II KK 566/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 kwietnia 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie T. J.,
uniewinnionego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
w dniu 9 kwietnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 17 czerwca 2024 r., sygn. akt X Ka 460/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Piasecznie
z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 1533/22,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami procesu w postępowaniu kasacyjnym obciążyć
oskarżycielkę posiłkową A. J.
[J.J.]
UZASADNIENIE
T. J. został oskarżony o to, że w okresie od 10 kwietnia 2022 roku do 25
listopada 2022 roku uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz
małoletnich dzieci M. J. i F. J. w miejscu zamieszkania w P., woj. […], określonego
w łącznej wysokości 3.300 zł miesięcznie zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w
II KK 566/24
2
Piasecznie z dnia 1 kwietnia 2022 roku w sprawie o sygn. akt III RC [...], powodując
tym zaległość stanowiącą równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych,
tj. o występek z art. 209 § 1 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn.
akt II K 1533/22, oskarżony został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu
przestępstwa.
Od wyroku Sądu I instancji apelację wniósł pełnomocnik oskarżycielki
posiłkowej, który – podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania, która miała
wpływ na treść wyroku (art. 7 k.p.k.; art. 410 k.p.k.), błędów w ustaleniach
faktycznych – wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Piaseczanie i
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego jej rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 17 czerwca 2024 r., sygn. akt
X Ka 460/24, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony przez pełnomocnika
oskarżycielki posiłkowej, który we wniesionej kasacji podniósł następujące zarzuty:
1. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów
postępowania, tj.:
a. art. 457 § 3 k.p.k. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku,
uniemożliwiające kontrolę instancyjną orzeczenia, bowiem Sąd II instancji doręczył
poprzez Portal Informacyjny Sądu uzasadnienie wyroku zawierające tak daleko
idące braki, iż niemożliwym jest poznanie stanowiska Sądu w zakresie większości
zarzutów stawianych zaskarżonemu wyrokowi w apelacji (Sąd II instancji nie
odniósł się w całości do stawianych przez oskarżycielkę posiłkową zarzutów
naruszenia art. 7 k.p.k. — szczególnie w zakresie oceny dokumentacji
rozliczeniowej od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne, która to
stanowiła kluczowy dowód w niniejszym postępowaniu i z której wprost wynika, iż
już we wrześniu 2022 r. zadłużenie oskarżonego wynosiło 11300 zł, a w listopadzie
było to ponad 13500 zł, natomiast w zakresie stawianego zarzutu naruszenia art.
II KK 566/24
3
410 k.p.k. Sąd wskazał jedynie, że „Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się też
obrazy art 410 k.p.k.”);
b. art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z 332 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez niedopełnienie przez
Sąd obowiązku ustalenia właściwych ram czasowych popełnienia przez
oskarżonego przestępstwa i wzięcie pod uwagę wyłącznie nieprawidłowo
wskazanego w akcie oskarżenia okresu zarzutu, tj. czasu od 10.04.2022 r. do
25.11.2022 r., w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie
głównej jednoznacznie wynika, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie, III
Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt III RC [...],
zasądzono od oskarżonego alimenty w łącznie kwocie 3300 zł poczynając od dnia
29.12.2020 r., nadając jednocześnie rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej
wykonalności, co oznacza, iż od dnia 01.04.2022 r. wymagalne stały się nie tylko
przyszłe świadczenia alimentacyjne w kwocie 3300 zł, ale również wymagalne stało
się wyrównanie świadczeń alimentacyjnych od dnia 29.12.2020 r. do dnia wydania
ww. wyroku, natomiast z dokumentacji rozliczeniowej od komornika prowadzącego
postępowanie egzekucyjne wprost wynika, iż w listopadzie 2022 r. zadłużenie
oskarżonego przekraczało kwotę 13500 zł, co prowadzi do wniosku, że zarówno
aktem oskarżenia, jak i następnie ramami postępowania jurysdykcyjnego, powinien
być objęty okres od dnia 29.12.2020 r. do dnia 25.11.2022 r., natomiast zarówno
Sąd I, jak i II instancji zaniechał obowiązku ustalenia dokładnego okresu
popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu, co zgodnie z doktryną i
utrwalonym orzecznictwem, winien wykonać z urzędu;
c. art. 433 § 2 k.p.k. poprzez nierozważenie przez Sąd II instancji wszystkich
zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, tj. zarzutu błędnego okresu
objętego aktem oskarżenia, w sytuacji gdy strona skarżąca w uzasadnieniu apelacji
wprost wskazała, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 01.04.2022 r.,
sygn. akt III RC [...], ustalono alimenty w kwocie 3.300 zł od dnia 29.12.2020 r., tj.
od dnia wniesienia pozwu, co oznacza, iż od dnia 01.04.2022 r. wymagalne stały
się nie tylko przyszłe świadczenia alimentacyjne w kwocie 3.300 zł ale również
wymagalne stało się wyrównanie świadczeń alimentacyjnych od dnia 29.12.2020 r.
– do dnia wydania wyroku I instancji, w wyniku czego zadłużenie oskarżonego
II KK 566/24
4
wynikające z obowiązku alimentacyjnego w listopadzie 2022 r. przekraczało kwotę
13.500 zł, czyli kwotę wyższą niż kwota równoważna co najmniej trzem
świadczeniom okresowym, w sytuacji gdy zgodnie z doktryną i utrwalonym
orzecznictwem granice rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym
wyznacza treść całego środka odwoławczego, a więc zarzut podniesiony nie w
części wstępnej środka odwoławczego, ale dopiero w jego uzasadnieniu, może i
powinien być przedmiotem oceny, a brak oceny tak umiejscowionego zarzutu
stanowi uchybienie Sądu II instancji.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazanie sprawy temu
Sądowi do ponownego rozpoznania.
Prokurator w odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej oddalenia na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu należy zauważyć, że brak fragmentu w
elektronicznej formie pisemnych motywów tego orzeczenia stanowi jedynie usterkę
techniczną, która z oczywistych względów nie może prowadzić do stwierdzenia
wadliwej kontroli odwoławczej. Lektura oryginału uzasadnienia, znajdującego się w
aktach sprawy nie pozostawia wątpliwości co do kompletności i spójności wywodu
Sądu odwoławczego oraz odniesienia się do wszystkich zarzutów rozpoznanej
apelacji.
Jeśli chodzi o drugi zarzut, to na wstępie należy zaznaczyć, że – niezależnie
od wątpliwości w zakresie adekwatności wyrażonej w nim argumentacji do
wskazanych przepisów, których miałby się dopuścić Sąd odwoławczy – Sąd ten,
biorąc pod uwagę zarzuty apelacji, nie miał podstaw do rozpatrywania ewentualnej
zmiany granic temporalnych czynu. Warto w tym kontekście zauważyć, że w
jednym z rozpoznawanych zarzutów apelacyjnych (nr 5) odniesiono się wprost do
II KK 566/24
5
„okresu objętego zarzutem w niniejszej sprawie”, co wyraźnie świadczy o
niekwestionowaniu przez stronę tego elementu stanu faktycznego.
Przede wszystkim jednak występujące w niniejszej sprawie kontrowersje co
do wysokości zaległości nie wynikają z zakresu temporalnego zarzucanego
oskarżonemu zaniechania, które – co oczywiste – nie może obejmować okresu, w
którym świadczenia alimentacyjne nie istniały, albowiem zostały one orzeczone w
późniejszym wyroku sądu cywilnego, lecz do kwestii uwzględnienia tych świadczeń
i ich nieuiszczania już po momencie, w którym stały się wymagalne. W tym
kontekście trzeba zauważyć, że wprawdzie w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w
Piasecznie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2022 , sygn. akt III RC [...], zasądził od
oskarżonego na rzecz jego małoletnich dzieci alimenty od dnia 29 grudnia 2020 r.,
ale w świetle znamion występku z art. 207 § 1 k.k. trafnie Sąd odwoławczy
stwierdził, że do wskazanych w tym przepisie „wartości owych trzech świadczeń
okresowych powstałych w okresie objętym zarzutem, nie mogą być niejako
«doliczane» zaległości alimentacyjne powstałe wcześniej lub później” (s. 7
uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). W świetle powyższych rozważań oczywiście
chybiony jest również trzeci zarzut, który wprost dotyczy okresu zarzutu, który – jak
już o tym była mowa – pozostaje irrelewantny dla kwestii wyczerpania przez
oskarżonego kompletu znamion przestępstwa niealimentacji.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Najwyższy orzekł jak w
postanowieniu, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami
procesu w postępowaniu kasacyjnym obciążając oskarżycielkę posiłkową A J.
[J.J.]
[r.g.]
