II KK 204/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 lipca 2025 r.
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
SSN Paweł Wiliński
w sprawie G.T.
skazanego za przestępstwo z art. 286§1 k.k. w zw. z art. 294§1 k.k. w zw. z art. 12
k.k. i inne
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 15 lipca 2025r.
na posiedzeniu w trybie art. 535§5 k.p.k.
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 13 listopada 2024r., sygn. akt II AKa
104/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18
stycznia 2024r., sygn. akt IV K 164/23
I. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania;
II. obciąża Skarb Państwa wydatkami związanymi z
rozpoznaniem kasacji.
Jarosław Matras
Jerzy Grubba
Paweł Wiliński
UZASADNIENIE
II KK 204/25
2
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2024r., wydanym
w sprawie o sygn. akt IV K 164/23, G.T. został uznany winnym popełnienia trzech
przestępstw, a mianowicie z art. 286§1 k.k. w zw. z art. 294§1 k.k. w zw. z art. 12§1
k.k., za który Sąd wymierzył mu karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz
dwóch przestępstw z art. 300§2 k.k., przy ustaleniu, że G.T. dopuścił się ich działając
w krótkich odstępach czasu i przy wykorzystaniu takiej samej sposobności, za co, na
mocy art. 91§1 k.k. w zw. z art. 300§2 k.k. Sąd skazał go na karę roku pozbawienia
wolności. Na mocy art. 91§2 k.k. w zw. z art. 86§1 k.k. Sąd połączył wymierzone
jednostkowe kary pozbawienia wolności i orzekł w ich miejsce karę łączną 2 lat
pozbawienia wolności. Sąd dokonał ponadto stosownego zaliczenia w oparciu o treść
art. 63§1 k.k. oraz orzekł o kosztach postępowania.
Apelację w niniejszej sprawie wywiódł obrońca skazanego, podnosząc w niej
zarzuty naruszenia przepisów postępowania karnego, m.in. art. 7 k.p.k., art. 410
k.p.k., art. 5§2 k.p.k. i art. 2§2 k.p.k., a także naruszenia prawa materialnego w
postaci art. 286§1 k.k. oraz błędu w ustaleniach faktycznych.
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 13 listopada 2024r., sygn. akt
II AKa 104/24, zaskarżony wyrok Sądu I instancji został utrzymany w mocy.
Obecnie kasację od wskazanego orzeczenia wywiódł obrońca skazanego,
podnosząc w niej następujące zarzuty obrazy przepisów postępowania mającej
istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.:
1. art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności, „poprzez nienależyte obsadzenie
składu sądu, polegające na orzekaniu w niniejszej sprawie przez sędziego
X.Y., który powołanie na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego
w Lublinie uzyskał w oparciu o rekomendacje Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy
o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
z 2018r., poz. 3), co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą
określoną w art. 439§1 pkt 2 k.p.k.”;
2. art. 2§2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5§2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. w zw.
z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k., „poprzez istotną obrazę
generalnych zasad procesu karnego nakazujących dążenie do ustalenia
II KK 204/25
3
prawdy materialnej - w szczególności popełnienia przez G.T. zarzucanego
mu czynu - w oparciu o ujawnione w toku postępowania dowody ocenione
z zasadami obiektywizmu, z zachowaniem domniemania niewinności
oskarżonego, przy szczególnym uwzględnieniu obowiązku rozstrzygania
nie dających się usunąć istniejących wątpliwości na jego korzyść, z
zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów bez niedopuszczalnego
preferowania jakichkolwiek z nich w zakresie czynienia ustaleń w ramach
inicjatywy dowodowej - w tym wyjaśnień oskarżonego”;
3. art. 433§2 k.p.k. i art. 457§3 k.p.k., „poprzez nienależyte rozważenie
zarzutów apelacyjnych zawartych w środku odwoławczym obrońcy
dotyczących art. 4, art. 7. art. 410 k.p.k. polegających na nieuwzględnieniu
szeregu istotnych okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego,
ujawnionych w postępowaniu dowodowym, zarówno w postępowaniu
przygotowawczym jak i przed Sądem I instancji, a mających zasadnicze
znaczenie dla rekonstrukcji stanu faktycznego oraz przyjęcie niekorzystnej
dla skazanego wersji rzeczywistego przebiegu zdarzeń, o których mowa
w akcie oskarżenia, w sytuacji gdy prawdziwy ich przebieg nie może zostać
jednoznacznie i kategorycznie przedstawiony, tak jak widzą go Sądy, co
eliminuje możliwość postawienia G.T. zarzutu określonego w art. 286§1
k.k. i skutkować winno uniewinnieniem oskarżonego, a w konsekwencji
odniesienie się do zarzutów w uzasadnieniu wyroku lakonicznie i w sposób
odbiegający od wymogu ich rzetelnej oceny, co umożliwiało
przeprowadzenie prawidłowej kontroli odwoławczej zaskarżonego
wyroku”.
Stawiając powyższe zarzuty obrona wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie w całości i przekazanie sprawy właściwemu
Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie podnieść należy, że podniesiony przez obrońcę skazanego zarzut
nienależytej obsady sądu w postępowaniu odwoławczym, tj. wystąpienia w sprawie
bezwzględnej przesłanki odwoławczej określonej w art. 439§1 pkt 2 k.p.k., okazał się
o tyle zasadny, że doprowadził do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu
II KK 204/25
4
Apelacyjnego w Lublinie i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie, charakter tego
uchybienia spowodował, że Sąd Najwyższy ograniczył rozpoznanie kasacji
wyłącznie do niego.
Dokonując rozważań w przestrzeni ww. problematyki przede wszystkim
odwołać się należy do treści uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020r.
(BSA-I-4110-1/20), podkreślając, że wykładnia prawa zawarta w tej uchwale jest
obowiązująca i w myśl art. 87 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym wiąże wszystkie
składy tego Sądu jako zasada prawna. Jak wynika z treści pkt 2-go tej uchwały:
„Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także
wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w
sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017r. o zmianie ustawy
o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość
procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.”
Każdorazowo zatem, o ile sąd stanie przed koniecznością zbadania przesłanki
należytej obsady sądu, wątpliwość powyższa winna znaleźć swoje rozstrzygnięcie
poprzez przeprowadzenie stosownego testu. Nie sposób nie dostrzegać jednak i
tego, że problematyka ta w kontekście zasiadania w konkretnych składach Sądu
Apelacyjnego w Lublinie Sędziego tego Sądu – X.Y. była już kilkakrotnie
przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. I tak stosowne testy Sąd Najwyższy
prowadzał w stosunku do tego Sędziego kilkakrotnie – miało to miejsce w sprawach
II KK 351/23, II KK 251/23, II KK 575/23, II KK 503/23, II KK 169/24, II KK 134/24,
II KK 308/24, II KK 356/24 oraz II KK 131/25. Każdorazowo analizy przeprowadzane
w tych sprawach kończyły się dla tego sędziego negatywnym wynikiem testu, co
skutkowało uchylaniem zaskarżonych wyroków.
W związku z powyższym, nie zachodzi potrzeba ponownego drobiazgowego
przywoływania i powtarzania ustaleń. Wystarczające będzie wskazanie, jak uczynił
II KK 204/25
5
to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 czerwca 2025r., sygn. akt II KK 131/25, na
udzielenie przez sędziego X.Y. poparcia sędziemu Z.Ł. kandydującemu do
„zreformowanej” Krajowej Rady Sądownictwa, co miało miejsce w 2018 roku.
Okoliczność ta, jak podniesiono w uzasadnieniu przywołanego wyżej orzeczenia,
świadczy o akceptowaniu przez Sędziego przeprowadzanej wówczas „reformy
wymiaru sprawiedliwości”, dokonywanej zgodnie z oczekiwaniami ówczesnego
obozu władzy publicznej, która w konsekwencji doprowadziła do głębokiego kryzysu
w polskim porządku prawnym, sięgającego fundamentów funkcjonowania państwa
prawnego.
Jak zauważono, wyrazem poparcia sędziego X.Y. dla zachodzących „reform”
było również wzięcie przez niego udziału w konkursie na stanowisko sędziego sądu
apelacyjnego przed wadliwie konstytucyjnie ukształtowaną Krajową Radą
Sądownictwa, choć sama ta okoliczność, w przeciwieństwie do powyższej, nie miała
decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Wskazane okoliczności przesądziły o stwierdzeniu wystąpienia w odniesieniu
do składu Sądu Apelacyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę przesłanki
z art. 439§1 pkt. 2 k.p.k.
Wobec zachodzenia wskazanej powyżej bezwzględnej przesłanki
odwoławczej zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi
Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.
Zważywszy na przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku przedwczesne
byłoby ocenianie przez Sąd Najwyższy zasadności pozostałych zarzutów
podniesionych w kasacji. Będą one musiały stać się przedmiotem oceny
w ponowionym postępowaniu apelacyjnym prowadzonym przez prawidłowo
obsadzony Sąd.
wstępie. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na
Jarosław Matras
[WB]
[a.ł]
Jerzy Grubba
Paweł Wiliński
II KK 204/25
6
