II KK 295/26

II KK 295/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 sierpnia 2026 r. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) w sprawie A.P. skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 31 sierpnia 2026 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 16 marca 2026 r., sygn. akt II Ka 35/26, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt II K 759/24, 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt II K 759/24 i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. postępowanie karne w sprawie umarza, 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu adw. M.A., Kancelaria Adwokacka w T., 369 zł (w tym 23%VAT), tytułem wynagrodzenia za sporządzenie odpowiedzi na kasację, 3. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. II KK 295/26 2 Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska Eugeniusz Wildowicz UZASADNIENIE A.P. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt II K 759/24, na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności za to, że w okresie od 18 kwietnia 2023 r. do 20 kwietnia 2023 r., działając w miejscu nieustalonym ze skutkiem w K. gm. T. woj. […], wspólnie i w porozumieniu z inną osobą albo innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził K.K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.500 zł w ten sposób, że umyślnie wprowadził go w błąd co do swojej tożsamości, jak również zamiaru i możliwości wywiązania się z umowy sprzedaży wózka widłowego marki N., oferowanego za pośrednictwem portalu […].pl, przyjął pieniądze stanowiące zaliczkę na rachunek bankowy o nr […], a następnie zaprzestał kontaktu z pokrzywdzonym, nie wywiązując się z umowy, jak również nie zwrócił wpłaconych pieniędzy, czym spowodował straty w wysokości 1.500 zł na szkodę K.K., przy czym zarzucanego czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Końskich w sprawie sygn. akt II K 269/18 oraz wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie sygn. akt XVIII.K.146/19 za umyślne przestępstwo podobne – tj. za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Ponadto, wyrokiem tym Sąd Rejonowy w Łukowie, na podstawie art. 46 § 1 k.k., zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego 1.500 zł tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem. Sąd Okręgowy w Siedlcach, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wyrokiem z dnia 16 marca 2026 r., sygn. akt II Ka 35/26, utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji. W dniu 18 czerwca 2026 r. Prokurator Generalny, działając na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł kasację od tego wyroku, zaskarżając go w całości na korzyść skazanego i zarzucając „rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na wydaniu w dniu 16 marca 2026 r., po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego A.P., wyroku utrzymującego w mocy II KK 295/26 3 zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego w Łukowie, podczas gdy w dacie wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w Siedlcach istniała okoliczność wyłączająca postępowanie w postaci śmierci oskarżonego, stanowiąca bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.” Podnosząc powyższe, Prokuratora Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, wobec czego podlega rozpoznaniu i uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Jak wynika z zaświadczenia z systemu PESEL-SAD, uzyskanego w dniu 3 czerwca 2026 r. przez Sąd prowadzący postępowanie wykonawcze, A.P. zmarł w dniu […] 2026 r. (nr aktu zgonu: […]), a więc w toku postępowania odwoławczego. Oznacza to, że w dacie wyrokowania przez Sąd drugiej instancji, tj. w dniu 16 marca 2026 r., istniała przeszkoda do kontynuowania postępowania odwoławczego, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku śmierci oskarżonego postępowania nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Proces umarza się w każdym stadium, w którym ta przesłanka zaistnieje, także po wydaniu wyroku, ale przed jego uprawomocnieniem (śmierć skazanego/oskarżonego nie stoi jedynie na przeszkodzie rozpoznaniu wniesionych na jego korzyść kasacji oraz wniosku o wznowienie postępowania karnego). Stąd też wydanie wyroku skazującego wobec oskarżonego, mimo jego śmierci w czasie procesu, stanowi zawsze bezwzględną podstawę do uchylenia tego orzeczenia, wskazaną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Zachodzi ona nawet mimo braku wiedzy sądu o śmierci oskarżonego. Ponieważ w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy w Siedlcach zaistniała negatywna przesłanka procesowa, skutkująca koniecznością umorzenia postępowania karnego, niezbędne jest uchylenie wyroku Sądu odwoławczego, zapadłego już po śmierci oskarżonego. Jednocześnie, ponieważ pierwszoinstancyjne orzeczenie Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt II K 759/24, nie zyskało prawomocności, w związku z zaskarżeniem go apelacją obrońcy, zasadne jest uchylenie także tego wyroku, a następnie umorzenie postępowania karnego. II KK 295/26 4 Z wyżej wskazanych powodów, uznając kasację Prokuratora Generalnego za oczywiście zasadną, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, kosztami procesu, na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k., obciążając Skarb Państwa. Tomasz Artymiuk [WB] [r.g.] Barbara Skoczkowska Eugeniusz Wildowicz