II KO 168/24
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
Dnia 9 kwietnia 2025 r.
w przedmiocie wniosku oskarżonego P. J. o wznowienie z urzędu postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31
października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie
Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Siedlcach z
dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt II Ka 469/22 w przedmiocie odmowy przyjęcia
skargi oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 18 listopada
2022 r., sygn. akt II Ka 469/22 uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 30/21 i przekazującego sprawę temu sądowi
do rozpoznania, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządził:
1. stwierdzić niedopuszczalność wznowienia postępowania z
urzędu;
2. odpis zarządzenia wraz z pouczeniem o jego
niezaskarżalności doręczyć oskarżonemu P. J.
UZASADNIENIE
W dniu 19 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo
oskarżonego P. J. sygnalizujące konieczność wznowienia z urzędu postępowania
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r.,
sygn. akt II KZ 33/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie Zastępcy
Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 1
lutego 2024 r., sygn. akt II Ka 469/22 w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi
II KO 168/24
2
oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 18 listopada 2022 r.,
sygn. akt II Ka 469/22 uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 6
kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 30/21 i przekazującego sprawę temu sądowi do
rozpoznania na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. Jako podstawę prawną sygnalizacji
oskarżony wskazał przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. podnosząc, że ww.
postanowienie wydał sędzia Sądu Najwyższego Stanisław Stankiewicz, którego
Sąd Najwyższy postanowieniami: z dnia 6 listopada 2024 r. (sygn. akt I KK 147/24)
oraz z dnia 26 września 2024 r. (sygn. akt III KK 27/24) wyłączył od udziału w
sprawach kasacyjnych, z uwagi na wadliwą procedurę powołania na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego. Z treści tych orzeczeń wynika, że sędzia SN
Stanisław Stankiewicz został powołany na stanowisko sędziego Izby Karnej Sądu
Najwyższego na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 14 czerwca 2024 r. w
wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu 6 maja
2023 r. w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r., tj. w procedurze
omówionej w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-
1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I
KZP 2/22. Zdaniem autora jednego z ww. orzeczeń, „rozstrzyganie w sprawie przez
osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej
procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa
strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony
ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art.
45 ust. 1 Konstytucji RP)”. Oskarżony powołując się na stanowiska wyrażone w ww.
orzeczeniach uznał, że znajdują one zastosowanie w przedmiotowej sprawie
„zwłaszcza iż dotyczą personalnie sędziego SN Stanisława Stankiewicza” (k. 2-7).
Pismo to zostało zarejestrowane w repertorium „KO” pod sygn. II KO 168/24
jako wniosek sygnalizacyjny wznowienie z urzędu postępowania zakończonego
prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r.,
sygn. akt II KZ 33/24 (k. 2 i 9).
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. uchybienia
ujęte w art. 439 § 1 k.p.k. stanowią przyczyny wznowienia postępowania karnego z
urzędu, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w art.
II KO 168/24
3
439 § 1 pkt 9 - 11 k.p.k. może nastąpić tylko na korzyść skazanego. W
przedmiotowej sprawie stwierdzić należy brak podstaw do podjęcia działań z
urzędu przez Sąd Najwyższy w przedmiocie wznowienia postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31
października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie
Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Siedlcach z
dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt II Ka 469/22 w przedmiocie odmowy przyjęcia
skargi oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 18 listopada
2022 r., sygn. akt II Ka 469/22 uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 30/21 i przekazującego sprawę temu sądowi
do rozpoznania. Instytucja wznowienia postępowania dotyczy bowiem
postępowania sądowego rozstrzygającego w zakresie odpowiedzialności karnej
oskarżonego, a więc postępowania, które dotyczy głównego, zasadniczego
przedmiotu procesu karnego. Tymczasem postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
31 października 2024 r., sygn. akt II KZ 33/24, nie jest prawomocnym orzeczeniem
kończącym postępowanie sądowe w zakresie odnoszącym się do
odpowiedzialności karnej oskarżonego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem
orzecznictwa i nauki procesu karnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 20 maja 2010 r., V KO 47/10, OSNKW 2010, z. 8, poz. 73; postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2011 r., III KO 99/10, LEX nr 736767;
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2016 r. LEX nr 206779 oraz D.
Świecki (w:) D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz
aktualizowany, art. 540, LEX/el. 2018; J. Grajewski (w:) L. Paprzycki (red.),
Komentarz aktualizowany do art. 425-673 Kodeksu postępowania karnego, art. 540,
LEX/el. 2015;) wznowienie postępowania jest dopuszczalne w tych sprawach, które
zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o przedmiocie
procesu (czyli o odpowiedzialności karnej oskarżonego, odpowiedzialności
odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne skazanie, ukaranie, tymczasowe
aresztowanie i zatrzymanie oraz odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie
ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec
osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa
Polskiego) albo o dopuszczalności orzekania w tej kwestii (zob. zarządzenie Sądu
II KO 168/24
4
Najwyższego z dnia 5 listopada 2019 r., III KO 112/19, LEX nr 3552316). Nie jest
zatem możliwe wznowienie, zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, samego
postępowania, które zostało zakończone prawomocnym postanowieniem sądu o
utrzymaniu w mocy zarządzenia o odmowie przyjęcia skargi na wyrok sądu
odwoławczego, to jest zakończone formalną decyzją negatywną (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2016 r., III KO 65/16,
LEX nr 2135371), a zatem w sytuacji analogicznej jak w sprawie niniejszej. Jak
wynika z akt sprawy o sygn. akt II KZ 33/24, Sąd Najwyższy wydał prawomocne
postanowienie o utrzymaniu w mocy zarządzenia o odmowie przyjęcia osobistej
skargi oskarżonego wobec wniesienia jej po terminie, a tym samym jako
bezskutecznej, na podstawie art. 539f k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k. w zw. z art.
429 § 1 k.p.k.
W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005
r., I KZP 5/05, zam. OSNKW 2005, z. 6, poz. 48, wyrażono pogląd, że w
postępowaniu o wznowienie postępowania, istnieje zawsze możliwość
wykorzystania inicjatywy stron w celu usunięcia rzeczywistych uchybień
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Pełne zastosowanie znajduje tu instytucja
przewidziana w art. 9 § 2 k.p.k., umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem
(sygnalizacją) o dokonanie czynności z urzędu. Ta inicjatywa, w razie
potwierdzenia zaistnienia wskazanego uchybienia, może prowadzić do wszczęcia z
urzędu postępowania wznowieniowego, zaś w braku zaistnienia uchybienia
skutkującego obowiązkiem wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, nie
wymaga wydania orzeczenia stwierdzającego, że wskazywana w sygnalizacji
usterka nie występuje. Wolno poprzestać wówczas nawet na samym
poinformowaniu stron o braku podstaw do wszczęcia postępowania
wznowieniowego z urzędu. Dopuszczalne jest jednak ⎯ także ⎯ wydanie decyzji o
braku prawnych podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu w
formie niezaskarżalnego zarządzenia, co uznano za stosowne w niniejszym
przypadku.
[J.J.]
[a.ł]
II KO 168/24
5
