II ZO 16/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 sierpnia 2026 r.
Prezes SN Maria Szczepaniec
w sprawie dotyczącej obwinionej prokurator X. Y.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 19 sierpnia 2026 r., bez udziału stron
zażalenia obrońcy obwinionej prokurator z dnia 7 stycznia 2026 r. na zarządzenie
Zastępcy Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym
z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt […]
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia
2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 390 ze zm.)
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Zastępca Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze
Generalnym zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt […], w pkt
1 odmówił przyjęcia zażalenia jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
W uzasadnieniu wskazał, że obrońca obwinionej prokurator wniósł zażalenie na
postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, wydane na
podstawie art. 41a k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r.
Prawo o prokuraturze, na które to postanowienie ustawa nie przewiduje zażalenia
(k. 128-129 akt dołączonych o sygn. […]).
Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł obrońca obwinionej prokurator,
zaskarżając je w całości i zarzucając mu:
II ZO 16/26
2
1. rażącą obrazę przepisu prawa procesowego art. 42 § 4 k.p.k. w zw.
z art. 93 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 373 k.p.k. poprzez przyjęcie, iż zaskarżona
decyzja procesowa prawidłowo wydana została w formie niezaskarżalnego
postanowienia, gdy wskazane wyżej przepisy kompetencyjne nie przewidują
dla przewodniczącego składu orzekającego takiego uprawnienia, bowiem
może on jedynie wydawać zarządzenia o charakterze organizacyjno-
porządkowym, co do których służy odwołanie do składu orzekającego skoro
sąd w przedmiotowej sprawie nie orzeka jednoosobowo, zaś zgodnie ze
wskazanymi wyżej przepisami do rozpoznania wniosku o wyłączenie członka
składu orzekającego wyłącznie właściwy pozostaje sąd, którego orzeczenie
w tym zakresie winno przybrać formę postanowienia, zaś powyższe
stanowisko Zastępcy Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego skutkuje
pozbawieniem strony prawa do obrony, w sytuacji gdy przedmiotowy
wniosek nie pozostaje oparty na tych samych podstawach faktycznych co
wniosek wcześniej rozpoznany, a zatem winien być rozpoznany przez Sąd
Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym;
2. rażącą obrazę przepisu prawa procesowego art. 42 § 4 k.p.k. w zw.
z art. 41 a k.p.k. oraz art. 93 § 1 k.p.k. poprzez wydanie tego orzeczenia
przez osobę do tego nieuprawnioną, bowiem z mocy wskazanego wyżej
przepisu art. 42 § 4 k.p.k. o wyłączeniu członka składu orzekającego orzeka
wyłącznie sąd przed którym toczy się postępowanie, bądź sąd wyższego
rzędu, oraz poprzez wydanie tej decyzji procesowej w nieuprawnionej formie
nie podlegającego zaskarżeniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego
Sądu Dyscyplinarnego, gdy winno ono być wydane w formie postanowienia,
co ma skutkować pozbawieniem strony prawa do obrony, w sytuacji gdy
przedmiotowy wniosek nie pozostaje oparty na tych samych podstawach
faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany, a zatem winien być
rozpoznany przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie
przedmiotowego zażalenia wraz z wnioskiem obrońcy Sądowi Dyscyplinarnemu
II ZO 16/26
3
przy Prokuratorze Generalnym celem rozpatrzenia (k. 161-165 akt dołączonych
o sygn. […]).
Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym
zarządzeniem z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt […], przyjął zażalenie obrońcy
obwinionej prokurator z dnia 7 lutego 2026 r. na zarządzenie Zastępcy
Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 30
grudnia 2025 r., sygn. akt […] jedynie w zakresie dotyczącym jego pkt 1, tj. odmowy
przyjęcia zażalenia obrońcy obwinionej prokurator z dnia 29 grudnia 2025 r. na
postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 18
grudnia 2025 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie członka
składu orzekającego, zaś w zakresie pkt 2, odmówił przyjęcia ww. zażalenia
(k. 178-182 akt dołączonych o sygn. […]).
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zaskarżone zarządzenie w zakresie dotyczącym jego pkt 1 należało
utrzymać w mocy, bowiem jest zgodne z prawem.
W jego uzasadnieniu słusznie wskazano, że na zaskarżone postanowienie
Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 18 grudnia 2025 r.
w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania kolejnego wniosku o wyłączenie
członka składu orzekającego, ustawa nie przewiduje zażalenia. W takim wypadku
znajduje zastosowanie przepis art. 429 § 1 k.p.k. (stosowany odpowiednio
w postępowaniu dyscyplinarnym prokuratorów na mocy art. 171 pkt 1 ustawy z dnia
28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze), który nakazuje prezesowi sądu
pierwszej instancji odmówić przyjęcia tego rodzaju środka odwoławczego.
W świetle powyższego zażalenie obrońcy obwinionej prokurator nie mogło zostać
przyjęte.
Z kolei powołanie się skarżącego w swoim zażaleniu na przepisy art. 42 § 4
k.p.k. w zw. z art. 93 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 373 k.p.k. jest niezrozumiałe.
Pierwszy z tych przepisów dotyczy postępowania w przedmiocie wyłączenia
sędziego od orzekania, w myśl którego, o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym
toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może
II ZO 16/26
4
brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia
takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu. Kolejny
powołany przez skarżącego przepis art. 93 § 1 i 2 k.p.k., dotyczy formy orzeczeń,
zgodnie z którym jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje
postanowienie, zaś w kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu,
przewodniczący wydziału, przewodniczący składu orzekającego albo upoważniony
sędzia wydają zarządzenia. Również powoływany przez skarżącego art. 373 k.p.k.,
przewiduje środek zaskarżenia w postaci odwołania od zarządzeń wydanych na
rozprawie głównej.
Podsumowując, zażalenie skarżącego nie zawiera zarzutów, które mogłyby
prowadzić do skutecznego zakwestionowania zaskarżonego zarządzenia, zaś
twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zażalenia nie zostały w jakikolwiek sposób
uprawdopodobnione. Wydanie w trybie art. 429 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy
z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze zarządzenia przez Zastępcę
Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym to
szczególna decyzja procesowa, do której z istoty rzeczy nie odnoszą się regulacje
zawarte w art. 42 § 4 k.p.k. oraz art. 373 k.p.k.
Tym samym, uznając, iż zaskarżone zarządzenie w zakresie dotyczącym
jego pkt 1 było w pełni prawidłowe, należało utrzymać je w mocy.
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
