II KK 217/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 stycznia 2026 r.
SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
SSN Paweł Wiliński
Protokolant Weronika Woźniak
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Roberta Tarsalewskiego,
w sprawie S. L.
skazanego z art. 177 § 2 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 14 stycznia 2026 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II AKa 502/24
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt XII K 83/24,
uchyla zaskarżony wyrok oraz zmieniony nim wyrok Sądu
Okręgowego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. XII K
83/24 i sprawę przekazuje temu sądowi do ponownego
rozpoznania.
[J.J.]
II KK 217/25
2
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Włodzimierz Wróbel
UZASADNIENIE
Paweł Wiliński
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2024 roku (sygn.
akt XII K 83/24) S. L. został uznany za winnego zarzucanego mu czynu z art. 177 §
2 k.k. Za ten czyn, na podstawie art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 i § 1a pkt 2 k.k.,
wymierzono mu karę 7 lat pozbawienia wolności (pkt I wyroku).
Ponadto, Sąd orzekł wobec oskarżonego S. L.:
1. na podstawie art. 42 § 3 k.k., zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych dożywotnio (pkt II wyroku);
2. na podstawie art. 47 § 3 k.k., nawiązkę na rzecz małoletnich córek zmarłej S.
1. K., N. K. i N. K., w kwocie 25.000 zł dla każdej z nich, zaś na rzecz jej matki
B. K. nawiązkę w kwocie 40.000 zł (pkt III wyroku).
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2024 roku (sygn.
akt II AKa 502/24) zmieniono zaskarżony wyrok jedynie w ten sposób, że zasądzone
w pkt V wyroku wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu podwyższono do kwoty 1200
złotych powiększonej o należny VAT (pkt 1 wyroku Sądu Apelacyjnego).
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy (pkt 2 wyroku Sądu
Apelacyjnego).
Kasację od tego orzeczenia wniósł obrońca oskarżonego S. L. Zaskarżono
wyrok na korzyść oskarżonego, w części dotyczącej pkt 2 wyroku Sądu Apelacyjnego,
tj. w tej części, w której Sąd II instancji utrzymał wyrok I instancji w mocy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. Naruszenie prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., poprzez utrzymanie (częściowo) w mocy wyroku Sądu I instancji, mimo
tego, iż wyrok ten powinien zostać uchylony w całości, z powodu nienależytej
obsady sądu.
2. Rażące i mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenie prawa
karnego procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3
k.p.k., poprzez niepoddanie całościowej i rzetelnej analizie zarzutów
zawartych w apelacji obrońcy.
II KK 217/25
3
Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna w zakresie wystąpienia bezwzględnej przyczyny
odwoławczej.
Jak wskazywano już wielokrotnie w orzecznictwie polskiego Sądu
Najwyższego, jak i orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, problem dotyczący niezależności polskich
sądów i ich odpowiedniej struktury ma charakter systemowy. Kwestia ta zwłaszcza
wybrzmiewa w tych przypadkach, gdy konkretni sędziowie nie tylko swoją karierę
orzeczniczą zaczynali, bądź kontynuowali w oparciu o decyzje Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. 2018 poz. 3), ale brali aktywny udział we wspieraniu wszelkich „reform”
wymiaru sprawiedliwości po roku 2015 i utożsamiali się z wyrażanymi przez
ówcześnie rządzących kierunkami zmian. Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu
uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., w
sprawie I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22) zaakcentowano kluczową dla procesu
nominacyjnego okoliczność, tj. że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w
trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)
nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób
wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1.
Analiza przebiegu procedury konkursowej przed Krajową Radą Sądownictwa,
udokumentowanej w uchwale nr [...] z dnia [...] 2019 r., ujawnia istotne mankamenty
merytoryczne i proceduralne, które rzutują na ocenę niezależności sędziego X. Y..
Zważyć należy, że powołany przez Radę zespół członków, po zbadaniu kandydatury,
nie sformułował opinii pozytywnej. Wynik głosowania wewnątrz zespołu – 0 głosów
„za”, 0 głosów „przeciw” oraz 6 głosów „wstrzymujących się” – dowodził braku
poparcia dla tego kandydata na etapie (przynajmniej z założenia) merytorycznej
weryfikacji. Sytuacja, w której plenum Rady decyduje się na przedstawienie wniosku
II KK 217/25
4
o powołanie osoby, która nie uzyskała ani jednego głosu poparcia w zespole, musi
być postrzegana jako przejaw arbitralności procesu nominacyjnego. Wątpliwości te
potęguje przebieg samego głosowania na posiedzeniu plenarnym, gdzie konieczne
były dwa głosowania. Ostatecznie kandydat uzyskał 8 głosów „za” przy 6
wstrzymujących się. Taki tryb procedowania, stojący w jaskrawej sprzeczności z
wnioskami zespołu, sugeruje, że o awansie do Sądu Okręgowego w Warszawie nie
decydowały przymioty merytoryczne, lecz inne kryteria doboru kadr, co jest
szczególnie uderzające w świetle opinii kwalifikacyjnej wskazującej, że sprawy
rozpoznawane dotychczas przez opiniowanego nie cechowały się szczególną
zawiłością.
Kolejnym elementem wpływającym na obraz sędziego, jako osoby silnie
osadzonej w nowym systemie kadrowym jest powołanie go uchwałą Państwowej
Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r. na stanowisko komisarza wyborczego.
Nominacja ta zbiegła się w czasie z szeroką wymianą kadr nadzorujących proces
wyborczy, dokonywaną w oparciu o osoby wykazujące lojalność wobec ówczesnego
kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości. Fakt, że sędzia Y., będący już wówczas
beneficjentem awansu do sądu okręgowego uzyskanego w opisanych wyżej
okolicznościach, został włączony do grona 93 komisarzy – w dużej mierze
rekrutujących się spośród prezesów sądów z nominacji resortowej oraz osób
wspierających neo-KRS – potwierdza jego trwałe umocowanie w strukturach
personalnych tzw. „dobrej zmiany”. Objęcie tej funkcji przez osobę, która wcześniej
aktywnie legitymizowała podważany konstytucyjnie skład Rady poprzez podpisanie
w 2022 r. listy poparcia dla S. Z., buduje obraz sędziego jako funkcjonariusza
wpisanego w systemową przebudowę państwa. Działania te podejmowane były w
pełnej świadomości istnienia ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz
trybunałów międzynarodowych, co w odbiorze społecznym nieuchronnie prowadzi
do zakwestionowania przymiotu bezstronności i niezawisłości.
Chodzi zwłaszcza o uchwałę składu połączonych Izb Sądu Najwyższego (Cywilnej,
Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA
I-4110-1/20. Dokument ten jasno precyzuje, że „nienależyta obsada sądu” w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. ma miejsce również wtedy, gdy w składzie
orzekającym zasiada osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady
II KK 217/25
5
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Taka wadliwość procesu powołania musi jednak prowadzić, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności,
gwarantowanych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw
Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności. Sąd Najwyższy konsekwentnie podtrzymuje swoje
stanowisko, wielokrotnie wyrażane w innych orzeczeniach, m.in. w uchwałach składu
siedmiu sędziów z 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) i z 5 kwietnia 2022 r. (III PZP 1/22),
a także w licznych wyrokach (np. III KK 404/21 z 26 lipca 2022 r., III KK 193/20 z 12
października 2022 r., II KS 32/21 z 19 października 2022 r., II KK 571/22 z 15 lutego
2023 r., III KK 375/21 z 19 kwietnia 2023 r.). Zgodnie z tymi rozstrzygnięciami
Krajowa Rada Sądownictwa, ukształtowana na mocy ustawy z 2017 r., nie jest
organem niezależnym od władzy wykonawczej i ustawodawczej, co potwierdzają
również wyroki ETPCz (np. Reczowicz przeciwko Polsce, Dolińska-Ficek i Ozimek
przeciwko Polsce, Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, Grzęda przeciwko
Polsce, Wałęsa przeciwko Polsce) oraz wyroki TSUE (np. C-791/19 z 15 lipca 2021
r., C-718/21 z 21 grudnia 2023 r.).
Kluczowym dla oceny zasadności zarzutu nienależytej obsady sądu w sprawie
jest fakt, iż sędzia X. Y., orzekający w składzie Sądu Okręgowego w Warszawie
wydającego wyrok w pierwszej instancji, został powołany do tego sądu na mocy
Postanowienia Prezydenta RP z dnia [...] 2021 r. (Monitor Polski 2021 poz. [...])
właśnie w wyniku procedury z udziałem neo-KRS. Udział sędziego, którego ścieżka
awansowa była naznaczona brakiem rekomendacji merytorycznej zespołu KRS oraz
późniejszym aktywnym zaangażowaniem we wspieranie organu kwestionowanego
przez polski Sąd Najwyższy i trybunały międzynarodowe, prowadził do obsady sądu
niezgodnej z regulacjami prawa polskiego i międzynarodowego. Niezależność i
bezstronność sądu są fundamentalnymi gwarancjami prawa do rzetelnego procesu,
wynikającymi z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencji o Ochronie
Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wady w procesie powołania sędziego, a
także jego późniejsze działania, które mogą podważać jego niezależność w oczach
zewnętrznego obserwatora, skutkują nienależytą obsadą sądu.
II KK 217/25
6
Taka sytuacja stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Z uwagi na stwierdzenie tej wady, Sąd Najwyższy uchylił
zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie oraz poprzedzający go wyrok
Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania,
celem zapewnienia oskarżonemu S. L. prawa do rzetelnego procesu przed
niezależnym i bezstronnym sądem.
[JJ.]
[r.g.]
Małgorzata Wąsek-Wiaderek Włodzimierz Wróbel Paweł Wiliński
