II KZ 3/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 kwietnia 2025 r.
SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący)
SSN Waldemar Płóciennik
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)
w sprawie A. B. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 9 kwietnia 2025 r.,
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 30 stycznia 2025 r., II KO 154/24,
o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania wobec jego
oczywistej bezzasadności,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
A. B. złożył osobisty wniosek o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 września
2024 r., II AKa 53/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-
Praga w Warszawie z dnia 18 marca 2020 r., V K 174/19. Z pisma skazanego
wynikało, że podawał on równolegle dwa powody wznowienia postępowania. Po
II KZ 3/25
2
pierwsze, nienależytą obsadę Sądu I instancji, albowiem w jego składzie zasiadała
sędzia delegowana. Po drugie, nierzetelne, nienależyte i stronnicze rozpoznanie
jego sprawy, poprzez naruszenie przepisów prawa procesowego, powiązanych z
postępowaniem dowodowym oraz błędy w ustaleniach faktycznych.
Pierwsza ze wskazywanych okoliczności została potraktowana jako
sygnalizacja wznowienia postępowania z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Zarządzeniem upoważnionego sędziego z dnia 20 grudnia
2024 r., II KO 154/24, stwierdzono brak podstaw do wznowienia postępowania z
urzędu. Skazany złożył zażalenie na to zarządzenie (k. 34 akt II KO 154/24),
zostało ono pozostawione w aktach sprawy bez dalszego biegu.
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2025 r., II KO 154/24, Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania wobec jego
oczywistej bezzasadności. W uzasadnieniu postanowienia zaznaczono, że dotyczy
ono wyłącznie innych niż obsada sądu uchybień, powoływanych przez skazanego
jako podstawy wznowieniowe.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skazany. W jego treści podniósł, że nie
zgadza się z zarządzeniem dotyczącym odmowy wznowienia postępowania z
urzędu w związku z wystąpieniem uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na
orzekanie przez Sąd z udziałem sędziego delegowanego. Wskazał ponadto, że
kwestionuje uznanie jego wniosku za oczywiście bezzasadny, podając, że:
wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony; ubiegał się także o
wyznaczenie obrońcy z urzędu; Sąd Najwyższy jest właściwy do wznowienia
postępowania; w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania. W
punkcie 4 na stronie drugiej zażalenia podniósł również, że domaga się zbadania,
czy zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. w związku z orzekaniem przez SSN Dariusza Kalę – cyt. „chodzi mi o to czy
ww. Sędzia był nominowany na obecne stanowisko na podstawie wadliwej ustawy z
dnia 8 grudnia 2017 r. NeoKRS czy też nie”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, dlatego też Sąd Najwyższy
postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
II KZ 3/25
3
W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii wznowienia
postępowania z urzędu, tj. materii objętej zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2024 r.
Przede wszystkim należy wskazać, że zarządzenie o stwierdzeniu braku podstaw
do wznowienia postępowania z urzędu jest niezaskarżalne, czemu dał wraz Sąd
Najwyższy pozostawiając zażalenie wniesione bezpośrednio na to zarządzenie w
aktach sprawy, bez dalszego biegu. Po drugie, w zarządzeniu, do którego odnosi
się skazany, upoważniony Sędzia Sądu Najwyższego rzetelnie wyjaśnił, że w
świetle standardu wynikającego z orzecznictwa, w tym wyroku TSUE z dnia 16
listopada 2021 r. w połączonych sprawach od C-748/19 do C-754/19, na który
powołuje się skazany, nie można automatycznie przyjąć, że sąd z udziałem
sędziego delegowanego jest nienależycie obsadzony. Konieczne jest powołanie
innych, konkretnych okoliczności, które rzutują na brak bezstronności sędziego
delegowanego, a takich w tej sprawie nie stwierdzono. Po trzecie, w końcowej
części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd Najwyższy podkreślił, że nie
dostrzega podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, podając, że w
orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano już, że orzekanie przez Sąd, w
składzie którego zasiadała sędzia X.Y., nie jest sądem nienależycie obsadzonym.
Rozpoznając zażalenie Sąd Najwyższy bada także, czy zaskarżone
postanowienie nie jest dotknięte którymś z uchybień, o którym mowa w art. 439 § 1
k.p.k. Dlatego też kwestia obsady Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie II
KO 154/24 została zweryfikowana i Sąd Najwyższy nie stwierdził w tym zakresie
żadnych błędów. Wypowiadając się co do wskazania skazanego, zawartego w
punkcie czwartym na stronie drugiej, trzeba wskazać, że SSN Dariusz Kala nie
został powołany do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Pan Dariusz Kala został powołany do pełnienia
urzędu sędziego Sądu Najwyższego postanowieniem Prezydenta RP z dnia 26
lipca 2016 r., nr 1130.11.2016, po uzyskaniu rekomendacji Krajowej Rady
Sądownictwa przed zmianami (uchwała nr 271/2016 z dnia 5 kwietnia 2016 r.).
Przechodząc do treści zażalenia w zakresie dotyczącym odmowy przyjęcia
wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na jego oczywistą bezzasadność
II KZ 3/25
4
trzeba stwierdzić, że rozpoznając wniosek skazanego Sąd Najwyższy procedował i
orzekł prawidłowo. Sąd Najwyższy trafnie ocenił, że żadna z okoliczności, na którą
skazany powołał się we wniosku, nie może doprowadzić do wznowienia
postępowania, bowiem nie mieszczą się one w katalogu przesłanek z art. 540 k.p.k.,
art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. i art. 542 § 3 k.p.k. Ma rację Sąd Najwyższy
wskazując, że do tych podstaw nie można zaliczyć okoliczności wyartykułowanych
przez skazanego we wniosku, takich jak: wadliwa ocena zgromadzonego w sprawie
materiału dowodowego, bezzasadne oddalanie wniosków dowodowych, błędy w
ustaleniach faktycznych. Tak samo należy ocenić analogiczne uwagi zawarte w
końcowej części uzasadnienia zażalenia, gdzie skazany wskazał na
nieuwzględnienie wniosków obrony w toku postępowania, pomijanie określonych
dowodów, wydanie wyroku bez oparcia go na całokształcie zgromadzonego
materiału dowodowego.
Niczego w tej kwestii nie zmieniają uwagi skazanego, że zgodnie z
przepisami k.p.k. strona może wnioskować o wznowienie postępowania, jak
również, że w przypadku, gdy postępowanie zakończyło się wyrokiem Sądu
Apelacyjnego, właściwy do orzekania w przedmiocie wznowienia jest Sąd
Najwyższy. Aby mogło dojść do wznowienia postępowania, a w konsekwencji
wzruszenia prawomocnego wyroku, muszą być spełnione ku temu konkretne,
merytoryczne przesłanki. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy rozpoznając wniosek
skazanego, nie zaistniały one w tym postępowaniu. Jednocześnie trzeba zaznaczyć,
że osobisty wniosek strony o wznowienie postępowania podlega, w sposób
formalny, wstępnej kontroli w zakresie jego treści. W wypadku stwierdzenia, że
treść wniosku świadczy o jego oczywistej bezzasadności, którą należy rozumieć
jako niedającą żadnych racjonalnych podstaw do merytorycznego badania
warunków wznowienia, odmawia się jego przyjęcia z pominięciem procedury
uzupełnienia jego braków formalnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 8 lutego 2024 r., I KZ 56/23). Na taką możliwość wskazuje art. 545 § 3 k.p.k.,
który został w tej sprawie prawidłowo zastosowany.
Mając na względzie, że wniosek skazanego został uznany za oczywiście
bezzasadny w trybie art. 545 § 3 k.p.k., Sąd Najwyższy był uprawniony odstąpić od
wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu, o co skazany wnioskował w piśmie z
II KZ 3/25
5
dnia 17 października 2024 r. (k. 6 akt II KO 154/24). Na takie procedowanie wprost
zezwala art. 545 § 3 k.p.k.
Podsumowując, Sąd Najwyższy prawidłowo odmówił przyjęcia wniosku
skazanego w trybie art. 545 § 3 k.p.k., dlatego też zaskarżone postanowienie
należało utrzymać w mocy.
Mając na uwadze powyższą argumentację, należało orzec jak w części
dyspozytywnej niniejszego postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
Waldemar Płóciennik Włodzimierz Wróbel Małgorzata Wąsek-Wiaderek
