Co dokładnie stanowi przepis
Art. 426 KPK wyraża zasadę, że od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje środek odwoławczy. Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, ponieważ przepis zastrzega możliwość odmiennego uregulowania w ustawie. Paragraf 2 wskazuje jednak określone postanowienia, na które można wnieść zażalenie, mimo że zostały wydane przez sąd odwoławczy. Zażalenie rozpoznaje wówczas inny równorzędny skład sądu odwoławczego. Przepis określa także szczególną regułę dotyczącą składu trzyosobowego, gdy zaskarżone postanowienie wydał jeden sędzia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 426 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy zapadło orzeczenie sądu odwoławczego albo Sądu Najwyższego i trzeba ustalić, czy przysługuje od niego środek odwoławczy. Co do zasady odpowiedź jest przecząca, chyba że inny przepis ustawy wyraźnie przewiduje wyjątek. Paragraf 2 obejmuje między innymi postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydane na skutek zażalenia, także w zakresie zastrzeżenia wskazanego w art. 257 § 2 KPK. Dotyczy również postanowień wydanych po raz pierwszy przez sąd odwoławczy w toku postępowania odwoławczego, dotyczących obserwacji, środka zapobiegawczego, kary porządkowej, zawieszenia postępowania albo kosztów procesu. Jeżeli zaskarżone postanowienie wydał sąd jednoosobowo, zażalenie rozpoznaje co do zasady skład trzech sędziów, z wyjątkiem spraw o karę porządkową i koszty procesu.
Przykład zastosowania
Sąd odwoławczy, rozpoznając sprawę po wniesieniu środka odwoławczego, po raz pierwszy wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania. Ponieważ jest to jedno z postanowień wymienionych w art. 426 § 2 KPK i zostało wydane po raz pierwszy przez sąd odwoławczy, przysługuje na nie zażalenie. Zażalenia nie rozpoznaje skład, który wydał postanowienie, lecz inny równorzędny skład sądu odwoławczego. Gdyby postanowienie o zawieszeniu wydał jeden sędzia, zażalenie powinien rozpoznać skład trzech sędziów.
Częste nieporozumienia lub błędy
Błędem jest przyjęcie, że od każdego orzeczenia sądu odwoławczego można wnieść kolejne zażalenie lub inny środek odwoławczy. Art. 426 § 1 KPK ustanawia zasadę braku takiego środka, a wyjątki wymagają wyraźnej podstawy ustawowej. Nie każde postanowienie wydane w postępowaniu odwoławczym jest też objęte katalogiem z § 2, ponieważ przepis wskazuje konkretne rodzaje rozstrzygnięć. Należy również odróżnić postanowienie, o którym sąd odwoławczy orzekał po raz pierwszy, od rozstrzygnięcia, które nie spełnia tej przesłanki. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.