II KK 499/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 stycznia 2026 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Andrzej Tomczyk
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5
k.p.k.,
w sprawie K. M., wobec którego warunkowo umorzono postępowanie o czyn z art.
178a § 1 k.k.
kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 września 2025 r., sygn. akt IX
Ka 681/25, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w
Warszawie z dnia 24 marca 2025 r., sygn. akt III K 548/24,
uchyla zaskarżony wyrok w części zmieniającej
rozstrzygnięcie Sądu I instancji co do okresu obowiązywania
środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych (pkt I tiret drugie sentencji orzeczenia) -
i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w
Warszawie do ponownego rozpoznania.
Andrzej Tomczyk
Andrzej Stępka
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
II KK 499/25
2
K. M. został oskarżony o to, że w dniu 10 marca 2024 r. w W., przy ul. […]
umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w art. 45 ust.
1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w ten sposób, że znajdując się w stanie
nietrzeźwości przy stwierdzonym stężeniu: I badanie - 0,36 mg/1, II badanie - 0,40
mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, kierował pojazdem mechanicznym marki T.
o nr rej. […] po drodze publicznej w ruchu lądowym, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.
Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie wyrokiem z dnia 24
marca 2025 r., sygn. akt III K 548/24, oskarżonego K. M. uznał za winnego
popełnienia czynu zarzuconego mu w akcie oskarżenia wyczerpującego ustawowe
znamiona art. 178a § 1 k.k., przy czym na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k.
postępowanie o ten czyn warunkowo umorzył na okres 2 lat tytułem próby. Na
podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres roku, uznając orzeczony zakaz
za wykonany w całości, a na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od
ponoszenia kosztów sądowych obciążając nimi Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy Warszawa-Mokotów w
Warszawie, zaskarżając orzeczenie w całości na niekorzyść oskarżonego. Na
podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 3 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił błąd
w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na treść
orzeczenia, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że wobec oskarżonego K. M.
spełnione zostały przesłanki określone w art. 66 § 1 k.k., a to, że stopień społecznej
szkodliwości zarzucanego mu przestępstwa i stopień jego winy nie są znaczne oraz,
że jego postawa, właściwości i warunki osobiste i dotychczasowy sposób życia
uzasadniają przypuszczenie, iż pomimo umorzenia postępowania będzie
przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa,
podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności sprawy i zgromadzonego w toku
postępowania materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że występek jakiego
dopuścił się K. M. cechował się znacznym stopniem społecznej szkodliwości oraz
winy, a Sąd I instancji w niedostateczny sposób uwzględnił rodzaj naruszonego
dobra prawnego, jakim jest bezpieczeństwo w komunikacji, które mieści w sobie
także życie oraz zdrowie ludzkie, jak również Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej
II KK 499/25
3
oceny okoliczności związanych ze stopniem społecznej szkodliwości czynu oraz
stopniem winy, a tym samym brak było przesłanek do warunkowego umorzenia
postępowania.
Na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 września 2025 r.,
sygn. akt IX Ka 681/25, zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, że:
długość okresu próby określonego w pkt I zaskarżonego wyroku wydłużono do 3 lat;
wymiar orzeczonego wobec oskarżonego w pkt II zaskarżonego wyroku środka
karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych
podwyższono do lat 3 (trzech); a na podstawie art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7
k.k. orzeczono od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz
Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 złotych. W
pozostałej części zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator Generalny, który
na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył go w części zmieniającej rozstrzygnięcie
Sądu I instancji co do okresu obowiązywania środka karnego w postaci zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (pkt I tiret drugie sentencji
orzeczenia), na korzyść oskarżonego K. M.. Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526
§ 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku
naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 67 § 3 k.k.,
polegające na podwyższeniu do lat 3 orzeczonego na podstawie tego przepisu przez
Sąd I instancji na okres roku środka karnego w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych, podczas gdy przepis dopuszcza możliwość
orzeczenia tego środka jedynie na okres do 2 lat.
Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku
w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty
zasadna, co uprawniało do rozpoznania jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
i uwzględnienia w całości.
Postępowanie w tej sprawie zostało przez Sąd I instancji warunkowo
umorzone na okres 2 lat tytułem próby na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k.
II KK 499/25
4
Sąd odwoławczy zmienił przedmiotowy wyrok między innymi w ten sposób, że
wymiar orzeczonego wobec oskarżonego środka karnego w postaci zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych podwyższył do lat 3 (trzech).
Zgodnie z art. 67 § 3 k.k., umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd
nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części, a w
miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo
zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę; sąd może nałożyć na sprawcę obowiązki
wymienione w art. 72 § 1 pkt 1-3, 5-6b, 7a lub 7b, a ponadto orzec świadczenie
pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 lub zakaz prowadzenia pojazdów, wymieniony
w art. 39 pkt 3, do lat 2. Przepisy art. 72 § 1a i 1b stosuje się odpowiednio.
W konsekwencji, warunkowe umorzenie postępowania karnego na tej
podstawie w sposób istotny wpływa na dopuszczalny okres orzekania środka
karnego określonego w art. 39 pkt 3 k.k. O ile, w wypadku skazania osoby
uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji,
w sytuacji popełnienia takiego przestępstwa przez sprawcę będącego w stanie
nietrzeźwości, orzeczenie środka karnego określonego w art. 39 pkt 3 k.k. jest
obligatoryjne (art. 42 § 2 k.k.), o tyle w razie warunkowego umorzenia postępowania
staje się on środkiem o charakterze fakultatywnym (art. 67 § 3 k.k.). Co więcej,
jednoznaczna treść tego ostatniego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że w istotny
sposób ulegają też modyfikacji granice, w jakich powyższy środek może zostać
orzeczony. I tak w wypadku skazania w warunkach, o jakich mowa w art. 42 § 2 k.k.
zakaz określony w art. 39 pkt 3 k.k. orzeka się w wymiarze od lat 3 do lat 15,
natomiast w sytuacji warunkowego umorzenia postępowania orzeczenie zakazu
prowadzenia pojazdów możliwe jest wyłącznie w granicach od roku do 2 lat (por.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2019 r., III KK 776/18, LEX nr 2604684).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że warunkowe umorzenie
postępowania karnego następuje na okres próby i może zostać połączone z
środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów przewidzianym w art. 39 pkt 3 k.k.
Jednak okres na jaki orzeka się ten środek karny w oparciu o przepis art. 67 § 3 in
fine k.k., jest ograniczony do 2 lat, co stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 43
§ 1 k.k. Przepis art. 67 § 3 k.k. jest bowiem przepisem o charakterze lex specialis w
stosunku do art. 42 § 2 k.k. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 czerwca
II KK 499/25
5
2023 r., I KK 490/22, LEX nr 3577479; z dnia 30 maja 2022 r., I KK 155/22, LEX nr
3447133).
Podwyższając do lat 3 okres zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych, Sąd II instancji uchybił zatem w sposób rażący przepisowi prawa
materialnego, a mianowicie art. 67 § 3 k.k., gdyż przepis ten dopuszcza możliwość
orzeczenia tego środka jedynie na okres 2 lat.
Rację ma zatem Prokurator Generalny argumentując, że Sąd Okręgowy w
Warszawie zmieniając wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w
Warszawie poprzez orzeczenie środka karnego w postaci 3-letniego zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i aprobując jednocześnie
zastosowaną wobec oskarżonego przez Sąd I instancji instytucję warunkowego
umorzenia postępowania, nie dostrzegł ograniczenia wynikającego z treści art. 67 §
3 k.k., zgodnie z którym wymieniony w art. 39 pkt 3 k.k. zakaz prowadzenia pojazdów
może zostać orzeczony na okres do 2 lat. Tym samym, orzekając reformatoryjnie
wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, w sytuacji jednoczesnej aprobaty dla
zastosowanej przez Sąd I instancji warunkowego umorzenia postępowania, rażąco
naruszył przepis art. 67 § 3 k.k.
W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego
wniesioną na korzyść oskarżonego, na mocy art. 537 § 2 k.p.k., uchylił zaskarżony
wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w części zmieniającej rozstrzygnięcie Sądu I
instancji co do okresu obowiązywania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych (pkt I tiret drugie sentencji orzeczenia) i w tym
zakresie przekazał temu Sądowi odwoławczemu sprawę do ponownego rozpoznania.
[J.J.]
[r.g.]
Andrzej Tomczyk Andrzej Stępka Małgorzata Wąsek-Wiaderek
