II KZ 17/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2026 r.
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Włodzimierz Wróbel
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie W. M.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2026 r.,
zażalenia obrońcy skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26
lutego 2026 r., II KO 10/26, o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie
postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20
kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 43/23,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
W. M. pismem datowanym na 8 stycznia 2026 r., które do Sądu
Najwyższego wpłynęło w dniu 15 stycznia 2026 r., wniósł o wznowienie
postępowania karnego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Lublinie dnia 20 kwietnia 2023 r., II AKa 43/23. Skazany wniósł o
„uchylenie/zmianę” zaskarżonego wyroku, gdyż po jego wydaniu zostały ujawnione
II KZ 17/26
2
nowe fakty i dowody wskazujące na to, że „skazany nie popełnił czynu, albo czyn
jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze na mocy regulacji art. 540 § 1
pkt 2 lit.a k.p.k.”. W uzasadnieniu W. M. skrytykował dotychczasowe postępowanie,
zwłaszcza dokonaną ocenę materiału dowodowego, który legł u podstaw jego
skazania. Cytując fragmenty uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego co do
postępowania Sądu pierwszej instancji, dokonał ich oceny i analizy, stwierdzając, iż
w pełni potwierdzają one konieczność wznowienia postępowania, albowiem
krytyczne stanowisko Sądu odwoławczego nie wyjaśnia, dlaczego utrzymał w mocy
orzeczenie skazujące za popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1
k.k. Odwołując się do swojego wieku, chorób oraz trudnej sytuacji materialnej
wniósł o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, albowiem nie jest w stanie udźwignąć
kosztów ustanowienia adwokata z wyboru bez uszczerbku dla siebie i rodziny.
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2026 r., II KO 10/26, Sąd Najwyższy, na
podstawie art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k. odmówił przyjęcia wniosku wobec jego
oczywistej bezzasadności, argumentując, że w treści wniosku nie wskazano
żadnych podstaw wznowieniowych, a sprowadzono swoje stanowisko do polemiki
z ustaleniami faktycznymi, które zostały poczynione w głównej mierze w oparciu o,
zdaniem wnioskodawcy, wybrakowany materiał dowodowy, a twierdzenia
skazanego żadną miarą nie mieszczą się w ustawowych podstawach wznowienia
postępowania karnego z art. 540, art. 540a i art. 540b k.p.k. Sąd podkreślił, że
żadna ze wskazanych w piśmie okoliczności nie ma charakteru nowego faktu lub
dowodu.
Ustanowiony przez skazanego pełnomocnik (reprezentujący skazanego w
postępowaniu wznowieniowym pełnomocnik jest obrońcą) we wniesionym
zażaleniu podniósł naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść
orzeczenia, tj. art. 545 § 3 k.p.k. (lub art. 429 § 1 k.p.k.) poprzez bezzasadny
przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania jest „niedopuszczalny –
dotknięty brakami formalnymi i jest oczywiście bezzasadny”. Pełnomocnik wniósł o
uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania oraz przyjęcie wniosku o wznowienie postępowania do
merytorycznego rozpoznania „wraz z uzupełniającymi informacjami, dokumentami i
II KZ 17/26
3
dowodami (wyrok skazujący kierownictwo Banku z pismami doręczającymi sygn.
akt II AKa 96/12 i sygn. akt IV K 526/07, pismo KNF i do Centrali Banku P. S.A.)”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ jest ono
oczywiście bezzasadne, dlatego też Sąd Najwyższy postanowił utrzymać w mocy
zaskarżone postanowienie.
Niejednokrotnie Sąd Najwyższy podnosił, że wznowienie postępowania
może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek, których katalog określają
przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. Z kolei zgodnie z treścią
przepisu art. 545 § 3 k.p.k., sąd odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie
postępowania niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 (adwokata, radcy
prawnego, radcy Prokuratorii Generalnej RP) bez wzywania do usunięcia jego
braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do
okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie
postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Podobnie jak na gruncie
przepisu art. 535 § 3 k.p.k., „oczywista bezzasadność wniosku” to taka, która nie
wymaga szczególnego badania, jest widoczna na pierwszy rzut oka, jest
niewątpliwa i wniosek obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15).
Właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Złożony przez
skazanego W. M. wniosek z dnia 8 stycznia 2026 r. pozbawiony był argumentów
mieszczących się w katalogu ustawowych przesłanek wznowieniowych, trafnie
zatem Sąd Najwyższy odmówił w zaskarżonym postanowieniu jego przyjęcia. Nie
można mówić przecież o nowych faktach i dowodach w rozumieniu art. 540 § 1
k.p.k., skorą kanwą wniosku skazanego jest treść uzasadnienia wyroku Sądu
Apelacyjnego i podniesione w niej argumenty. Na ocenę zasadności zaskarżonego
postanowienia nie mają także wpływu wywody skarżącego oraz dołączona do
zażalenia dokumentacja. Podjęta przez Sąd zaskarżona decyzja wynikała z treści
wniosku o wznowienie postępowania wniesionego przez skazanego i załączonych
do niego dokumentów, a wśród nich nie było ani wyroku skazującego kierownictwo
Banku z pismami doręczającymi sygn. akt II AKa 96/12 i sygn. akt IV K 526/07 ani
pisma do KNF i do Centrali Banku P. S.A. Fakt załączenia ich do zażalenia nie ma
II KZ 17/26
4
wpływu na przebieg postępowania na obecnym etapie. Powtórzyć należy, iż Sąd
Najwyższy swoje stanowisko oparł na treści wniosku skazanego z dnia 8 stycznia
2026 r. i przedstawionych w nim „nowych faktach lub dowodach”, mających
wskazać, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa
lub nie podlegał karze, zgodnie z art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k. Skoro skazany ma już
„pełnomocnika” procesowego, nic nie stoi na przeszkodzie, by sporządził on
wniosek o wznowienie postępowania odpowiadający wymaganiom formalnym
(sporządzony i podpisany przed adwokata oraz opłacony), wskazujący nadto
odpowiednie podstawy wznowieniowe wymienione w rozdziale 56 Kodeksu
postępowania karnego. Godzi się przy tym przypomnieć, że nowe fakty i dowody
muszą mieć znaczenie w perspektywie skutków, o jakich mowa w art. 540 § 1 pkt 2
k.p.k., zaś w przypadku powoływania się na popełnienia przestępstwa, należy jego
zaistnienie udowodnić w sposób przewidziany w art. 541 § 1 k.p.k. i wykazać, że
przestępstwa dopuszczono się w związku z postępowaniem i istnieje uzasadniona
podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w części dyspozytywnej
niniejszego postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
Małgorzata Wąsek-Wiaderek Waldemar Płóciennik Włodzimierz Wróbel
