II KO 42/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
Dnia 2 lipca 2026 r.
w sprawie R.B. uprzednio M.F.
skazanego z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 lipca 2026 r.,
wniosku skazanego
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II AKa 255/17,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt V K 105/16
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k
postanowił
1. odmówić przyjęcia wniosku R.B. wobec jego oczywistej
bezzasadności;
2. nie uwzględnić wniosku o ustanowienie dla skazanego
obrońcy z urzędu.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął osobisty wniosek R.B., uprzednio M.F.,
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II AKa 255/17. We
wniosku R.B. wskazał, że zostało pogwałcone jego prawo do obrony. Skarżący
II KO 42/26
2
zarzucił także, że został skazany przez sędziego, który „był współpracownikiem
Służb Bezpieczeństwa za czasów komuny”. Zakwestionował też ocenę zebranych
w sprawie dowodów. Wskazał również, że ma problemy natury psychicznej i winien
być skierowany na obserwację psychiatryczną. Skarżący jednocześnie wniósł o
ustanowienie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i podpisania kolejnego
wniosku o wznowienie postępowania. W kolejnych pismach datowanych na dzień
16 marca 2026 r. oraz 29 kwietnia 2026 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek
uzupełniając go o dalszą argumentację.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek R.B. jest oczywiście bezzasadny, co obligowało do odmowy jego
przyjęcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 545 § 3 k.p.k., sąd odmawia przyjęcia
wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 (adwokata, radcy prawnego,
radcy Prokuratorii Generalnej RP) bez wzywania do usunięcia jego braków
formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do
okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie
postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Z treści tego przepisu wynika
obowiązek sądu rozstrzygającego w przedmiocie wznowienia w zakresie
przeprowadzenia wstępnej kontroli wniosku pod kątem jego ewentualnej
bezzasadności o charakterze oczywistym, która wynikać może również z tego, że
okoliczności i argumenty na które wnioskodawca wskazuje ze swej natury nie mogą
uruchomić procedury wznowieniowej, gdyż błędnie je zakwalifikowano do
określonej grupy kodeksowych podstaw wznowienia.
Treść wniosku R.B. jednoznacznie wskazuje, że podniesione przez niego
argumenty – wbrew jego twierdzeniom – nie mieszczą się w katalogu przesłanek
wznowienia postępowania określonych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b
k.p.k. Skazany odwołał się wprawdzie do przesłanki z art. 540 § 2 k.p.k. (propter
decreta), posiłkując się wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
(ETPCz) z 11 maja 2023 r. (Sprawa Lalik przeciwko Polsce; skarga nr 47834/19),
jednakże nie dostrzegł, że omawiane rozstrzygnięcie organu międzynarodowego
dotyczy sytuacji procesowej zgoła odmiennej, aniżeli ta, w której znajduje się
skazany. W wyroku tym ETPCz podkreślił bowiem, że dowody z nieformalnych
II KO 42/26
3
rozmów z policją bez dostępu do obrońcy nie mogą być wykorzystywane do
łamania prawa do milczenia i prawa do pomocy. Tymczasem z akt niniejszej
sprawy jednoznacznie wynika, że skazany wielokrotnie był pouczany o prawie do
niezwłocznego kontaktu z wybranym przez siebie obrońcą, w tym obrońcą z urzędu,
jeżeli wykaże, że nie stać go na obrońcę z wyboru (vide k. 11, k. 86, k. 97 akt
sprawy). Nigdy z tej możliwości na etapie postępowania przygotowawczego nie
skorzystał, nie zgłaszając w tym zakresie żadnych żądań. Co więcej, w protokole
zatrzymania osoby z dnia 7 kwietnia 2016 r. skazany oświadczył wprost, że nie ma
żadnych zastrzeżeń co do zatrzymania, nie chce nikogo informować o zatrzymaniu,
w tym adwokata (k. 10v akt sprawy). Skazany nie zgłosił także żadnych żądań w
momencie ustnego przedstawiania mu zarzutów (k. 86 akt sprawy), przesłuchania
w charakterze podejrzanego (k. 88 akt sprawy), czy posiedzenia w przedmiocie
tymczasowego aresztowania (k. 103 akt sprawy). Z kolei w trakcie postępowania
sądowego korzystał z pomocy obrońcy z urzędu. Dopiero na rozprawie w dniu 28
października 2016 r. (k. 127v akt sprawy) skazany podniósł zastrzeżenia
dotyczące sposobu przesłuchiwania go na etapie postępowania przygotowawczego,
jednakże wyjaśnienia te zostały uznane przez Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w
Warszawie za niewiarygodne (k. 317v- 322 akt sprawy). Stanowisko Sądu w tym
zakresie zostało rzetelnie i precyzyjnie uargumentowane w uzasadnieniu
zaskarżonego wyroku (vide k. 317v- 322 akt sprawy). Co równie istotne, skazany
nie kwestionował sposobu przesłuchiwania go na etapie postępowania
przygotowawczego w apelacji wniesionej na jego rzecz przez obrońcę z urzędu.
Odnosząc się z kolei do pozostałych okoliczności zawartych we wniosku
stwierdzić należy, że pismo skazanego R.B. nie zawiera argumentacji, która
pozwoliłaby na ustalenie, że w sprawie miały miejsce okoliczności uzasadniające
wznowienie postępowania ujęte w art. 540 § 1 – § 3 k.p.k. Podkreślić należy, że
sprawa tego samego skazanego o wznowienie postępowania zawisła już przed
Sądem Najwyższym. W wyniku złożenia przez skazanego wniosku o wznowienie
postępowania i wyznaczenie mu obrońcy z urzędu na podstawie art. 78 § 1 k.p.k.
R.B. (wówczas jeszcze F.) został wyznaczony obrońca z urzędu w osobie adw. G.C.
w celu ewentualnego sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania. W dniu
20 sierpnia 2019 r. wyznaczony obrońca złożył wniosek o wznowienie
II KO 42/26
4
postępowania w sprawie (k. 458-462 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 15
stycznia 2020 r., sygn. akt II KO 64/19, Sąd Najwyższy oddalił wniosek obrońcy
skazanego uznając, że jest on bezzasadny. Analizując treść uzasadnienia tego
orzeczenia w kontekście argumentacji zawartej w złożonym obecnie wniosku i
pismach uzupełniających wskazać należy, że skazany po raz kolejny powołuje się
na okoliczności, które były już przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania i
do których szczegółowo i wyczerpująco odniósł się Sąd Najwyższy (zob. w/w
postanowienie z dnia 15 stycznia 2020 r. wraz z uzasadnieniem, wskazane akta o
sygn. II KO 64/19).
Pozostałe twierdzenia skarżącego dotyczące sędziego rozpoznającego
sprawę w I instancji mają charakter insynuacji, pomówień i zniewag w odniesieniu
do sędziego sadu powszechnego i nie pozostają w jakimkolwiek związku z
podstawami wznowieniowymi.
Biorąc powyższe pod uwagę, nie dostrzegając także, aby zachodziły inne
okoliczności, które mogłyby zadecydować o uwzględnieniu wniosku o wznowienie
postępowania, Sąd Najwyższy uznał, że jest on bezzasadny w stopniu oczywistym.
Jednocześnie należało stwierdzić, że skazany w sposób wystarczająco
precyzyjny wskazał powody, dla których uważał za zasadne wznowienie
postępowania w jego sprawie. W tych okolicznościach bezprzedmiotowe było
ustanowienie dla niego obrońcy z urzędu.
W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji.
[WB]
[r.g.]
