PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

Art. 47.

Aktualizacja: 21 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.W razie skazania sprawcy za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu albo za inne przestępstwo umyślne, którego skutkiem jest śmierć człowieka, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, sąd może orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

§ 2.W razie skazania sprawcy za umyślne przestępstwo przeciwko środowisku sąd orzeka, a w wypadku skazania sprawcy za nieumyślne przestępstwo przeciwko środowisku sąd może orzec, nawiązkę w wysokości od 10 000 do 10 000 000 złotych na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, o którym mowa w art. 400 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm.2)).

§ 2a.W przypadkach, o których mowa w art. 44a § 4–6, sąd może orzec nawiązkę w wysokości do 1 000 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego lub Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

§ 3.W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 173, art. 174, art. 177 lub w art. 355, jeżeli sprawca był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich. Jeśli ustalenie takiej osoby nie jest możliwe, sąd orzeka nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Sąd orzeka nawiązkę w wysokości co najmniej 10 000 złotych.

§ 4.W szczególnie uzasadnionych okolicznościach, gdy wymierzona nawiązka powodowałaby dla sprawcy uszczerbek dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny lub gdy pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, sąd może ją wymierzyć w wysokości niższej niż wysokość wskazana w § 2 i 3.

§ 5.Przepisu § 3 nie stosuje się, jeżeli sąd orzekł obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadość- uczynienia za doznaną krzywdę w wysokości wyższej niż 10 000 złotych.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II K 125/15Sąd Rejonowy w Myszkowie

Potrącenie pieszego na pasach i ucieczka – wyrok SR

Fragment uzasadnienia

… pkt 1 kk w zw. z art.4§1 kk warunkowo zawiesza oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata; 3.na podstawie art.47§1 kk w zw. z art.4§1 kk orzeka wobec oskarżonego nawiązkę zobowiązując go do zapłaty kwoty 500 (pięćset) złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; 4.na mocy art.42§2 kk w zw. z art.4§1 kk orzeka wobec oskarżonego środek…
Czytaj orzeczenie
IV Ka 83/23Sąd powszechny

IV Ka 83/23

Fragment uzasadnienia

… zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Okręgowy uważa, że wysokość nawiązki, które sąd orzeka na podstawie art. 47 § 2 kk winna odpowiadać przede wszystkim potrzebie prewencyjnego i wychowawczego oddziaływania, a pośrednio też i odbioru orzeczenia sądowego jako słusznego, w kontekście stopnia zawinienia oskarżonego za czyn z art. 183 § 1 kk . Sąd Rejonowy należycie uzasadnił swoje orzeczenie o nawiązce w maksymalnej…
  • nawiązka
  • przestępstwo przeciwko środowisku
Czytaj orzeczenie
IV Ka 231/23Sąd powszechny

IV Ka 231/23

Fragment uzasadnienia

… art. 427 § 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt. 1a k.p.k. obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie niedotyczącym kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, a to art. 47 § 3 k.k. poprzez orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat podczas gdy w sprawie nie zachodził wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami, a więc orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów…
Czytaj orzeczenie
II K 917/21Sąd powszechny

II K 917/21

Fragment uzasadnienia

… 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzeka wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, na podstawie art. 47 § 3 k.k. orzeka wobec oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej A. J. nawiązkę w wysokości 13 000 ( trzynastu tysięcy) złotych; za czyn z pkt II na podstawie art. 178a § 1 k.k. wymierza mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 47: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 47 Kodeksu karnego ustanawia zasady dotyczące orzekania nawiązki w różnych kategoriach przestępstw. Zgodnie z § 1, gdy sprawca zostanie skazany za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu albo inne umyślne przestępstwo skutkujące śmiercią, ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu lub rozstrojem zdrowia, sąd może orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Oznacza to, że nawiązka jest formą dodatkowej sankcji finansowej powiązanej z charakterem przestępstwa i skutkami dla ofiary. Z kolei § 2 określa regulacje dotyczące przestępstw przeciwko środowisku – tutaj umyślny czyn skutkuje obowiązkiem, a nieumyślny może skutkować nawiązka w kwocie od 10 000 do 10 000 000 zł, przekazywana na Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Przepis ten odzwierciedla rosnącą rolę ochrony środowiska i finansowej odpowiedzialności za jej naruszenie. § 2a odnosi się do sytuacji przewidzianych w art. 44a § 4–6 i pozwala sądowi na orzeczenie nawiązki do miliona złotych na rzecz pokrzywdzonego lub Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym, co rozszerza zakres stosowania środka na inne szczególne przypadki. W § 3 ustawodawca wskazuje, że w sytuacjach szczególnych, jak nietrzeźwość sprawcy, ucieczka z miejsca przestępstwa i określone rodzaje przestępstw, nawiązka jest obligatoryjna na rzecz pokrzywdzonego lub osób najbliższych w razie śmierci ofiary, z minimalną kwotą 10 000 zł. Jeśli osoby bliskie nie zostaną ustalone, środki trafiają do Funduszu. Ważne jest też, że nawiązka może zostać zmniejszona (§ 4) ze względu na trudną sytuację majątkową sprawcy lub pojednanie stron. Wreszcie, § 5 wskazuje, że obligatoryjne orzeczenie nawiązki z § 3 nie ma zastosowania, jeśli wcześniej sąd nałożył obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia w wysokości przekraczającej 10 000 zł. Ten przepis zapobiega podwójnemu obciążeniu sprawcy. Art. 47 KK ma szerokie zastosowanie w postępowaniu karnym jako instrument finansowego wsparcia dla osób pokrzywdzonych oraz funduszy publicznych związanych z pomocą czy ochroną środowiska. Zapewnia mechanizmy różnicowania sankcji pieniężnych w zależności od rodzaju przestępstwa, jego skutków i sytuacji życiowej osób poszkodowanych. Przykładem może być sytuacja, gdy sprawca umyślnie doprowadził do poważnego uszczerbku na zdrowiu, a sąd decyduje o nawiązce na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym, podkreślając wymiar kompensacyjny i prewencyjny tego środka. W praktyce stosowanie art. 47 KK wymaga ostrożności i uwzględnienia wszystkich przesłanek, w tym sytuacji majątkowej sprawcy oraz ewentualnego pojednania, co często bywa pomijane. Nierzadko dochodzi do nieporozumień zwłaszcza w kwestii rozróżnienia między obligatoryjnym i fakultatywnym orzekaniem nawiązki oraz wysokości, którą sąd może wymierzyć. Należy pamiętać o powiązaniu nawiązki z innymi obowiązkami naprawienia szkody. Z uwagi na złożoność i różnorodność regulacji zawartych w art. 47 KK w sprawach indywidualnych zaleca się konsultację z prawnikiem, aby właściwie zinterpretować i zastosować normę.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy sąd może orzec nawiązkę na podstawie art. 47 KK?

Sąd może orzec nawiązkę w przypadku umyślnych przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu oraz przestępstw przeciw środowisku, zgodnie z przesłankami określonymi w przepisie.

Jakie są minimalne i maksymalne kwoty nawiązki w tych sprawach?

Minimalna wysokość nawiązki wynosi co najmniej 10 000 zł, a w przypadku przestępstw przeciw środowisku maksymalnie może wynieść 10 000 000 zł.

Do kogo trafia nawiązka, gdy pokrzywdzony zmarł?

Nawiązka trafia do osoby najbliższej, której sytuacja życiowa uległa pogorszeniu; gdy takiej osoby nie można ustalić, środki przekazywane są na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym.

Czy sąd może obniżyć wysokość nawiązki?

Tak, gdy wymierzenie nawiązki w pełnej wysokości spowodowałoby trudności dla niezbędnego utrzymania sprawcy lub gdy doszło do pojednania, sąd może ją obniżyć.

Czy nawiązka zawsze zostanie orzeczona, jeśli istnieje obowiązek naprawienia szkody?

Nie, przepisu o nawiązce w § 3 nie stosuje się, jeśli orzeczono obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia przekraczający 10 000 zł.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 47
← Wróć do pełnej ustawy