II ZO 99/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
Dnia 20 maja 2026 r.
1. Na podstawie art. 540 k.p.k. a contrario w zw. z art. 545 §
1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k., odmówić
przyjęcia wniosku z dnia 11 września 2025 r. Prokuratury Krajowej
Wydziału Spraw Wewnętrznych o wznowienie postępowania
w sprawie o sygn. akt II DO 85/20 w przedmiocie zażalenia
prokuratora X. Y. na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów
przy Prokuratorze Generalnym z dnia 7 lipca 2020 r. o sygn. akt [...],
jako niedopuszczalnego z mocy ustawy;
2. Odpis zarządzenia doręczyć Prokuraturze Krajowej Wydziałowi
Spraw Wewnętrznych z pouczeniem, że na niniejsze zarządzenie nie
przysługuje zażalenie w myśl art. 426 § 1 k.p.k. w zw. z art. 466 §
1 k.p.k.;
3. Sprawę zakreślić w repertorium II ZO, jako załatwioną w inny
sposób.
UZASADNIENIE
Uchwałą z dnia 7 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Dyscyplinarny
dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym zezwolił na pociągnięcie
prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] X. Y. do odpowiedzialności karnej za
przestępstwo z art. 177 § 1 i 2 k.k.
II ZO 99/25
2
Na powyższą uchwałę prokurator X. Y. złożył zażalenie.
Uchwałą z dnia 29 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt II DO 85/20,
Sąd Najwyższy Izba Dyscyplinarna utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.
Pismem z dnia 11 września 2025 r. (data sporządzenia) Prokuratura Krajowa
Wydział Spraw Wewnętrznych wniosła o wznowienie postępowania w sprawie
o sygn. akt II DO 85/20 w przedmiocie zażalenia prokuratora X. Y. na uchwałę
Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 7
lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...]. W uzasadnieniu wskazano m.in., że Sąd
Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt […] uznał
oskarżonego prokuratora X. Y. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art.
177 § 1 i 2 k.k. Następnie, Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r. w
sprawie o sygn. akt […], uchylił zaskarżony wyrok i na postawie art. 439 § 1 pkt 9
k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., umorzył postępowanie karne wobec
oskarżonego prokuratora X. Y. z uwagi na fakt, że procedura immunitetowa w
przedmiotowej sprawie nie została prawomocnie zakończona, środek odwoławczy
złożony od decyzji o uchylenie immunitetu formalnego nie został rozpoznany przez
Sąd, a mimo to postępowanie karne było w stosunku do oskarżonego prowadzone i
doszło do wydania przez Sąd I instancji wyroku. Od ww. prawomocnego wyroku,
Prokurator Generalny wniósł skargę nadzwyczajną. W jej efekcie wyrok ten został
uchylony w całości wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2024 r. w
sprawie o sygn. akt II NSNk 30/23, zaś sprawę przekazano ww. Sądowi do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zarządził co następuje.
W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że wniosek Prokuratury Krajowej
Wydziału Spraw Wewnętrznych o wznowienie postępowania zakończonego
uchwałą Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej w sprawie o sygn. akt II DO 85/20,
jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
II ZO 99/25
3
W złożonym wniosku wnioskodawca ani nie wskazał istnienia żadnej
z przesłanek ujętych w art. 540 k.p.k., ani nie wskazał żadnej podstawy prawnej
w oparciu o którą wywiódł swój wniosek. Zdaniem wnioskodawcy, jedyną
możliwością pociągnięcia prokuratora X. Y. do odpowiedzialności karnej za
popełniony czyn z art. 177 § 1 i 2 k.k., jest uzyskanie przez Prokuraturę Krajową
prawomocnej uchwały w przedmiocie uchylenia immunitetu ww. prokuratora.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że instytucja
wznowienia postępowania ma zastosowanie co do zasady do postępowań
zakończonych prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności
karnej, a nie co do orzeczeń incydentalnych, gdyż nie rozstrzygają one
o przedmiocie postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 sierpnia
2008 r., IV KZ 59/08, OSNwSK 2008, poz. 1715; z 11 września 2008 r., IV KZ 62/08,
OSNwSK 2008, poz. 1823). Co więcej, takim orzeczeniem jest uchwała sądu
dyscyplinarnego zezwalająca na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
prokuratora, czy sędziego. Wprost w tym względzie wypowiedział się Sąd
Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2009 r. (sygn. akt SNO 16/19, Lex
nr 1288799), w którym wskazano, że cyt.: „Uchwała sądu dyscyplinarnego wydana
w trybie art. 80 § 2c u.s.p. jest jedynie, co wynika wprost z treści tego przepisu,
zezwoleniem na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, co nie
przesądza w żadnym wypadku o winie sędziego, nie mówiąc już o karze. Uchwała
ta, zezwalając prokuratorowi na wszczęcie postępowania in personam, nie
pozbawia osoby wobec której ją wydano, żadnych uprawnień procesowych
przysługujących każdemu podmiotowi znajdującemu się w takiej sytuacji
procesowej. Osoba taka w świetle przepisów prawa pozostaje niewinna, ma w
szczególności prawo do podjęcia aktywnej obrony przed stawianymi jej zarzutami
poprzez składanie wniosków dowodowych, czy też chociażby prawo skargi do sądu
na decyzje procesowe prokuratora, w wypadkach wskazanych w Kodeksie
postępowania karnego. Brak jest zatem jakichkolwiek przesłanek do uznania, że
uchwała wydana przez sąd dyscyplinarny w toku postępowania uregulowanego
w art. 80 § 2c u.s.p. jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 126 u.s.p., a co za tym
idzie istnieje, przewidziana przepisami prawa, możliwość wznowienia takiego
postępowania.” Teza ta, co prawda dotyczy kwestii zezwolenia na pociągnięcie do
II ZO 99/25
4
odpowiedzialności karnej sędziego, niemniej jednak znajduje ona analogiczne
zastosowanie, jeżeli chodzi o możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnej
prokuratorów. Uregulowania w tym względzie, jeżeli chodzi o obydwie grupy
zawodowe są w istocie tożsame.
Sąd Najwyższy przypomina również, że na mocy ustawy z 9 czerwca 2022 r.
o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz zmianie niektórych innych ustaw
zniesiono Izbę Dyscyplinarną i utworzono Izbę Odpowiedzialności Zawodowej (art.
8 ustawy), zaś sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie,
należące do Izby Dyscyplinarnej, zostały przejęte do rozpoznania przez Izbę
Odpowiedzialności Zawodowej (art. 8 ust. 2 ustawy). Tym samym, orzeczenia Izby
Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego nie stały się nieważne z mocy ustawy, wręcz
przeciwnie zachodzi ciągłość orzecznictwa, zaś sprawa uchylenia immunitetu
prokuratorowi X. Y. została prawomocnie zakończona uchwałą Sądu Najwyższego
z dnia 29 października 2020 r., w sprawie o sygn. akt II DO 85/20, utrzymującą w
mocy uchwałę Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze
Generalnym z dnia 7 lipca 2020 r., w sprawie o sygn. akt [...].
Co znamienne, w art. 18 ust. 1 ww. ustawy wprost przewidziano, iż
„W terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sędziemu,
w stosunku do którego wydany został przez Sąd Najwyższy w składzie którego brał
udział sędzia Izby Dyscyplinarnej, prawomocny wyrok dyscyplinarny lub podjęta
została uchwała prawomocnie zezwalająca na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania”.
Przepis ten niewątpliwie stanowi lex specialis wobec art. 542 § 3 k.p.k.
w wynikającym z jego treści zakresie. Oznacza to, że w sytuacji wydania wyroku
dyscyplinarnego lub uchwały zezwalającej na uchylenie immunitetu przez
Sąd Najwyższy Izbę Dyscyplinarną, w ustawodawstwie przewidziana została
szczególna podstawa do wznowienia postępowania wyłącznie z powodu
organu, który wydał wyrok lub uchwałę, jednak podstawa ta dotyczy
wyłącznie sędziów; nie dotyczy ona osób wykonujących inne zawody
prawnicze, których sprawy pozostawały w kognicji Sądu Najwyższego Izby
II ZO 99/25
5
Dyscyplinarnej (por. np. zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2025
r., II ZO 23/25).
W tym stanie rzeczy, należało odmówić przyjęcia wniosku Prokuratury
Krajowej Wydziału Spraw Wewnętrznych jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
