnikami zawartego porozumienia. W odwołaniach podniesiono również zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k., czyli dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary. Rozstrzygając problem zakresu zaskarżalności orzeczenia wydanego w trybie konsensualnym przez podmiot niebędący stroną postępowania w którym zastosowano ten tryb, Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę podziela poglądy prezentowane w orzecznictwie (por. np. wyrok Sądu Najwyższego – Sadu Dyscyplinarnego z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt SNO 39/16) oraz piśmiennictwie (por. D. Świecki, Komentarz aktualizowany do art. 447 Kodeksu postępowania karnego, teza 25), iż określone w art. 447 § 5 k.p.k. ograniczenie podstaw zaskarżenia wyroku odnosi się tylko do apelacji, a tym samym dotyczy ono stron postępowania. Odpowiednie stosowanie art. 447 § 5 k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym na podstawie u.s.p., oznacza, że przewidziane w nim ograniczenie dotyczy tylko stron postępowania, a więc obwinionego i rzecznika dyscyplinarnego. Przepis art. 447 § 5 II ZOW 2/25 7 k.p.k. nie ma natomiast zastosowania w wypadku wniesienia środka zaskarżenia przez podmiot niebędący stroną trybu konsensualnego, jako że ratio legis wprowadzenia tego ograniczenia istnieje jedynie w odniesieniu do stron porozumienia. Zatem określone w art. 447 § 5 k.p.k. ograniczenie podstaw zaskarżenia wyroku wydanego w trybie konsensualnym (art. 387 k.p.k.) nie ma zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym wobec sędziów w przypadku odwołań Krajowej Rady Sądownictwa i Ministra Sprawiedliwości, które to podmioty nie były stronami porozumienia. W związku z tym postawione w odwołaniach wniesionych w niniejszej sprawie przez Krajową Radę Sądownictwa oraz Ministra Sprawiedliwości zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary, są dopuszczalne i podlegają rozpoznaniu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego – Sadu Dyscyplinarnego z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt SNO 5/18, LEX nr 2531296). W dalszej kolejności odnosząc do zarzutów z pkt 1 – 3 postawionych w odwołaniu Ministra Sprawiedliwości oraz zarzutu z pkt 1 odwołania Krajowej Rady Sądownictwa, należy uznać je za niezasadne. W obu odwołaniach w pierwszym rzędzie zarzucono obrazę przepisów postępowania, tj. art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., a w odwołaniu Krajowej Rady Sądownictwa ponadto art. 410 k.p.k., polegającą na dokonaniu przez sąd dyscyplinarny pierwszej instancji dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, poprzez naruszenie zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz dokonanie tej oceny jednostronnie, pobieżnie i wybiórczo, bez wnikliwej i wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, a także interpretowanie wszystkich ustaleń na korzyść obwinionego sędziego. Należy podkreślić że skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania, że ocena dokonana przez sąd jest sprzeczna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, że nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, bądź, że argumentacja zaprezentowana przez sąd za tak dokonanym wyborem pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt III KK 526/24, LEX nr 3788260). Elementami, które decydują II ZOW 2/25 8 o zachowaniu zasady swobodnej oceny dowodów są m.in.: ujawnienie w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) zgodnie z regułami wskazanymi w art. 2 § 2 k.p.k.; rozważenie wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.); argumentacja wyczerpująca i logiczna, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zawarta w uzasadnieniu orzeczenia (art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.). Z uwagi na fakt, że ustawodawca przyjął zasadę swobodnej oceny dowodów, a nie oceny dowolnej, musiał wprowadzić instrument kontrolny, którym jest uzasadnienie. To właśnie ta część orzeczenia pozwala dokonać oceny czy ustalenia i wyciągnięte przez organy wnioski są zgodne z zasadami wskazanymi w komentowanym przepisie, a zatem czy spełnione są wymienione przesłanki (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt III KK 261/24, LEX nr 3837339). Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą sprawę w drugiej instancji, nie może podzielić wywodu, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego dokonana przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] była dowolna. Wręcz przeciwnie, procedujący w pierwszej instancji sąd dyscyplinarny, wziął pod uwagę całokształt ujawnionych okoliczności w sprawie, w tym rozważył zarówno te przemawiające na korzyść obwinionego sędziego, jak i okoliczności przeciwne. Argumentacja zawarta w pisemnym uzasadnieniu wydanego wyroku, jest wyczerpująca i logiczna, uwzględnia wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a wnioski wyprowadzone przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] odnośnie ustaleń faktycznych są trafne. Zasadnie też Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] uznał, że obwiniony X. Y. - sędzia Sądu Rejonowego w T., uchybił godności urzędu poprzez naruszenie § 2, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i Asesorów Sądowych dopuszczając się opisanych w zarzucie dyscyplinarnym zachowań wobec stażystki – pracownicy sekretariatu […] Wydziału […] Sądu Rejonowego w T. X1. Y1. (to jest czynienie żartów o podtekście seksualnym, uwag dotyczących ubioru, czy żądaniu odsłaniania elementów odzieży lub unoszeniu dolnej krawędzi spódnicy, jak i przytulaniu, głaskaniu po głowie oraz II ZOW 2/25 9 niepokojenia rozgłoszeniem w miejscu pracy pogłosek rzekomego romansu z pokrzywdzoną). W odwołaniach zarzucono też obrazę prawa procesowego poprzez naruszenie art. 387 § 1 i 2 k.p.k., albowiem zdaniem Ministra Sprawiedliwości, sąd dyscyplinarny pierwszej instancji, nie uwzględnił w dostateczny sposób czy cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości, zaś według Krajowej Rady Sądownictwa, okoliczności sprawy budzą wątpliwości. W ocenie Sądu Najwyższego, warunki do zastosowania art. 387 k.p.k. i zakończenia sprawy w trybie konsensualnym zostały spełnione. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 387 § 2 k.p.k. sąd może uwzględnić wniosek o wydanie wyroku skazującego, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości; uwzględnienie wniosku jest możliwe jedynie wówczas, gdy prokurator wyrazi zgodę, a pokrzywdzony należycie powiadomiony o terminie rozprawy oraz pouczony o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku nie zgłosi sprzeciwu. O treści wniosku należy powiadomić pokrzywdzonego, jeżeli wniosek został złożony przed powiadomieniem go o terminie rozprawy. W niniejszej sprawie okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez obwinionego X. Y. – sędziego Sadu Rejonowego w T., nie budzą wątpliwości. Obwiniony przyznał się do zarzucanego mu czynu i wyraził chęć dobrowolnego poddania się karze, którą zaproponował. Nie sprzeciwiła się temu Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego, obecna na terminach rozpraw w dniach: 16 kwietnia 2024 r. oraz 22 maja 2024 r., a także pokrzywdzona X1. Y1., która była prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy w dniu 22 maja 2024 r., na której zapadł wyrok oraz powiadomiona o zgłoszonym wniosku i zaproponowanej karze. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał wystarczające podstawy do uznania winy obwinionego za zarzucany mu czyn, bez konieczności przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego. Obwiniony X. Y. – sędzia Sądu Rejonowego w T., składał wyjaśnienia przed Zastępcą Rzecznika Dyscyplinarnego oraz uzupełniająco na rozprawie. Zeznania były również odebrane w postępowaniu wyjaśniającym od pokrzywdzonej X1. Y1., a także świadków - pracownic sekretariatu […] Wydziału […] Sądu Rejonowego w T.. Okoliczności popełnionego przewinienia dyscyplinarnego zostały zatem wystarczająco wyjaśnione, II ZOW 2/25 10 nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania na rozprawie, gdyż jego cele zostały już osiągnięte. Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji słusznie przyznał walor wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonej X1. Y1., ocenionym przy uwzględnieniu opinii sądowo-psychologicznej, jak również zeznaniom przesłuchanych w postępowaniu wyjaśniającym świadków, które się uzupełniały. Nie można też podzielić stanowiska Ministra Sprawiedliwości, iż Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], błędnie ustalił, że zachowań obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., nie można zakwalifikować jako działania o charakterze seksualnym lub odnoszącym się do płci pracownika, a co za tym idzie, że nie doszło do naruszenia art. 18³ª § 6 k.p. W realiach sprawy zasadnie Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], usunął naruszenie normy art. 18³ª § 6 k.p. W sprawie o naruszenie zasady równego traktowania przez molestowanie seksualne pracownik ma uprawdopodobnić wystąpienie zachowania o charakterze seksualnym oraz swój sprzeciw na takie zachowanie (np. przez unikanie kontaktów ze sprawcą lub nieodwzajemnianie zachowań sprawcy, art. 18³ª § 6 k.p.). Wówczas na pracodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie doszło do naruszenia zasady równego traktowania, z wyłączeniem możliwości uzasadnienia molestowania seksualnego jakimikolwiek obiektywnymi powodami (art. 18³ᵇ § 1 in fine k.p. w związku z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 12190). Niezależnie od tego, że pokrzywdzona X1. Y1. nie wyrażała wprost dezaprobaty dla zachowań obwinionego, to nie można było zakwalifikować ich jako wyczerpujących elementy działania o „charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika” w kontekście pojęcia „dyskryminowania ze względu na płeć”. Jakkolwiek istniała zależność na linii przełożony – pracownik i zachowania obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., miały miejsce w budynku Sądu Rejonowego w T., czyli w miejscu pracy obwinionego i pokrzywdzonej, a nadto były wysoce naganne, niestosowne, nieetyczne, to nie sposób uznać, że doszło do molestowania seksualnego. Takie wnioski, które wysuwa w odwołaniu Minister Sprawiedliwości są zbyt „daleko idące”. Nie można też twierdzić, że doszło do popełnienia przestępstwa z art. 199 § 1 k.k. oraz art. 217 § 1 k.k., skoro nie ma skazującego prawomocnego wyroku właściwego sądu powszechnego II ZOW 2/25 11 stwierdzającego winę obwinionego sędziego. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Z uwagi na treść powołanego przepisu Konstytucji RP nie można jedynie hipotetycznie stwierdzić, że sędzia dopuścił się popełnienia przestępstw (zob. w tej mierze szerokie rozważania zawarte w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt I KZP 8/06, OSNKW 2006, z. 10, poz. 87). Tego rodzaju ustalenia mogłyby wynikać wyłącznie z prawomocnego skazującego wyroku sądu karnego. Minister Sprawiedliwości nie może zatem w tym zakresie spekulować. Natomiast należy podzielić stanowisko Ministra Sprawiedliwości oraz Krajowej Rady Sadownictwa, gdy te podmioty podnoszą w swoich odwołanych, iż kara dyscyplinarna orzeczona wobec obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., jest rażąco łagodna. Trafnie Minister Sprawiedliwości i Krajowa Rada Sądownictwa wskazują, że wymierzona kara dyscyplinarna w postaci kary pieniężnej w wysokości podlegającego wypłacie za miesiąc poprzedzający wydanie prawomocnego wyroku skazującego jednomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego powiększonego o przysługujący dodatek za wieloletnią pracę, dodatek funkcyjny i dodatek specjalny, nieuwzględnia we właściwy sposób wszystkich okoliczności mających wpływ na wymiar kary, w tym wagi i ciężaru gatunkowego popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, jego szkodliwości dla wymiaru sprawiedliwości, stopnia zawinienia sędziego, a także celu prewencyjnego, jaki powinna spełniać kara dyscyplinarna. W ocenie Skarżących karą sprawiedliwą i adekwatną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego byłaby kara zdecydowanie surowsza, jak wskazał w odwołaniu Minister Sprawiedliwości, taką karą byłoby przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe lub złożenie sędziego z urzędu. W postępowaniu dyscyplinarnym odpowiednie zastosowanie mają dyrektywy wymiaru kary sformułowane w art. 53 k.k. Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów oparta jest na zasadzie winy. Zasada winy pełni niewątpliwie funkcję legitymizującą odpowiedzialność karną (dyscyplinarną) i limitującą surowość kary. Orzeczona kara dyscyplinarna nie może przekraczać stopnia winy i musi należycie uwzględniać II ZOW 2/25 12 stopień społecznej szkodliwości czynu. Orzekając karę sąd musi mieć na uwadze, że aby karę można uznać za sprawiedliwą, powinna być współmierna do społecznej szkodliwości czynu i do stopnia winy, jak i uwzględniać jej cele, tj. prewencję ogólną, oraz indywidualną. Rażąca niewspółmierność kary, o której stanowi przepis art. 438 pkt 4 k.p.k., jest pojęciem niezdefiniowanym przez ustawodawcę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, iż rażąca niewspółmierność kary, winna być rozumiana jako znaczna, wyraźna i oczywista, a więc niedająca się zaakceptować dysproporcja między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, tj. karą, jaką należy wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo (por. np. wyroki Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego: z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt SNO 75/07, LEX nr 569073, z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt SNO 49/10, LEX nr 1288921, z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt SNO 4/11, LEX nr 1288889, z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt SNO 5/17, LEX nr 2297419). Za rażąco niewspółmierną uznaje się przy tym karę dyscyplinarną, która nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt SNO 39/12, LEX nr 1403915). Nieakceptowalna dysproporcja orzeczonej kary i jej ewidentna niesprawiedliwość ma zatem miejsce w postępowaniu dyscyplinarnym w sytuacji, gdy orzeczona kara ,,nie przystaje” do okoliczności sprawy, nie uwzględnia stopnia zawinienia obwinionego oraz szkodliwości czynu w ujęciu zarówno korporacyjnym, jak i dla wymiaru sprawiedliwości, a w konsekwencji nie spełnia pokładanych w niej celów. Mając na uwadze powołane orzecznictwo, Sąd Najwyższy uznał, że wymierzona obwinionemu sędziemu X. Y., na mocy wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], kara pieniężna wskazana w art. 109 § 1 pkt 2b u.s.p. nie jest karą adekwatną do jego stopnia winy oraz stopnia społecznej szkodliwości przypisanego mu przewinienia dyscyplinarnego w postaci uchybienia godności urzędu sędziego Zgodnie z art. 115 § 2 k.k., stosowanym w myśl art. 128 u.s.p. II ZOW 2/25 13 odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym sędziów, na stopień społecznej szkodliwości czynu mają wpływ okoliczności podmiotowe i przedmiotowe odnoszące się do czynu, to jest: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, waga naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywacja sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W realiach niniejszej sprawy, stopień społecznej szkodliwości popełnionego przewinienia dyscyplinarnego należy ocenić jako wysoki. Szczególnie należy zwrócić uwagę na skutki czynu obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., w aspekcie jego wpływu na zdrowie psychiczne pokrzywdzonej. Zachowanie obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., objęte przypisanym mu czynem, podważyło też nie tylko jego autorytet jako sędziego, wpłynęło również negatywnie na postrzeganie sędziego w miejscu jego służby (por. oceny świadków - pracowników sekretariatu […] Wydziału […] Sądu Rejonowego w T., cyt. ,,mówiłyśmy że sędzia zachowuje się jak pajac”, czy ,,ma takie zachowanie jak 15 letni chłopiec”, lub ,,to taki wesoły Romek’’, bądź ,,on myśli, że to fajne i śmieszne”), jak i na wizerunek wymiaru sprawiedliwości. Godność urzędu sędziego, o której mowa w art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, której strzec zobowiązuje się sędzia, składając ślubowanie przed Prezydentem Rzeczypospolitej i której uchybienie stanowi podstawę pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności dyscyplinarnej to pojęcie odwołujące się do tradycyjnego dignitas; związane jest nie tylko z poczuciem własnej wartości i dumy ze sprawowania urzędu oraz z oczekiwaniem szacunku od innych osób, ale wiąże się z podwyższonymi wymaganiami i ograniczeniami wobec sędziów. Godność nabywana w chwili objęcia urzędu sędziego to atrybut zapewniający autorytet sądu i sędziego osobiście. Jest to pojęcie niedefiniowalne, ale wiąże się z wzorcem postępowania sędziego, wynikającym z przepisów prawa, norm etyki zawodowej i innych norm moralnych, spisanych i niespisanych w zbiorze etyki zawodowej sędziów. Z godnością urzędu sędziego i cechującą każdego sędziego nieskazitelnością charakteru wiąże się ustalony standard postępowania sędziego, który stanowić powinien wzór dla innych i którego efektem powinno być wzbudzanie szacunku. Niewątpliwie również, sędziowie są przedmiotem uważnej obserwacji pod kątem wymogów wynikających z obowiązku sprawowania urzędu z godnością. Mówiąc wprost, wymaga się od nich o II ZOW 2/25 14 wiele więcej niż od przeciętnego członka społeczeństwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt SNO 34/11, LEX nr 1747852). Uwzględniając wskazane okoliczności, jak też mając w polu widzenia postawę obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w T., w toku trwającego postępowania dyscyplinarnego - przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, aczkolwiek był „zszokowany” tym jak postrzegane było jego zachowanie wobec pokrzywdzonej X1. Y1., okazaną przez niego skruchę, przeproszenie pracowników sekretariatu […] Wydziału […] Sądu Rejonowego w T., podjęcie pracy z psychoterapeutą w kwestii komunikacji interpersonalnej, jego niekaralność dyscyplinarną i pozytywne opinie służbowe, Sąd Najwyższy uznał, że wymierzenie X. Y. – sędziemu Sądu Rejonowego w T., za przypisane mu przewinienie dyscyplinarne, określone w art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p., kary dyscyplinarnej przeniesienia na inne miejsce służbowe, a więc kary przedostatniej, jeśli chodzi o surowość w katalogu kar dyscyplinarnych dla sędziów, w realiach niniejszej sprawy będzie adekwatną reakcją dyscyplinarną. Kara ta uznawana jest w orzecznictwie Sadu Najwyższego za karę surową, bowiem oddziałuje nie tylko na wymiar zawodowy, ale także prywatny i osobisty sędziego (dolegliwość związana między innymi z koniecznością uregulowania spraw życiowych sędziego niemal w całości na nowo, najczęściej połączone to jest z czasową rozłąką z rodziną, nadto wykonywana praca w innej miejscowości nie z dobrowolnego wyboru miejsca służby lecz wyłącznie z powodu popełnionego przewinienia dyscyplinarnego). Podkreśla się, że kara dyscyplinarna przeniesienia na inne miejsce służbowe powinna być wymierzana za najcięższe kategorie przewinień dyscyplinarnych niewymagających jednak całkowitej eliminacji obwinionego z pełnienia służby sędziowskiej. Za przyjęciem, że zachodzą podstawy jej orzeczenia wskazuje się następujące okoliczności: skala, ciężar gatunkowy czynu, szkoda jaką obwiniony wyrządził sądowi oraz wymiarowi sprawiedliwości, godząc w jego powagę i dobre imię innych pracowników (por. np. wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt SNO 10/10, OSNSD 2010, poz. 22). Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [M. T.] II ZOW 2/25 [r.g.] Robert Burek 15 Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska