II KK 50/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 marca 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie S.S. skazanego z art. 148 § 1 k.k.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 28 marca 2025 r.
w trybie art. 535 § 3 k.p.k,.
kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26
września 2024 r., sygn. II AKa 61/24 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w
Siedlcach z dnia 16 października 2023 r., sygn. II K 77/22,
na podstawie art. 535 § 3 k.p.k. i § 2 ust. 1, § 4 ust. 3, § 7, § 17 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
(Dz.U. z 2024 r. poz.763)
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. zasądzić od skazanego na rzecz Skarbu Państwa koszty
sądowe postępowania kasacyjnego,
3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. H.S. (Kancelaria
Adwokacka w Ł.) - kuratora z urzędu małoletnich P.S. i M.S. po
885,60 zł, w tym 23% VAT za reprezentowanie każdego z
małoletnich w postępowaniu kasacyjnym i sporządzenie pisma
procesowego zawierającego stanowisko w przedmiocie kasacji.
[WB]
II KK 50/25
2
UZASADNIENIE
W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 września
2024 r., sygn. II AKa 61/24 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z
dnia 16 października 2023 r., sygn. II K 77/22 – skazujący S. S. za zbrodnię z art.
148 § 1 k.k. na karę 25 lat pozbawienia wolności, obrońca skazanego zarzucił
rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. polegające na
przeprowadzeniu kontroli odwoławczej w sposób sprzeczny z wymogami
przywołanych przepisów poprzez nierzetelne rozważenie i odniesienie się do
podniesionych w złożonej przez obrońcę skazanego S. S. apelacji zarzutów obrazy
przepisów postępowania:
1. art 7 k.p.k. w zakresie przeprowadzenia dowolnej, a nie swobodnej oceny
zgromadzonego materiału dowodowego, co tyczy się oceny wywołanej opinii
sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej wraz z opinią uzupełniającą, poprzez
uznanie tego dowodu za w pełni wiarygodny i poczynienie na jego podstawie
ustaleń w przedmiocie poczytalności skazanego podczas, gdy całościowa ocena
zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego wskazuje
jednoznacznie na fakt, iż przedmiotowa opinia jest powieleniem treści opinii
wydanej w stosunku do skazanego przez tych samych biegłych na potrzeby sprawy
o znęcanie się, co nie pozwala na obdarzenie tego dowodu walorem wiarygodności
i czynienia na jego podstawie ustaleń faktycznych w tak ważkiej kwestii dla
rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jak ocena poczytalności skazanego;
2. art. 170 §1a k.p.k. zakresie oddalenia wniosku dowodowego o wykonanie
badania EEG skazanego pod kątem doznanego przez S. S. urazu głowy i
wynikających z niego ewentualnych następstw, podczas gdy doznane obrażenia
neurologiczne nie zostały uwzględnione na podstawie przeprowadzonego badania
obrazowego w treści wywołanej opinii sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej
wraz z opinią uzupełniającą, przy czym okoliczność ta, wraz z daleko idącymi
wątpliwościami co do rzetelności wydanej opinii, miała doniosłe znaczenie przy
ocenie poczytalności skazanego.
II KK 50/25
3
Wskazując na powyższe skarżący wniósł „o uchylenie zaskarżonego wyroku”
i – jak się wydaje – przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego
rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi prokurator wniósł o oddalenie tej kasacji jako
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało
oddalenie jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Rolą postępowania kasacyjnego jest, co do zasady, kontrola orzeczeń
sądów odwoławczych z punktu widzenia najpoważniejszych naruszeń prawa
materialnego lub procesowego, które mają istotny wpływ na treść prawomocnego
orzeczenia. Mając na względzie nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia
ustawodawca określił, że kasacja przysługuje stronie, stosownie do art. 519 k.p.k.
od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie, tylko z
powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia
prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść tego orzeczenia (art. 523 § 1
k.p.k.). – por. w tym zakresie m.in. postanowienia SN: z 10.03.2021 r., V KK 63/21;
z 18.05.2022 r., II KK 215/22; z 26.01.2023 r., III KK 646/22.
Dokonując analizy podniesionych w nadzwyczajnym środku zaskarżenia
zarzutów, skarżącej należało przypomnieć, że wykazanie wadliwości
przeprowadzonej w sprawie kontroli apelacyjnej poprzez zakwalifikowanie uchybień
jako rzekomo naruszających dyspozycje art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k.
nie może ograniczać się wyłącznie do formalnego powołania tych przepisów w
zarzucie kasacji i stworzenia pozorów nieprawidłowej kontroli odwoławczej
(poprzez sugerowanie np. „nienależytego”, „niepełnego”, „niewłaściwego”,
„nierzetelnego”, „pobieżnego” rozpoznania apelacji), jeżeli z istoty zarzutu
odczytywanej z jego uzasadnienia, jednoznacznie wynika, że skarżący wyłącznie
domaga się przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kolejnej, dublującej kontrolę
apelacyjną, weryfikacji prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej instancji bądź
forsuje subiektywną interpretację wyników postępowania dowodowego (zob. m.in.
post. SN z: 27.09.2022 r., III KK 365/22; z 7.06.2022 r., I KK 189/22; z 28.10.2021 r.,
II KK 50/25
4
V KK 522/21). Podważenie prawidłowości procedowania sądu odwoławczego w
zakresie ustawowych standardów kontroli odwoławczej uzależnione jest od
precyzyjnego wykazania takiego stanu rzeczy, z odwołaniem się – w razie potrzeby
– do treści apelacji, jak i pisemnych motywów orzeczenia instancji ad quem.
Tego zaś wniesiona kasacja nie czyni, zaś podniesione w niej zarzuty
ukierunkowane zostały na sposób gromadzenia i ocenę materiału dowodowego
przez Sąd I instancji, a następnie zredagowane – poprzez ich oparcie o przepis art.
433 § 2 k.p.k. – celem dochowania wymogów formalnych nadzwyczajnego środka
zaskarżenia, co miało wytworzyć wrażenie, że przedmiotowych uchybień dopuścił
się Sąd II instancji.
Powielenie w kasacji zarzutów apelacyjnych, zwłaszcza obejmujących
gromadzenie i wartościowanie przez sąd meriti materiału dowodowego, może
okazać się skuteczne w zasadzie wyłącznie wówczas, gdyby sąd odwoławczy
zupełnie pominął argumentację skarżącego zaprezentowaną w zwykłym środku
zaskarżenia, a więc nie wywiązał się z obowiązku wszechstronnego rozważenia
zarzutów apelacji (art. 433 § 2 k.p.k.), nie wyjaśniając przy tym motywów takiego
postąpienia (art. 457 § 3 k.p.k.). Sąd Najwyższy nie jest natomiast władny
dokonywać ponownej oceny dowodów i na podstawie własnej oceny kontrolować
poprawność dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Zadaniem Sądu
Najwyższego jest jedynie sprawdzenie, czy dokonując ustaleń faktycznych,
orzekające w obu instancjach sądy nie dopuściły się rażącego naruszenia reguł
procedowania, co mogłoby mieć wpływ na ustalenia faktyczne, a w konsekwencji
na treść wyroku. Innymi słowy, kontroli podlegają nie same ustalenia faktyczne, ale
sposób ich dokonania (D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski,
D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom II. Art. 425–673, wyd.
VII, Warszawa 2024, art. 523, teza 22).
Odnosząc się merytorycznie do podniesionych w kasacji zarzutów należało
przedstawić następujące argumenty.
Sąd Apelacyjny rozważył zarzut dotyczący zbieżności fragmentów opinii
sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej z tożsamą opinią z innego postępowania
karnego dotyczącego tego samego oskarżonego. Prawidłowo dostrzegł Sąd
odwoławczy, że biegli badali tę samą osobę i opierali się w znacznej mierze na
II KK 50/25
5
tożsamym materiale dowodowym, który podlegał analizie w obu toczących się
częściowo równolegle sprawach, tj. o czyn z art. 148 § 1 k.k. i o znęcanie
oskarżonego nad żoną i dziećmi. Co więcej, opinia pisemna w sprawie niniejszej
była następnie uzupełniana, zarówno w formie pisemnej, jak i ustnej, które nie
zmieniały konkluzji opinii pierwotnej. Zwłaszcza wobec opinii ustnej, nie sposób
formułować zarzutu „przeklejenia” wniosków z jednego dokumentu do drugiego.
Opiniując ustnie biegli wyjaśnili m.in., że metodologia badań oskarżonego w
sprawie o zabójstwo i ocena jego niepoczytalności nie różni się w znaczny sposób
od opinii wydawanych w sprawach o innym charakterze. Stanowisko to ma prawne
zakotwiczenie zarówno w przepisach dotyczących wymogów formalnych opinii
sądowo-psychiatrycznej (art. 193 § 1 w zw. z art. 202 k.p.k.), jak i w przepisach
materialnoprawnych odnoszących się do sprawcy niepoczytalnego, względnie –
którego poczytalność jest ograniczona w stopniu znacznym (art. 31 § 1 i 2 k.k.).
W toku przesłuchania biegłych na rozprawie uczestniczył obrońca
oskarżonego, który mógł w nieskrępowany sposób zadawać biegłym pytania
odnoszące się do przedmiotu opiniowania, w tym także co do tych kwestii, przy
których upatrywał niesamodzielności biegłych. Kategoryczna treść wniosków
wszystkich opinii oraz ich obszerność wskazująca na wszechstronność
analizowanych zagadnień, nie uprawniają do wniosku o nieuprawnionym
zainspirowaniu się biegłych opinią wydaną na potrzeby innego postępowania, w
stopniu zupełnie podważającym zaufanie do kompetencji i samodzielności biegłych,
a przez to mogącym rzutować na trafność wszystkich opinii powziętych w
niniejszym postępowaniu. Dlatego zasadnie orzekające w sprawie Sądy nie uznały
przedmiotowych opinii za obarczone wadami i prawidłowo uczyniono je podstawą
faktyczną prawomocnego wyroku.
W zakresie wniosku o przeprowadzenie badania EEG oskarżonego, Sąd
Apelacyjny przyjął, że biegli lekarze psychiatrzy oraz psycholog dwukrotnie
wydawali opinię uzupełniającą, w tym w zakresie urazu głowy u oskarżonego, po
uprzednim jego badaniu psychiatrycznym i psychologicznym także w postaci testów
psychologicznych i nie stwierdzili u niego uszkodzeń mózgu. Pogląd ten jest trafny,
aczkolwiek wymaga uzupełnienia. Otóż wynik (epikryza) takiego badania, nawet
gdyby je przeprowadzić, nie stanowi jeszcze samodzielnego dowodu określonych
II KK 50/25
6
schorzeń oskarżonego. Wprowadzenie informacji wynikających z takiego badania
do procesu karnego może nastąpić tylko w sposób przewidziany dla wiadomości
specjalnych, tj. poprzez opinię biegłego neurologa. Rzecz jednak w tym, że
powołanie biegłych innych specjalności do wypowiedzenia się w przedmiocie
określonych zaburzeń zdrowotnych mogących mieć znaczenie dla właściwej oceny
stanu zdrowia psychicznego (in concreto neurologa), może nastąpić jedynie z
inicjatywy biegłych psychiatrów (art. 202 § 2 k.p.k.). Przepis ten ma charakter lex
specialis względem art. 193 § 1 k.p.k. (zob. R. A. Stefański [w:] R. A. Stefański, S.
Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz do art. 167-296,
Warszawa 2019, art. 202, teza 12; postanowienie SN z 3.12.2024 r., III KK 540/24).
Brak takiego wniosku ze strony biegłych wyklucza możliwość postawienia sądowi
odwoławczego zasadnego zarzutu obrazy omawianego przepisu, a także obrazy
przepisu art. 170 § 1 k.p.k. (zob. wyrok SN z 16.03.2006 r., IV KK 446/05). Nie
wchodzi w rachubę „ominięcie” dyspozycji art. 202 § 2 k.p.k. poprzez
zawnioskowanie przez stronę o opinię biegłego neurologa, mającą zostać
sporządzoną w oderwaniu (niezależnie) od opinii sądowo-psychiatrycznej – jeżeli z
okoliczności sprawy wynika, że spostrzeżenia tego biegłego miałyby mieć
ostatecznie znaczenie dla ustalenia stanu zdrowia psychicznego oskarżonego.
Z tych wszystkich względów brak było podstaw do uwzględnienia kasacji
wobec jej oczywistej bezzasadności.
Konsekwencją powyższego było obciążenie skazanego kosztami sądowymi
postępowania kasacyjnego (art. 637 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.).
Rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu należnemu kuratorowi z urzędu
małoletnich P. S. i M. S. za reprezentowanie każdego z małoletnich w
postępowaniu kasacyjnym i sporządzenie pisma procesowego zawierającego
stanowisko w przedmiocie kasacji, znalazło oparcie w § 2 ust. 1, § 4 ust. 3, § 7 i §
17 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w
sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U.
z 2024 r. poz. 763).
Mając na uwadze wyżej wyrażoną argumentację, Sąd Najwyższy orzekł jak
w części dyspozytywnej postanowienia.
II KK 50/25
7
[J.J.]
[r.g.]
