II KS 11/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 kwietnia 2026 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie M. F.
oskarżonego o czyny z art. 191 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 23 kwietnia 2026 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 24 października 2025 r., sygn. akt IX Ka 1051/25,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt XIV K 9/23 i przekazującego sprawę
Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania,
na podstawie k.p.k.
p o s t a n o w i ł :
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć
oskarżonego.
UZASADNIENIE
M. F. został oskarżony o to, że w dniu 3 kwietnia 2019 r. przy ul. P. w W.
stosował groźbę bezprawną w celu wywarcia nacisku na procesy motywacyjne L. K.
i zmuszenia go do zwrotu wierzytelności w kwocie 240.000 zł na rzecz P. 1. sp. z
o.o., tj. o czyn z art. 191 § 2 k.k.
II KS 11/26
2
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie wyrokiem z dnia
27 maja 2025 r., sygn. akt XIV K 9/23 uniewinnił oskarżonego M. F. od popełnienia
zarzucanego mu czynu (pkt I), zaś kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa
(pkt II).
Od powyższego wyroku apelacje wnieśli prokurator i pełnomocnik
oskarżyciela posiłkowego.
Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 24 października 2025 r., sygn.
akt IX Ka 1051/25 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi
Rejonowemu dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie do ponownego rozpoznania
Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego zarzucając mu
naruszenie art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. – poprzez uchylenie wyroku sądu I instancji
i przekazanie w całości sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd odwoławczy
pomimo braku wystąpienia przesłanki warunkującej takie rozstrzygnięcie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu - Sądowi Okręgowemu
w Warszawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna, wobec czego
podlegała oddaleniu.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k.
podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok
sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest
wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie
uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc
rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna
przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy
II KS 11/26
3
uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k.
do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie
w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.).
Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a
k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w
aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień
stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. postanowienie SN z dnia 13 września
2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21;
postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21; postanowienie SN z dnia
26 stycznia 2022 r., V KS 36/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać
należy, że sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art. 539a
§ 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 2 k.p.k. i art. 454 § 1 k.p.k., na
które we wniesionej skardze powołuje się obrońca oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Warszawie w uzasadnieniu wyroku wyraźnie wskazał, że
wydaniu orzeczenia reformatoryjnego wobec oskarżonego M. F. sprzeciwiał się
zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy podniósł, że przedstawiona
w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena materiału dowodowego daje podstawy
do skazania oskarżonego, wskazał również, że sąd I instancji winien w oparciu o
zgromadzone dowody zbadać całokształt okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia,
przemawiających na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego. Sąd odwoławczy
wskazał nadto, że sąd I instancji winien ponownie przesłuchać świadków biorących
udział w zdarzeniu oraz wyjaśnić pojawiające się nieścisłości. Zdaniem sądu ad
quem, sąd meriti w toku przewodu sądowego dokonał fragmentarycznej i
wybiórczej oceny zebranych dowodów, co doprowadziło do błędnego przekonania
o braku możliwości przypisania oskarżonemu winy i sprawstwa zarzucanego mu
czynu.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie
uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów,
skupiając się na analizie zapisu nagrania rozmowy utrwalonej przez
II KS 11/26
4
pokrzywdzonego i treści opinii fonoskopijnej, co skutkowało koniecznością
uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd II instancji uznał, że uniewinnienie
oskarżonego było wynikiem niepełnej i nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie
materiału dowodowego. Zawarta w uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego
argumentacja jednoznacznie wskazuje, że z uwagi na ograniczenie płynące z treści
art. 454 § 1 k.p.k., sąd ten nie mógł skazać oskarżonego w instancji odwoławczej.
W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony warunek przyjęty w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku
uniewinniającego lub umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k.
(art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w
wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw
odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu
postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu
prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania
wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1
k.p.k. (zob. uchwała SN z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18).
Konkludując, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w
zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których
istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd
ten prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego,
czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob.
postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z
dnia 24 stycznia 2025 r., II KS 45/24). W realiach przedmiotowej sprawy
stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w związku z niemożnością
wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne peius.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do
uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżonego kosztami
sądowymi postępowania skargowego, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art.
634 k.p.k.
II KS 11/26
5
[J.J.]
[a.ł]
