II ZK 3/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
Dnia 3 lipca 2025 r.
w sprawie dyscyplinarnej radcy prawnego T. S.
obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 64
ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 32 Kodeksu Etyki
Radcy Prawnego
po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 1 i 3 k.p.k.
kasacji wniesionej przez obrońcę obwinionego od orzeczenia Wyższego Sądu
Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z dnia 22 maja
2024 r. sygn. akt […], utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu
Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych […] z dnia 17 lipca 2023 r.
sygn. akt […]
postanowił:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć obwinionego radcę prawnego T. S. kosztami
sądowymi za postępowanie kasacyjne, w tym wydatkami w
kwocie 20 zł.
[M. T.]
UZASADNIENIE
II ZK 3/25
2
Orzeczeniem z dnia 17 lipca 2023 r., w sprawie o sygn. akt […], Okręgowy
Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych […],
w punkcie 1 orzeczenia uznał obwinionego radcę prawnego T. S. za winnego
zarzucanego mu czynu, polegającego na tym, że w bliżej nie określonym czasie,
nie wcześniej niż po dniu 26 marca 2020 r. na profilu prowadzonym dla Kancelarii
Radcy Prawnego o nazwie „S.” na portalu społecznościowym […] publikował
ogłoszenia dotyczące usług Kancelarii z wykorzystaniem opcji „promuj post”, tj. o
czyn z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (dalej:
ustawa o radcach prawnych) w zw. z art. 32 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego
stanowiącego załącznik do Uchwały nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu
Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r. (dalej: KERP), i za to wymierzył mu
karę upomnienia, zaś w punkcie 2 orzeczenia obciążył obwinionego kosztami
postępowania dyscyplinarnego w kwocie 1000 złotych.
Odwołanie od powyższego orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego I instancji
wniósł obrońca obwinionego radcy prawnego zaskarżając je w całości na korzyść
obwinionego i zarzucając mu błędną wykładnię prawa materialnego w postaci art.
64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 32 KERP, która to nie uwzględnia
na chwilę obecną okoliczności już oczywistej, że radca prawny może stosować
płatną promocję (reklamę), a co istotniejsze radcowie prawni z możliwości tej mogli
korzystać już w chwili czynu (od momentu objęcia ich prawem wspólnotowym), a
interpretowanie jakichkolwiek przepisów (w tym KERP) w sposób odmienny,
sprzeczne jest z tymże prawem wspólnotowym. Stawiając powyższy zarzut,
obrońca obwinionego radcy prawnego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia
i umorzenie postępowania, względnie uniewinnienie obwinionego.
Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie,
orzeczeniem z dnia 22 maja 2024 r., w sprawie o sygn. akt […] utrzymał w mocy
zaskarżone orzeczenie, zaś kosztami postępowania odwoławczego przed
Wyższym Sądem Dyscyplinarnym Krajowej Izby Radców Prawnych obciążył
obwinionego radcę prawnego w kwocie 2000 złotych.
Kasację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł obrońca obwinionego radcy
prawnego, który zaskarżył je w całości na korzyść obwinionego, zarzucając mu
rażące naruszenie przepisów prawa materialnego:
II ZK 3/25
3
1. błędną wykładnię prawa materialnego w postaci art. 64 ust. 1 ustawy o
radcach prawnych w zw. z art. 32 i 31 KERP w zw. z art. 24 dyrektywy
2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r.
dotyczącą usług na rynku wewnętrznym (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 376, str.
36), która to wykładnia nie uwzględnia na chwilę obecną okoliczności, że
radca prawny może stosować płatną promocję (reklamę), a co istotniejsze
możliwość taką radcowie prawni posiadali, iż w chwili czynu (od momentu
objęcia ich prawem wspólnotowym – 2006 r.), a interpretowanie
jakichkolwiek przepisów (w tym KERP) w sposób odmienny, sprzeczne jest z
tymże prawem wspólnotowym, co miało istotny wpływ – bowiem
doprowadziło do skazania obwinionego;
2. brak odpowiedniego zastosowania art. 4 k.k. w sytuacji, w której czyn
obwinionego nie jest już w chwili orzekania czynem, który podlega karze, co
miało istotny wpływ – bowiem doprowadziło do skazania obwinionego.
Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca obwinionego radcy prawnego
wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wywiedziona kasacja przez obrońcę obwinionego jako bezzasadna w
stopniu oczywistym, podlegała oddaleniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 1 i 3
k.p.k. w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy o radcach prawnych.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 623 ustawy
o radcach prawnych kasacja w postępowaniu dyscyplinarnym radców prawnych
może być wniesiona z powodu rażącego naruszenia prawa, jak również rażącej
niewspółmierności kary dyscyplinarnej. Podkreślenia także wymaga, że nie każde
formalne naruszenie prawa procesowego ma charakter rażący, a tym samym nie
każde uchybienie zasadom procedury winno skutkować koniecznością powtórzenia
postępowania, w którym takie uchybienie wystąpiło. O rażącym charakterze obrazy
prawa nie decyduje bowiem oczywistość jego naruszenia, ale istotny wpływ na
przebieg postępowania dyscyplinarnego lub prawidłowość wydanego
rozstrzygnięcia (zob. w szczególności postanowienie Sądu Najwyższego z 26
marca 2010 r., SDI 1/10).
II ZK 3/25
4
Należy zauważyć, że kontrola postępowania odwoławczego w systemie
kasacyjnym oznacza, że zakres orzekania Sądu Najwyższego ograniczony został
do weryfikacji wyłącznie orzeczenia wydanego w II instancji, i to przez pryzmat jego
zgodności z prawem z wyjątkiem kontroli wymiaru kary.
Przechodząc do analizy podniesionych przez obrońcę obwinionego
w kasacji zarzutów z pkt 1 i 2, a dotyczących naruszenia art. 64 ust. 1 ustawy
o radcach prawnych w zw. z art. 32 i 31 KERP w zw. z art. 24 dyrektywy
2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r.
dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (pkt 1) i art. 4 k.k. (pkt 2), należy
zauważyć, iż sposób sformułowania tych zarzutów oraz wskazane podstawy
prawne pozwalają wnioskować, że ta nadzwyczajna skarga odwoławcza nie
respektuje – i to w sposób jednoznaczny – wszystkich tych regulacji ustawy
procesowej, które określają zarówno przedmiot zaskarżenia kasacji, jej
dopuszczalne podstawy oraz funkcję.
Powyższe zarzuty omawianej kasacji są skierowane do wyroku Sądu
I instancji, który nie jest (i nie może być – przy tylko tak postawionych zarzutach)
przedmiotem zaskarżenia kasacji. Podstawa prawna wskazanych zarzutów jest
bowiem tak określona, iż dotyczą one właśnie orzeczenia Sądu meriti. Co więcej,
także w opisach tych zarzutów brak jest takich stwierdzeń, które by pozwoliły
na uznanie, że odnoszą się one jednak do wyroku Sądu II instancji.
Nadto nie sposób też nie dostrzec, iż w niniejszej sprawie Sąd II instancji
nie miał nawet okazji procesowej, by samoistnie naruszyć wskazane przez
skarżącego przepisy, skoro utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji, nie dokonując
w jego treści, żadnych zmian. Nie mógł też – w takiej sytuacji – uchybić samoistnie
normie art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 32 i 31 KERP w zw.
z art. 24 dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12
grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym czy art. 4 k.k., skoro to nie
on dokonywał oceny ustalonego zachowania obwinionego, bo kontrolował jedynie
poprawność jej przeprowadzenia przez Sąd I instancji. Nadto, Sąd II instancji nie
mógł – wydając zaskarżone orzeczenie - naruszyć (i to rażąco) przepisu art. 4 k.k.
poprzez jego niezastosowanie, gdyż czyn obwinionego stanowiący delikt
dyscyplinarny był i nadal jest objęty dyspozycją przepisu art. 32 KERP.
II ZK 3/25
5
Wskazanie powyższych braków i uchybień podniesionych w kasacji
zarzutów jest niezbędne i konieczne z tej przyczyny, iż – zgodnie z art. 536 k.p.k. –
sąd kasacyjny (co do zasady) rozpoznaje kasację (tylko) w granicach zaskarżenia
i podniesionych zarzutów. Wskazane w tym przepisie trzy wyjątki od tej reguły
w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. To oznacza, że obowiązkiem Sądu
Najwyższego było rozpoznać te wspomniane zarzuty kasacji tylko w takim kształcie,
w jakim je podniesiono. Sąd Najwyższy nie miał ani uprawnień, ani przez to
procesowych możliwości, by wyjść poza te zarzuty i konwalidować braki, którymi są
one dotknięte.
W niniejszej sprawie, jak trafnie określił to Sąd II instancji, zgodnie ze
stanowiskiem Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu z dnia 12 września 2017 r. (SK-
12.09.2017-JK), korzystanie z opcji promowania postów na portalu
społecznościowym F. stanowi niedopuszczalne informowanie w myśl art. 32 KERP,
jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszające godność zawodu radcy
prawnego. Należy mieć bowiem na uwadze, że radcę prawnego obowiązują
określone standardy postępowania w zakresie informowania o swojej działalności,
niezależnie od przestrzeni, w której ta informacja jest umieszczana. Za powołanym
stanowiskiem wskazać należy, że opcja promowania postów musi zostać w każdym
przypadku uznana za niedozwoloną w myśl art. 35 pkt 3 KERP, jako forma
aktywności dostępna drogą elektroniczną sprzeczna z prawem, dobrymi
obyczajami i zasadami Kodeksu, zaś w przedmiotowym stanie faktycznym
dodatkowo jako forma aktywności będąca rozwiązaniem skutkującym
nieprawdziwymi, wprowadzającymi w błąd, ocennymi informacjami, utrudniająca
innym radcom prawnym dostęp do rynku (s. 8-9 uzasadnienia Sądu II instancji). Jak
słusznie zauważył Sąd II instancji, całkowity zakaz reklamy albo marketingu usług
radców prawnych byłby niedopuszczalny z punktu widzenia przepisów prawa
unijnego w myśl art. 24 ust. 1 dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym.
Natomiast, w myśl art. 24 ust. 2 wspomnianej dyrektywy, państwo członkowskie UE
ma obowiązek zapewnić, aby treść informacji handlowej, w tym reklama,
w przypadku zawodów regulowanych była zgodna z zasadami danego zawodu,
takimi jak niezależność, tajemnica zawodowa, godność i uczciwość zawodowa.
II ZK 3/25
6
W odniesieniu do zawodu radcy prawnego Rzeczpospolita Polska wykonuje ten
obowiązek poprzez samorząd zawodowy radców prawnych, któremu powierzono
kompetencje do uregulowania tej kwestii w jego aktach wewnętrznych. Zatem art.
32 KERP należy traktować jako implementację do prawa krajowego obowiązku
wynikającego z prawa wspólnotowego (s. 6 uzasadnienia Sądu II instancji).
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście
bezzasadną.
Sąd obciążył obwinionego radcę prawnego T. S. kosztami postępowania
kasacyjnego w kwocie 20 zł (tj. ryczałt za doręczenie wezwań i innych pism)
zgodnie z art. 618 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.
w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w
sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w
postępowaniu karnym w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy o radcach prawnych.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak
w postanowieniu.
[M. T.]
[r.g.]
