PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

Art. 197.

Aktualizacja: 21 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Kto doprowadza inną osobę do obcowania płciowego przemocą, groźbą bezprawną, podstępem lub w inny sposób mimo braku jej zgody, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.

§ 1a.Tej samej karze podlega, kto doprowadza inną osobę do obcowania płciowego wykorzystując brak możliwości rozpoznania przez nią znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem.

§ 2.Jeżeli sprawca w sposób określony w § 1 lub 1a doprowadza inną osobę do poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania takiej czynności, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 3.Jeżeli sprawca dopuszcza się zgwałcenia:

1)wspólnie z inną osobą,

2)(uchylony)

3)wobec wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry,

4)posługując się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym albo działając w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu,

5)wobec kobiety ciężarnej,

6)utrwalając obraz lub dźwięk z przebiegu czynu, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.

§ 4.Jeżeli sprawca dopuszcza się zgwałcenia wobec małoletniego poniżej lat 15 lub sprawca czynu określonego w § 1–3 działa ze szczególnym okrucieństwem lub następstwem tego czynu jest ciężki uszczerbek na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

§ 5.Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1–4 jest śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 247/15Sąd Apelacyjny w Katowicach

Art. 197 § 3 k.k. wymaga wskazania typu podstawowego

Fragment uzasadnienia

… Rocha po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy 1. M. T. , s. Z. i D. , ur. (...) w K. , oskarżonego z art. 197 § 1 i 3 pkt 1 kk i art. 280 § 1 kk ; 2. D. J. , s. P. i K. , ur. (...) w K. , oskarżonego z art. 197 § 1 i 3 pkt 1 kk , art. 280 § 1 kk na skutek apelacji obrońców od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30 marca 2015 roku, sygn. akt V K 129/14 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że czyn przypisany…
  • przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości
Czytaj orzeczenie
IV K 208/14Sąd Okręgowy w Gliwicach

Usiłowanie zabójstwa i dobrowolne odstąpienie – wyrok SO

Fragment uzasadnienia

… w kraju synowie P. i Ł. mieszkali osobno. W 2012 roku Prokuratura Rejonowa G. prowadziła śledztwo o sygn. (...) przeciwko K. C. o przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. i art. 197 § 1 i 2 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. w zw. art. 12 k.k. na szkodę żony J. C. (1) (dot. zgwałcenia i znęcania) oraz synów Ł. , P. i A. (dot. znęcania). W postępowaniu tym zastosowano wobec K. C. środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji…
  • usiłowanie
Czytaj orzeczenie
II AKa 46/15Sąd Apelacyjny w Katowicach

Środek zabezpieczający i koszty kuratora – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… Prokuratora Prok. Apel. Tomasza Janeczka po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. sprawy R. S. s. P. i T. , ur. (...) w K. oskarżonego z art. 197 § 1, 2 i 3 pkt 2 i 3 kk przy zast. art.11 § 2 kk i przy zast. art. 12 kk oraz z art. 197 § 1, 2 i 3 pkt 3 kk przy zast. art. 11 § 2 kk i przy zast. art. 12 kk oraz art. 207 § 1 kk na skutek apelacji prokuratora i obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 23…
  • koszty procesu
  • opłaty
  • środki zabezpieczające
Czytaj orzeczenie
II AKa 363/14Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Zabójstwo i wariograf w procesie karnym – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 15 kwietnia 2009 roku sygn. akt III K 611/08 za czyn z art. 207 § 1 k.k. i art. 197 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w wymiarze 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 14 lipca 2008 roku do 14 października 2008 roku i od 29 października…
  • przestępstwo przeciwko życiu
  • zabójstwo
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 197: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 197 Kodeksu karnego reguluje kwestie dotyczące przestępstw seksualnych popełnianych bez zgody osoby pokrzywdzonej. Przepis ten stoi na straży nietykalności cielesnej i wolności wyboru w sferze kontaktów intymnych, określając czyny zabronione – jak doprowadzenie do obcowania płciowego z użyciem przemocy, groźby, podstępu lub innych sposób naruszających wolę ofiary. Zakres normy obejmuje także sytuacje, gdy ofiara z powodu swojego stanu nie może rozpoznać znaczenia czynu lub pokierować swoim postępowaniem, co skutkuje taką samą sankcją karną jak w przypadku świadomej przemocy. Dodatkowo norma odnosi się do innych czynności seksualnych wymuszonych podobnymi metodami, przewidując za nie nieco łagodniejszą karę oraz podnosi wymiar kary przy określonych okolicznościach, które zwiększają społeczną szkodliwość czynu, np. działanie wspólnie z inną osobą czy użycie niebezpiecznego narzędzia. Art. 197 wskazuje też na szczególnie surowe konsekwencje, gdy ofiarą jest małoletni poniżej 15 roku życia, gdy czyn jest szczególnie okrutny albo powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu. Najsurowsze sankcje przewidziane są w wypadku skutku śmierci.

Do zastosowania art. 197 KK konieczne jest popełnienie czynu zabronionego polegającego na doprowadzeniu do obcowania płciowego lub innych czynności seksualnych bez zgody osoby, przy czym brak zgody musi być wymuszony przemocą, groźbą bezprawną, podstępem albo innym sposobem. Przepis znajduje zastosowanie również, gdy ofiara z uwagi na ograniczone zdolności poznawcze lub decyzyjne nie mogła świadomie wyrazić zgody. Zatem decydujące znaczenie ma podważenie dobrowolności wejścia w kontakt seksualny oraz sposób wymuszenia zgody czy jej brak.

Przykładem zastosowania tego przepisu może być sytuacja, w której sprawca, wykorzystując fizyczną przewagę, zmusza inną osobę do obcowania płciowego mimo wyraźnego sprzeciwu tej osoby. Może to być też sytuacja, gdy sprawca wprowadza ofiarę w błąd co do charakteru czynu seksualnego, co uniemożliwia świadome wyrażenie zgody. Inną ilustracją jest przypadek osoby niepełnosprawnej intelektualnie, która nie jest w stanie zrozumieć, co się z nią dzieje ani wyrazić zgody, a mimo to zostaje do czynności seksualnej doprowadzona.

Często pojawiają się nieporozumienia związane z rozumieniem pojęcia "braku zgody" oraz tym, co oznacza "inny sposób" doprowadzenia do obcowania płciowego. Nierzadko dochodzi do błędnego założenia, że cisza bądź bierna postawa oznacza zgodę, co jest sprzeczne z treścią art. 197. Dodatkowo czasem mylone są przesłanki negatywnej zgody z dobrowolnym uczestnictwem, zwłaszcza w sytuacjach, gdy sprawca używa manipulacji psychicznej nie będącej klasyczną groźbą czy przemocą. Warto także zwrócić uwagę na odrębność tego przepisu od innych przepisów dotyczących przestępstw seksualnych, co wymaga dokładnej analizy faktycznej.

Podsumowując, art. 197 KK pełni istotną rolę w ochronie wolności seksualnej i kara surowo sprawców wymuszających czynności seksualne bez zgody. W przypadku indywidualnych wątpliwości lub sytuacji faktycznych wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem specjalizującym się w prawie karnym.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza brak zgody na obcowanie płciowe według art. 197 KK?

Brak zgody oznacza, że osoba nie wyraziła świadomej i dobrowolnej zgody na obcowanie płciowe, a do czynu doszło przemocą, groźbą, podstępem lub innym sposobem wymuszającym.

Jakie kary przewiduje art. 197 KK za zgwałcenie?

Za zgwałcenie przestępca podlega karze pozbawienia wolności od 3 do 20 lat, a w szczególnych przypadkach nawet dożywotnio lub na minimum 5 lat więzienia.

Czy czynności seksualne inne niż obcowanie płciowe są objęte art. 197 KK?

Tak, jeśli dochodzi do nich przez przemoc, groźbę lub podstęp wobec osoby bez jej zgody, wtedy grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Czy można być ukaranym, jeśli ofiara nie rozpoznaje znaczenia czynu?

Tak, art. 197 §1a stanowi, że kara jest taka sama, gdy sprawca wykorzystuje brak zdolności ofiary do rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem.

Kiedy kara za przestępstwa z art. 197 KK może być dożywotnia?

Dożywotnie pozbawienie wolności grozi, jeśli czyn był szczególnie okrutny, spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu lub śmierć pokrzywdzonego.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 197
← Wróć do pełnej ustawy