II KK 188/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 kwietnia 2025 r.
SSN Piotr Mirek (przewodniczący)
SSN Zbigniew Puszkarski
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)
Protokolant Agnieszka Niewiadomska
w sprawie E. T.
uniewinnionej od czynu z art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 212 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r.,
kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego G. G.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt V Ka 933/23,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego Lublin - Wschód w Lublinie
z siedzibą w Świdniku
z dnia 14 lipca 2023 r., sygn. akt II K 1288/22,
1.uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Lublinie w postępowaniu
odwoławczym;
2. zarządza zwrot oskarżycielowi prywatnemu G. G. uiszczonej
opłaty od kasacji.
[J.J.]
II KK 188/24
2
Zbigniew Puszkarski Piotr Mirek Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia
14 lipca 2023 r., II K 1288/22, postępowanie przeciwko E. T. o czyn z art. 212 § 1 k.k.
w zw. z art. 212 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., popełniony na szkodę G. G. , zostało
warunkowo umorzone na okres próby wynoszący rok.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonej. Zaskarżył go w całości i
zarzucił:
„1) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia – art. 4
k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 201 k.p.k. i art. 410 k.p.k., przez bezpodstawne
przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza winę oskarżonej i
wykazuje pomówienie G. G. , w sytuacji, gdy obiektywnie ocenione dowody wskazują,
że do żadnego przestępstwa nie doszło, albowiem informacje zawarte w wiadomości
skierowanej do Urzędu Gminy w N. w dniu 21 kwietnia 2021 r. były obiektywnie
prawdziwe;
2) obrazę prawa materialnego art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 212 § 2 k.k. poprzez
błędne przyjęcie, że treści i wniosek zawarte w wiadomości e-mail z dnia 20 kwietnia
2021 r. były pomówieniem, a tym bardziej, że e-mail z dnia 20 kwietnia 2021 r. był
środkiem masowego komunikowania;
3) obrazę prawa materialnego – art. 66 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. poprzez
błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy dla warunkowego
umorzenia postępowania, gdy czyn oskarżonej nie jest żadnym przestępstwem, zaś
wina oskarżonej oraz okoliczności zdarzenia budzą istotne wątpliwości”.
Skarżący zawarł w apelacji wniosek dowodowy, a co do istoty sprawy wniósł
o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonej od popełnienia
zarzucanego jej czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r., V Ka 933/23,
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżoną od popełnienia
zarzucanego jej czynu.
II KK 188/24
3
Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego, który
zaskarżył go w całości, zarzucając:
„I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 212 § 1 k.k. poprzez błędną wykładnie tego
przepisu i pominięcie, że mówi on nie tylko o „poniżeniu w opinii publicznej”, ale
również o narażeniu na utratę zaufania potrzebnego dla rodzaju działalności
wykonywanej przez oskarżonego, a czego właśnie dotyczył zarzucony czyn;
II. naruszenie prawa materialnego tj. art. 212 § 2 k.k. i nieprawidłowe uznanie, że
wysłanie za pośrednictwem sieci Internet na adres mailowy […].pl pisma, a który to
adres był dostępny dla wszystkich pracowników Urzędu Gminy, a nie tylko konkretnej,
zindywidualizowanej osoby nie stanowi penalizowanego, kwalifikowanego typu
przestępstwa;
III. rażące naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na treść
orzeczenia, a mianowicie art. 457 § 3 k.p.k. w zw. art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410
k.p.k. poprzez dokonanie przez Sąd Okręgowy dowolnej, a nie swobodnej oceny
dowodów wyrażającej się w błędnym stanowisku co do oceny materiału dowodowego,
a w szczególności uznanie, że:
a) zarzucone przez oskarżoną zachowanie oskarżyciela prywatnego polegało na
prawdzie, podczas gdy wbrew arbitralnemu i nieznajdującemu potwierdzenia w
materiale dowodowym stanowisku, rzekomo nieprawidłowe zachowanie i
postępowanie G. G. nie zostało potwierdzone, a dowody zebrane w sprawie
wykazały, że nie został on od razu powiadomiony o złapaniu się zwierzęcia, gdyż w
pierwszej kolejności rodzina W. zgodnie ze wcześniejszymi ustaleniami zawiadomiła
Stowarzyszenie L., a dopiero po jakimś czasie gdy nikt ze stowarzyszenia nie pojawił
się na miejscu zawiadomiony został pokrzywdzony, który bez zbędnej zwłoki
przyjechał na miejsce złapania się psa, jak to czynił wielokrotnie, gdy w żywołapkę
łapały się inne zwierzęta (koty);
b) godził się by zwierzę pozostawało zamknięte wiele godzin w ciasnej klatce,
podczas gdy była to atestowana klatka zakupiona przez Urząd Gminy i która takie
ma właśnie przeznaczenie, a jak wynika z materiału dowodowego informację o
złapaniu zwierzęcia celowo na prośbę przedstawicieli Stowarzyszenia zatajono na
wiele godzin przed G. G.”.
II KK 188/24
4
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie w całości i
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Pisemną odpowiedź na kasację pełnomocnika oskarżyciela prywatnego
przedłożył obrońca oskarżonej i wniósł w niej:
1. o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej;
2. o zasądzenie od oskarżyciela prywatnego G. G. na rzecz oskarżonej E. T. kosztów
udziału oskarżonego w postępowaniu kasacyjnym;
3. o obciążenie oskarżyciela prywatnego kosztami procesu w postępowaniu
kasacyjnym.
Na rozprawie kasacyjnej w dniu 17 kwietnia 2025 r. oskarżyciel prywatny G.
G. poparł kasację złożoną przez jego pełnomocnika, zaś obrońca oskarżonej wniósł
o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego
wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu
w Lublinie. O skuteczności kasacji przesądził zarzut sformułowany w jej punkcie
trzecim.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeżeli sąd odwoławczy orzeka
odmiennie co do istoty sprawy, to takie rozstrzygnięcie winno być poprzedzone
szczegółową analizą całokształtu materiału dowodowego, ujawnionego w trakcie
postępowania sądowego oraz wszechstronną i wnikliwą jego oceną (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 18 czerwca 2019 r., III KK 225/18). Dlatego też, gdy sąd
odwoławczy wydaje wyrok reformatoryjny, to powinien on w zakresie
odpowiadającym tej części wyroku, która została zmieniona, zastosować się do
ogólnych wymogów uzasadniania wyroków wiążących sąd pierwszej instancji, a więc
określonych w art. 424 k.p.k., a nie jedynie do reguł odnoszących do uzasadniania
wyroku sądu odwoławczego wskazanych w art. 457 § 3 k.p.k. (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 10 listopada 2009 r., II KK 107/09). Sąd ten powinien też
wskazać, dlaczego dokonuje odmiennej oceny zgromadzonych dowodów od tej, jaką
przyjął Sąd I instancji albo – jeżeli samodzielnie przeprowadza uzupełniające
postępowanie dowodowe – powinien w uzasadnieniu swego wyroku dać wyraz
II KK 188/24
5
ocenie tych dowodów. W razie wydania wyroku refomatoryjnego, zgodnie z
wnioskiem apelacji strony, rzetelność postępowania odwoławczego wymaga, aby
Sąd odwoławczy wyjaśnił, dlaczego orzekł diametralnie odmiennie niż Sąd I instancji.
Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że
Sąd Okręgowy w Lublinie nie sprostał tym wymogom z następujących powodów.
Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił, że oskarżyciel
prywatny nie został natychmiast poinformowany o fakcie odłowienia psa do klatki –
łapki w dniu 17 kwietnia 2021 r. Według ustaleń tego Sądu nieprawdziwe były więc
informacje zawarte w wiadomości e-mail wysłanej przez oskarżoną do Urzędu Gminy
N., dotyczące długiego czasu oczekiwania na lekarza w miejscu, gdzie pozostawiana
była klatka z psem, jak również informacje o rażących praktykach oskarżyciela
prywatnego, łamiących obowiązujące przepisy. W odniesieniu do kwestii istotnej w
tej sprawie, czyli czasu przetrzymywania psa w klatce od momentu jego odłowienia,
Sąd I instancji ustalił, że do odłowienia doszło około godz. 18 dnia 17 kwietnia 2021
r., o czym niezwłocznie zostali poinformowani członkowie Stowarzyszenia L.,
natomiast dopiero około godz. 21 S. W. miał zadzwonić do oskarżyciela prywatnego
z informacją o odłowieniu psa, zaś ten pojawił się na miejscu odłowienia około godz.
23. Sąd I instancji przyjął, że S. W. zwlekał z powiadomieniem lekarza weterynarii –
oskarżyciela prywatnego występującego w tej sprawie - bowiem miał umowę ze
Stowarzyszeniem L., że najpierw o fakcie odłowienia suczki powiadomi właśnie to
Stowarzyszenie a nie oskarżyciela prywatnego. Poczyniwszy takie ustalenia
faktyczne na podstawie przeprowadzonych dowodów, Sąd I instancji ocenił, że
nieprawdziwe były informacje o długim czasie oczekiwania na przybycie oskarżyciela
prywatnego na miejsce odłowienia zwierzęcia, co zgodnie z treścią wiadomości e-
mail przesłanej przez oskarżoną, miało je narazić na cierpienie.
Sąd odwoławczy nie przeprowadzał samodzielnie uzupełniającego
postępowania dowodowego (wniosek dowodowy obrońcy został oddalony na
rozprawie odwoławczej – k. 107v). Toteż nowe ustalenia faktyczne musiały być
poczynione przez ten Sąd na podstawie odmiennie ocenionych dowodów
przeprowadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Sąd odwoławczy uznał
bowiem za udowodnione, że brak było reakcji ze strony G. G. na informacje o
odłowieniu psa, toteż „treść e-maila wysłanego przez E. T. jest więc zgodna z
II KK 188/24
6
rzeczywistością, co wyklucza zaistnienie przestępstwa zniesławienia” (s. 4
uzasadnienia). Dalej Sąd ustalił, że wiadomość wysłana przez oskarżoną
„pozostawała w związku z nieakceptowalnymi i oburzającymi działaniami G. G. , który
jako osoba zajmująca się odławianiem bezpańskich psów, godził się na to, by
zwierzę – jak się okazało ciężarna suka – pozostawało zamknięte w ciasnej klatce.
Zachowanie oskarżonej było więc reakcją na krzywdę zwierzęcia […]” (s. 4
uzasadnienia).
Niestety z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego nie wynika, czy Sąd ten
uznał, że istotnym opóźnieniem narażającym zwierzę na cierpienie było pojawienie
się G. G. przy odłowionym zwierzęciu około godz. 23 (czyli około 2 godzin od
poinformowania go o fakcie odłowienia), czy też może Sąd ten odmiennie ocenił
zeznania świadków, w tym samego pokrzywdzonego, wyjaśnienia oskarżonej i w
rezultacie ustalił, że już około godziny 18 oskarżyciel prywatny został poinformowany
o odłowieniu zwierzęcia i pomimo tego nie zainteresował się jego losem aż do godz.
około 23. Sąd Okręgowy niestety nie wyjaśnił, dlaczego uznał treść wiadomości
przesłanej przez oskarżoną za prawdziwą, w uzasadnieniu wyroku próżno szukać
śladów dokonania jakiejkolwiek oceny dowodów, a przecież ta ocena musiała być
odmienna, skoro doprowadziła ten Sąd do odmiennych ustaleń faktycznych.
Uznając zarzut III kasacji za zasadny Sąd Najwyższy stwierdza, że rażące
naruszenie wymienionych w nim przepisów polegało w tej sprawie na tym, że Sąd
Okręgowy w żaden sposób nie odzwierciedlił w uzasadnieniu wyroku, na podstawie
jakich dowodów i jak ocenionych dokonał odmiennych ustaleń faktycznych od tych,
które legły u podstaw wydania wyroku warunkowo umarzającego postępowanie
karne przez Sąd I instancji. Ma zatem rację autor kasacji, że stwierdzenie przez Sąd
Okręgowy, iż zarzut podniesiony przez oskarżoną wobec oskarżyciela prywatnego
był prawdziwy, jest „arbitralne” (s. 6 kasacji), skoro nie jest poparte żadną
argumentacją wykazującą nieprawidłowość oceny dowodów i ustaleń faktycznych
dokonanych w tej sprawie przez Sąd I instancji. Lektura uzasadnienia wyroku Sądu
Okręgowego prowadzi do wniosku, że Sąd ten dopuścił się rażącego naruszenia
przepisów wymienionych w trzecim zarzucie kasacji, co mogło mieć istotny wpływ na
treść orzeczenia.
II KK 188/24
7
Sąd Najwyższy nie podziela natomiast stanowiska, że przyjęcie przez Sąd
Okręgowy – w okolicznościach tej sprawy – iż oskarżona działała w sposób
„niepubliczny” rażąco narusza prawo materialne (zarzut II kasacji). W tym zakresie
Sąd Okręgowy, chociaż zwięźle, to jednak przekonująco uzasadnił swój pogląd co
do tego, że wiadomość e-mail była skierowana do określonego kręgu osób
(urzędników upoważnionych do dostępu do skrzynki mailowej urzędu). W tym
względzie należy zwrócić uwagę Sądu Okręgowego, który będzie ponownie
rozpoznawał sprawę w instancji odwoławczej, że Sąd I instancji zakwalifikował
działanie oskarżonej nie jako „poniżenie oskarżyciela prywatnego w opinii publicznej”
tylko „narażenie go na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lekarza
weterynarii”.
Na koniec wymaga podkreślenia, że uwzględnienie kasacji pełnomocnika
oskarżyciela prywatnego z powodu zasadności trzeciego zarzutu kasacji,
odwołującego się głównie do standardu kontroli odwoławczej i braku
przeprowadzenia rzetelnej oceny dowodów przez Sąd Okręgowy, nie przesądza
ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonej w
kierunku dla niej niekorzystnym. Sąd Okręgowy ponownie rozpoznając apelację
obrońcy oskarżonej od wyroku warunkowo umarzającego wobec niej postępowanie
karne, będzie po prostu zobowiązany należycie rozważyć wszystkie zarzuty
podniesione w tym środku odwoławczym, a ocenę jego zasadności poprzedzić
wnikliwą analizą materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie. Ponadto, w
razie konieczności sporządzenia pisemnych motywów wyroku, Sąd ten będzie
zobowiązany wyczerpująco i klarownie przedstawić powody wydanego przez siebie
rozstrzygnięcia, respektując standard wskazany przez Sąd Najwyższy w tym
uzasadnieniu.
Zwrot opłaty od kasacji uzasadnia treść art. 527 § 4 k.p.k.
Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w wyroku.
[J.J.]
[r.g.]
II KK 188/24
8
Zbigniew Puszkarski Piotr Mirek Małgorzata Wąsek-Wiaderek
