II KS 7/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 marca 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk
w sprawie M. K. i J. G.
oskarżonych z art. 189 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 12 marca 2025 r.,
skarg obrońców oskarżonych
na wyrok Sądu Apelcyjnego w Lublinie
z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt II AKa 217/24,
uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II K 95/23,
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
1. oddalić skargi;
2. obciążyć oskarżonych kosztami postępowania skargowego
w częściach na nich przypadających.
UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy w S. oskarżył M. K. i J. G. o popełnienie wspólnie i w
porozumieniu przestępstw polegających na tym, że:
- co do M. K. :
II KS 7/25
2
1. w okresie od 1 marca 2023 r. do 2 marca 2023 r. w mieszkaniu przy ul. Z. w
S., woj. [...] wspólnie i porozumieniu z ustaloną osobą dokonał pobicia J. M.
polegającego na wielogodzinnym uderzaniu rękoma pokrzywdzonego i
kopaniu go po całym ciele, duszeniu za szyję przewodem elektrycznym,
skakania i uderzania kolanem po głowie, oblewania farbą, oblewaniu płynem
dezynfekującym „D.”, oddawaniu moczu na pokrzywdzonego oraz
stosowaniu wobec J. M. gróźb bezprawnych pozbawienia życia, narażając
go w ten sposób na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku
określonego w art. 156 § 1 pkt 1 k.k., a nadto wspólnie i w porozumieniu z
ustaloną osobą rozebrał J. M. z ubrań, podtapiał pod prysznicem, po czym
włożyli pokrzywdzonemu do odbytu kij od szczotki, doprowadzając go do
poddania się innej czynności seksualnej, w wyniku czego pokrzywdzony
doznał obrażeń ciałaI w postaci licznych zasinień i podbiegnięć krwawych w
obrębie szyi, licznych rani na ciele oraz otarć naskórka - tj. o czyn z art. 197
§ 3 pkt 1 k.k. w zb. z art. 197 §2 k.k. w zw. z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k.;
2. w dniu 1 marca 2023 r. w miejscowości S., ul. Z. , pow. s., woj. [...] działając
wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą w celu wymuszenia zwrotu
wierzytelności, stosując groźbę bezprawną pozbawienia życia, zmusił
pokrzywdzonego J. M. do dokonania kradzieży w sklepie „B.” alkoholu w
postaci Whisky - tj. o czyn z art. 198 § 2 k.k.;
3. w okresie od 1 marca 2023 r. do dnia 2 marca 2023 r. w miejscowości S. ul.
Z., pow. s., woj. [...] działając wspólnie i w porozumieniu z J. G. umyślnie
uszkodził zamek drzwi wejściowych oraz zdemolował wnętrze i wyposażenie
mieszkania czym spowodował stratę w wysokości 30.000 zł na szkodę S. M.
- tj. o czyn z art. 288 § 1 k.k.;
1. w bliżej nieustalonym czasie okresie od maja 2022 r. do lutego 2023 r. w S. ,
woj. [...], działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami
dwukrotnie pozbawił J. M. wolności w ten| sposób, że używając przemocy
zamknął go na całą noc w murowanym składziku na węgiel pozostawiając
pokrzywdzonego, na noc bez picia, jedzenia - tj. o czyn z art. 189 § 1 k.k.;
- co do J. G. :
II KS 7/25
3
1. w okresie od 1 marca 2023 r. do 2 marca 2023 r. w mieszkaniu przy ul. Z. w
S. , woj. [...] wspólnie i porozumieniu z ustaloną osobą dokonał pobicia J. M.
polegającego na wielogodzinnym uderzaniu rękoma pokrzywdzonego i
kopaniu go po całym ciele, duszeniu za szyję przewodem elektrycznym,
skakania i uderzania kolanem po głowie, oblewania farbą, oblewaniu płynem
dezynfekującym „D.”, oddawaniu moczu na pokrzywdzonego oraz
stosowaniu wobec J. M. gróźb bezprawnych pozbawienia życia, narażając
go w ten sposób na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku
określonego w art. 156 § 1 pkt 1 k.k., a nadto wspólnie i w porozumieniu z
ustaloną osobą rozebrał J. M. z ubrań, podtapiał pod prysznicem, po czym
włożył pokrzywdzonemu do odbytu drewniany kij, doprowadzając go do
poddania się innej czynności seksualnej, w wyniku czego pokrzywdzony
doznał obrażeń ciała w postaci licznych zasinień i podbiegnięć krwawych w
obrębie szyi, licznych ran na ciele oraz otarć naskórka, to jest o czyn z art.
197 § 3 pkt 1 k.k. w zb. z art. 197 § 2 k.k. w zw. z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art.
11 § 2 k.k.;
2. w dniu 1 marca 2023 r. w miejscowości S., ul. Z. . pow. s., woj. [...] działając
wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą w celu wymuszenia zwrotu
wierzytelności, stosując groźbę bezprawną pozbawienia życia, zmusił
pokrzywdzonego J. M. do dokonania kradzieży w sklepie „B.” alkoholu w
postaci Whisky, to jest o czyn z art. 191 § 2 k.k.;
3. w okresie od 1 marca 2023 r. do dnia 2 marca 2023 r. w miejscowości S. ul.
Z. , pow. s., woj. [...] działając wspólnie i w porozumieniu z M. K. umyślnie
uszkodził zamek drzwi wejściowych oraz zdemolował wnętrze i wyposażenie
wnętrzne mieszkania czym spowodował stratę w wysokości 30000 zł na
szkodę S. M. , to jest o czyn z art. 288 § 1 k.k.;
4. w bliżej nieustalonym czasie okresie od maja 2022 r. do lutego 2023 r. w S. ,
woj. [...], działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami
dwukrotnie pozbawił J. M. wolności w ten sposób, że używając przemocy
zamknął go na całą noc w murowanym składziku na węgiel pozostawiając
pokrzywdzonego, na noc bez picia, jedzenia, to jest o czyn z art. 189 § 1 k.k.
II KS 7/25
4
Wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II K 95/23, Sąd Okręgowy w
Siedlcach oskarżonych M. K. i J. G. w ramach czynów zarzuconych w pkt I, II i III
uznał za winnych tego, że w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 2 marca 2023
r. w mieszkaniu przy ul. Z. w S. , woj [...], działając wspólnie i w porozumieniu,
znęcali się fizycznie i psychicznie, ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa nad
osobą nieporadną ze względu na stan psychiczny - J. M. w ten sposób, że
podczas wielogodzinnego pobytu w lokalu zamieszkiwanym przez pokrzywdzonego
wielokrotnie uderzali go rękoma i kopali po całym ciele, a nadto J. G. dusił
pokrzywdzonego przewodem elektrycznym oblał go farbą, zaś M. K. dusił
pokrzywdzonego ręką oraz oblał go gruntem do ścian i płynem dezynfekującym „D.”,
następnie rozebrali J. M. z ubrań i przytrzymywali go podtapiając pod prysznicem, J.
G. oddał mocz na pokrzywdzonego, po czym dotykał pokrzywdzonego kijem od
szczotki po ciele, w tym w rejonie odbytu, zaś w wyniku opisanych działań
pokrzywdzony doznał obrażeń ciała w postaci powierzchownego urazu głowy, otarć
skóry w obrębie szyi i klatki piersiowej oraz zasinienia w obrębie uda prawego,
skutkujących naruszeniem czynności narządów ciała na okres do 7 dni,
wypowiadali też do J. M. groźby bezprawne pozbawienia życia w razie
zawiadomienia organów ścigania oraz w celu zmuszenia J. M. do dokonania
kradzieży w sklepie „B.” w S. alkoholu w postaci Whisky, nadto demolowali wnętrze
i wyposażenie mieszkania w ten sposób, że J. G. poprzez wylanie farby na
pokrzywdzonego doprowadził również do zniszczenia farbą podłogi w
pomieszczeniu, w którym znajdował się wówczas pokrzywdzony oraz krzesła i
biurka, powodując straty w łącznej wysokości 2294 złote na szkodę J. M. i S. M. ,
zaś M. K. poprzez kopnięcie zniszczył kolejne krzesło oraz uderzając siekierą
zniszczył szklaną ławę, a poprzez uderzenie pięścią uszkodził ogrzewacz wody w
łazience, powodując straty w łącznej wysokości 1013 złotych na szkodę J. M. i S.
M. , nadto obaj poprzez uderzenia siekierą, a M. K. także poprzez kopanie,
doprowadzili do uszkodzenia ścian w jednym pomieszczeniu, powodując straty w
łącznej wysokości 1380 złotych na szkodę S. M. - tj. o czyn z art. 207 § 1a k.k. w zb.
z art. 207 § 2 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Za powyższy czyn Sąd Okręgowy wymierzył oskarżonemu M. K. karę 3 lat
pozbawienia wolności, a oskarżonemu J. G. karę 5 lat pozbawienia wolności. Sąd
II KS 7/25
5
orzekł również zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym i zakaz zbliżania się do
pokrzywdzonego, częściowe zadośćuczynienie i obowiązek naprawienia szkody.
W pkt. V wyroku Sąd Okręgowy uniewinnił oskarżonych od popełnienia
przestępstwa z art. 189 § 1 k.k. (pkt IV z a/o).
Sąd Apelacyjny w Lublinie, sygn. akt II AKa 217/24, wyrokiem z dnia
listopada 2024 roku w pkt I uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 29
maja 2024., sygn. akt II K 95/23 w zakresie pkt V rozstrzygnięcia tj. uniewinnia
oskarżonych M. K. i J. G. od zarzuconego im aktem oskarżenia, popełnionego
wspólnie i porozumieniu, przestępstwa z art. 189 § 1 k.k. Sąd Apelacyjny w Lublinie
uchylając wyrok we wskazanym zakresie przekazał sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Sokołowie Podlaskim.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie w części uchylającej wyrok Sądu
Okręgowego (pkt I) skargi w trybie art. 539a k.p.k. wnieśli obrońcy M. K. i J. G. .
Skargi obrońców dotyczą zarzutu naruszenia przez Sąd ad quem przepisu art. 437
§ 2 k.p.k.
I tak, obrońca J. G. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu
art. 437 § 2 k.p.k., polegające na uchyleniu wyroku Sądu pierwszej instancji i
przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania - w sytuacji, gdy nie zaistniały
przesłanki określone w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k., a nie jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości, zaś wskazania Sądu
odwoławczego co do dalszego postępowania ograniczają się do przeprowadzenia
ponownie tych samych dowodów, a ponadto Sąd dokonując oceny pominął dowody
wskazujące na niemożność popełnienia przez oskarżonego czynu polegającego na
pozbawianiu pokrzywdzonego wolności.
W oparciu i tak wskazany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do
ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonego M. K. zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. przez
uchylenie zaskarżonego apelacją wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania w celu przesłuchania oskarżonych,
pokrzywdzonego i jego matki, podczas gdy przepis ten upoważnia do takiej decyzji
wówczas, jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
II KS 7/25
6
Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku we
wskazanym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie jako
sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W pisemnych odpowiedziach na skargi Prokurator Rejonowy w S. oraz
pełnomocnik pokrzywdzonych wnieśli o ich oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem wbrew twierdzeniu
autorów, Sąd odwoławczy, wydając wyrok kasatoryjny, nie naruszył art. 437 § 2
k.p.k. (w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). Zgodnie z treścią pierwszego z tych przepisów
uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w przepisach art.
439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo
przewodu w całości. W konsekwencji ramy postępowania skargowego są nader
wąsko zakreślone, czego autor przedmiotowej skargi zdaje się nie dostrzegać.
Jedynym zadaniem Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok
kasatoryjny sądu odwoławczego jest zbadanie - stosownie do podanej przyczyny
wydania takiego wyroku - czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z
art. 439 § 1 k.p.k., czy sąd odwoławczy uchylił wyrok, mimo braku określonej w art.
454 § 1 k.p.k. przeszkody do wydania wyroku zmieniającego, względnie czy jest
konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine
k.p.k.). Jeżeli jako przyczynę wydania wyroku kasatoryjnego wskazano
niedopuszczalność skazania oskarżonego przez sąd odwoławczy (przeszkoda
określona w art. 454 k.p.k.), Sąd Najwyższy bada, czy zarazem w sposób
stanowczy stwierdzono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia
skazanie, albowiem w przeciwnym wypadku, przy wyrażeniu poglądu, iż np. po
dokonaniu pogłębionej oceny dowodów, względnie uzupełnieniu materiału
dowodowego, jedynie rysuje się możliwość skazania, wydanie wyroku
kasatoryjnego nie jest dopuszczalne (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18, OSNK 2018, nr 11, poz. 73).
W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego,
odwołujący się do uregulowania zawartego w art. 454 § 1 k.p.k., nie jest zadaniem
Sądu Najwyższego dokonanie oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy
II KS 7/25
7
jest kompletny, jak też czy sąd ad quem prawidłowo go ocenił, zasadnie uznał, że
zachowanie oskarżonego wyczerpuje znamiona czynu zabronionego i w
konsekwencji uwzględnił wniesioną na niekorzyść oskarżonego apelację. Byłoby to
bowiem równoznaczne z nadaniem skardze charakteru nieznanej ustawie
„superapelacji” i przejęciem przez Sąd Najwyższy, który w istocie miałby ponownie
oceniać zarzut apelacyjny, roli sądu odwoławczego (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 24 stycznia 2019 r., II KS 11/18; z dnia 8 sierpnia 2019 r., II
KS 12/19; z dnia 26 listopada 2021 r., V KS 29/21; z dnia 14 lipca 2022 r., III KS
44/22; z dnia 23 sierpnia 2022 r., IV KS 19/22 oraz z dnia 27 kwietnia 2023 r., IV
KS 13/23).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że
Sąd Apelacyjny właśnie z powodu konieczności respektowania ujętego w art. 454 §
1 k.p.k. zakazu skazania przez sąd odwoławczy oskarżonych, którzy zostali
uniewinnieni w pierwszej instancji, wydał wyrok kasatoryjny. Doszedł do
przekonania, że ocena dokonana przez Sąd Okręgowy, była powierzchowna i nie
uwzględniała dodatkowych, istotnych z punktu widzenia odpowiedzialności karnej
oskarżonych faktów. Zaznaczył Sąd drugiej instancji, że podziela zarzuty
oskarżyciela publicznego, iż Sąd meriti błędnie uznał, że oskarżonym nie można
przypisać winy i sprawstwa zarzuconych im przestępstw oraz należycie uzasadnił
swoje w tej kwestii stanowisko (s. 12-13 uzasadnienia SA). Jednocześnie, Sąd
Apelacyjny wskazał, że sprawę w tym zakresie winien po raz kolejny rozpoznać, nie
Sąd Okręgowy w Siedlach, a Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim, albowiem jest
on właściwy miejscowo i rzeczowo (s. 13 uzasadnienia SA).
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy skargi oddalił, a nadto
obciążył oskarżonych kosztami postępowania skargowego w częściach na nich
przypadających.
[J.J.]
[a.ł]
II KS 7/25
8
