II KK 396/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 grudnia 2025 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie B.Z.
wobec którego warunkowo umorzono postępowanie karne o czyny z art. 78 ust. 1
ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U.2023.120),
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 16 grudnia 2025 r.
z urzędu kwestii dopuszczalności kasacji wniesionej przez prokuratora na
niekorzyść
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt V Ka 139/25,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego we Włodawie
z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt II K 98/24,
na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 523 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
1. pozostawić kasację bez rozpoznania;
2. kosztami postępowania kasacyjnego
Państwa.
obciążyć
Skarb
UZASADNIENIE
B. Z. został oskarżony o to, że:
„I. w dniu 09 lutego 2018 r. w P., będąc biegłym rewidentem, sporządził
niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2017
II KK 396/25
2
M. (M.) sp. z o. o. z/s w W. i stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach
rachunkowych tej jednostki prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa
energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o
rachunkowości (Dz.U. t.j. 2023.120);
II. w dniu 14 marca 2019 r. w P. i W., będąc biegłym rewidentem, sporządził
niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2018
M. (M.) sp. z o. o. z/s w W. i stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach
rachunkowych tej jednostki prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa
energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o
rachunkowości (Dz.U. t.j. 2023.120);
III. w dniu 10 marca 2020 r. w P. i W., będąc biegłym rewidentem, sporządził
niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2019
M. (M.) sp. z o. o. z/s w W., stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach
rachunkowych tej jednostki, prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa
energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o
rachunkowości (Dz.U. t.j.2023.120);
IV. w dniu 12 marca 2021 r. w P., będąc biegłym rewidentem, sporządził
niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2020
M. (M.) sp. z o. o. z/s w W. 1 stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach
rachunkowych tej jednostki prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa
energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o
rachunkowości (Dz.U. t.j.2023.120).
Sąd Rejonowy we Włodawie, wyrokiem z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt
II K 98/24:
- uznał B.Z. za winnego zarzuconych mu czynów opisanych w pkt I – IV aktu
oskarżenia, za każdy z nich wymierzając mu na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z
dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości karę 6 miesięcy pozbawienia wolności
oraz karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 150 zł;
- na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k. połączył orzeczone
wobec oskarżonego kary jednostkowe, w ich miejsce wymierzając karę łączną roku
pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 500 stawek
dziennych po 150 każda;
II KK 396/25
3
- na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 k.k. wykonanie
orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby
3 lat (pkt VI wyroku);
- na podstawie art. 39 pkt 8 k.k. w zw. z art. 43b k.k. orzekł środek karny w
postaci podania wyroku do publicznej wiadomości, poprzez wywieszenie go na
tablicy ogłoszeń Sądu Rejonowego we Włodawie na okres tygodnia (pkt VII
wyroku);
- na podstawie art. 41 § 1 k.k. nałożył na oskarżonego zakaz wykonywania
zawodu biegłego rewidenta na okres 5 lat (pkt VIII wyroku).
Sąd Okręgowy w Lublinie, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wyrokiem z dnia
24 czerwca 2025 r., sygn. akt V Ka 139/25:
I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1. przyjął, że oskarżony działał nieumyślne;
2. zmienił kwalifikację prawną przypisanych oskarżonemu czynów na art. 78
ust. 2 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości;
3. na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył
postępowanie karne wobec oskarżonego na okres próby 2 lat;
4. na podstawie art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 43a § 1 k.k. orzekł od
oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;
5. uchylił rozstrzygnięcia zawarte w pkt 7 i 8 zaskarżonego wyroku;
II. w pozostałej części utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.
Prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań – Wilda w Poznaniu wniósł
kasację od wyroku Sądu Odwoławczego, zaskarżając go w całości na niekorzyść B.
Z. i zarzucając:
„1. Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ
na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. i art. 424 pkt 1 i 2 k.p.k. poprzez
dokonanie przez Sąd Odwoławczy własnych, samodzielnych, lecz całkowicie
dowolnych, odmiennych od przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych na
podstawie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy odwoławczej — tj. w oparciu
o uzupełniającą opinię biegłej sądowej z zakresu finansów, księgowości,
rachunkowości uzyskaną na zlecenie Sądu Okręgowego w Lublinie w zakresie
II KK 396/25
4
wniosków jakie powinny zawierać cztery opinie o sprawozdaniach finansowych M.
w W. za lata 2017-2020 sporządzone przez oskarżonego B.Z. i na tej podstawie
arbitralne, niczym nieuzasadnione przyjęcie, że biegły rewident w zakresie
zarzuconych jemu czynów działał nieumyślnie, co znalazło odzwierciedlenie w
jedynym zdaniu w uzasadnieniu wyroku, iż „to z tej opinii według Sądu wynika w
sposób oczywisty, że działanie oskarżonego objęte zarzutami miało charakter
nieumyślny” oraz brak jakiegokolwiek wyjaśnienia przez Sąd na czym oparł swoje
przekonanie; a także poprzez zaniechanie przez Sąd II instancji dokonania i
przedstawienia w uzasadnieniu wyroku wnikliwej, rzetelnej i kompleksowej oceny
materiału dowodowego, w szczególności pozyskanego w postępowaniu
odwoławczym w postaci uzupełniającej opinii biegłej, którego uzyskanie skutkowało
diametralną zmianą oceny działania oskarżonego i kluczową zmianą wyroku Sądu I
instancji, a nie zostało w żaden logiczny, pełny, zrozumiały sposób wyjaśnione
przez Sąd II instancji w uzasadnieniu, które odnosi się do postępowania
dowodowego tylko na k. 5 uzasadnienia i obejmuje 4 akapity zawierające tylko
ogólnikowe i lakoniczne stwierdzenia Sądu, co uniemożliwia de facto ocenę
wywodów i wnioskowania dokonanego przez Sąd, a także odniesienie się do
poczynionych ustaleń, albowiem są one w rzeczywistości niezasadne, niczym
niepoparte i w żaden sposób nie wyjaśnione zarówno w zakresie oceny znamion i
działania oskarżonego, jak i oceny oraz analizy spełniania przesłanek koniecznych
do zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania oraz
najistotniejszego - uchylenia zakazu wykonywania zawodu biegłego rewidenta na
okres 5 lat.
2. Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć istotny
wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 213 § 1 k.p.k., polegające na wydaniu
wyroku w oparciu o nieaktualne od 10 miesięcy dane o karalności oskarżonego i
niepozyskanie bieżących danych o karalności oskarżonego, co skutkowało
arbitralnym uznaniem w oparciu o informacje o karalności z 01.08.2024 r., iż w
chwili wyrokowania w dniu 24.06.2025 r. był on nadal osobą niekaraną, w tym za
przestępstwa umyślne, co stanowi kluczową przesłankę przy stosowaniu art. 66 § 1
k.k.
II KK 396/25
5
3. Rażące naruszenie prawa materialnego, mogące mieć istotny wpływ na
treść orzeczenia, tj. art. 66 k.k. zastosowanego przez sąd odwoławczy, polegające
na błędnym przyjęciu, że stopień winy oraz społeczna szkodliwość czynów
popełnionych przez B. Z. nie są znaczne, co skutkowało warunkowym umorzeniem
postępowania prowadzonego przeciwko niemu postępowania na podstawie art. 66
§ 1 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału
dowodowego prowadzić musi do wniosku, że stopień winy i społeczna szkodliwość
popełnionych przez oskarżonych przestępstw są wysokie i w konsekwencji nie są
spełnione przesłanki uzasadniające warunkowe umorzenie postępowania.”
Podnosząc powyższe, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokuratora, obrońca wniósł o
pozostawienie jej bez rozpoznania z uwagi na niedopuszczalność z mocy ustawy,
ewentualnie o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jako niedopuszczalna z mocy ustawy, nie podlega rozpoznaniu.
Przepis art. 523 § 3 k.p.k. stanowi, że „kasację na niekorzyść można wnieść
jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania”. Stoi to
na przeszkodzie wniesieniu przez stronę kasacji na niekorzyść, jeżeli doszło do
skazania albo warunkowego umorzenia postępowania względem oskarżonego.
Ograniczenie to nie dotyczy jedynie kasacji wnoszonych w trybie art. 521 § 1 i 2
k.p.k. przez tzw. podmioty specjalne (Prokurator Generalny, Rzecznik Praw
Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka), a także tych wskazujących na wystąpienie
w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (por. art. 523 § 4 k.p.k.). Nie ulega
przy tym wątpliwości, że gwarancyjny zapis art. 523 § 3 k.p.k., że „kasację na
niekorzyść można wnieść jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo
umorzenia postępowania", nie może być interpretowany w sposób rozszerzający
(por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 9 stycznia 2024 r., II KK
526/23).
Kasacja wywiedziona w niniejszej sprawie przez prokuratora na niekorzyść
oskarżonego od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne, nie
II KK 396/25
6
podnosi uchybień stanowiących bezwzględne przyczyny odwoławcze, lecz opiera
się na zarzutach naruszenia prawa procesowego innej rangi. Nie spełnia zatem
ustawowych kryteriów dopuszczalności.
Przepis art. 531 § 1 k.p.k. nakazuje pozostawić bez rozpoznania przyjętą
kasację, jeżeli jej przyjęcie nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu
lub gdy nie odpowiada ona przepisom wymienionym w art. 530 § 2 k.p.k.
Przepisami tymi są art. 120 § 2, art. 429 § 1 i art. 523 § 1 k.p.k. W art. 429 § 1 k.p.k.
mowa o sytuacji, gdy środek odwoławczy (w tym przypadku kasacja) został
wniesiony po terminie lub przez osobą nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z
mocy ustawy. Z tą ostatnią okolicznością mamy do czynienia w niniejszym
postępowaniu, ponieważ Kodeks postępowania karnego w art. 523 § 3 k.p.k. (przy
uwzględnieniu wyjątków zawartych w § 4) zabrania wnoszenia kasacji na
niekorzyść od wyroku warunkowo umarzającego postepowanie karne.
Mając na względzie treść przytoczonych wyżej przepisów, Sąd Najwyższy
zobowiązany był pozostawić kasację prokuratora bez rozpoznania, kosztami
postępowania kasacyjnego obciążając Skarb Państwa.
Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
[r.g.]
