II CSKP 1125/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
19 grudnia 2025 r.
SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Grzegorz Misiurek
SSN Agnieszka Piotrowska
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 19 grudnia 2025 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej M. K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilny
z 12 kwietnia 2022 r., I ACa 1283/21,
w sprawie z powództwa M. K.
przeciwko D. K.
o zapłatę,
uchyla zaskarżony wyrok w pkt I, III i IV i w tej części przekazuje
sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego
rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Grzegorz Misiurek
[dr]
Marta Romańska
Agnieszka Piotrowska
UZASADNIENIE
II CSKP 1125/23
2
Powód M.K. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od D.K. kwoty 418.198,83 zł z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 kwietnia 2020 r., a ewentualnie o
ustalenie, że nieważna jest umowa sprzedaży użytkowania wieczystego
nieruchomości gruntowej położonej we wsi S. o pow. 0,3100 ha wraz z prawem
własności posadowionego na niej budynku, dla której to nieruchomości Sąd
Rejonowy w Płońsku prowadzi księgę wieczystą KW […], zawarta przez powoda 13
września 2016 r. z D.K.
Pozwana D.K. wniosła o oddalenie powództwa.
Wyrokiem z 24 maja 2021 r. Sąd Okręgowy w Płocku zasądził od pozwanej
na rzecz powoda kwotę 398.130,20 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
od 15 kwietnia 2020 r. i oddalił powództwo w pozostałej części.
Sąd Okręgowy ustalił, że 11 września 2007 r. powód zaciągnął kredyt
inwestycyjny w Banku S.A., a w celu zabezpieczenia jego spłaty ustanowił hipotekę
umowną zwykłą w kwocie 495.000 zł oraz umowną kaucyjną w kwocie 123.800 zł na
użytkowaniu wieczystym zabudowanej nieruchomości w S. nr […]. 12 grudnia 2007
r. powód zaciągnął kolejny kredyt inwestycyjny, a w celu zabezpieczenia jego spłaty
ustanowił hipotekę umowną zwykłą w kwocie 300.000 zł oraz hipotekę umowną
kaucyjną w kwocie 78.000 zł na swojej zabudowanej nieruchomości gruntowej w P.
ul. […].
Oba kredyty zostały zaciągnięte przez powoda na cele związane
z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą pod nazwą P. w S. Powód
rozpoczął prace polegające na rozbudowie i adaptacji istniejącego budynku na obiekt
gastronomiczny z pokojami gościnnymi. Działalność gospodarcza powoda nie
generowała zysku wystarczającego na spłatę kredytów. Umowy zostały
wypowiedziane z uwagi na nieterminowe spłacanie rat określonych w
harmonogramach spłaty, w marcu 2015 r. bankowe tytuły egzekucyjne wystawione
przeciwko powodowi przez bank, po ich zaopatrzeniu klauzulami wykonawczymi,
stały się podstawą wszczęcia postępowań egzekucyjnych przez komornika
sądowego przy Sądzie Rejonowym w Płońsku. W sprawie Km [...] bank wniósł
skierował egzekucję m.in. do nieruchomości powoda w P., a w sprawie Km [...]1 - do
nieruchomości w S. nr […]. Egzekucje toczyły się równolegle z obu nieruchomości.
II CSKP 1125/23
3
Powód nie był w stanie spłacić także innych zobowiązań niż kredytowe. Miał
zaległości wobec: Urzędu Gminy z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie
105.533 zł, Starostwa Powiatowego z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste w kwocie
3.897,98 zł, ZUS-u w kwocie 23.403,94 zł oraz spółki G. S.A. w kwocie 6.000 zł.
W operacie szacunkowym sporządzonym na potrzeby zakończonego
5 października 2015 r. opisu i oszacowania nieruchomości rzeczoznawca majątkowy
24 sierpnia 2015 r. określił wartość rynkową nieruchomości w S. nr […] na kwotę
1.349.000 zł.
Powód bezskutecznie poszukiwał nabywcy nieruchomości w S. na własną
rękę. Oczekiwał wówczas, że za nieruchomość uzyska kwotę około 1.100.000 zł. 8
września 2015 r. bank udzielił promesy zwolnienia hipoteki, jeżeli do 9 października
2015 r. uzyska wpłatę w kwocie 650.000 zł na poczet zadłużenia powoda. Ojciec
namawiał powoda, żeby ten sprzedał nieruchomość pozwanej, która prowadziła
działalność gastronomiczną na terenie P. i nie miała dobrych warunków do jej
rozwinięcia. Ojciec stron czuł się związany z nieruchomością w S., to on ją bowiem
pierwotnie nabył, prowadził na niej wcześniej działalność i od niego przejął ją
pozwany. Ojciec stron nie chciał, żeby nieruchomość trafiła w obce ręce.
Powód rozpoczął rozmowy z pozwaną dotyczące sprzedaży nieruchomości.
2 listopada 2015 r. ponownie uzyskał promesę banku co do zwolnienia hipoteki, jeżeli
zaspokojona zostanie wierzytelność kredytowa. Powód skutecznie zakwestionował
wartość nieruchomości ustaloną przez biegłego w postępowaniu egzekucyjnym
i postanowieniem z 8 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Płońsku uchylił opis
i oszacowanie nieruchomości.
Pozwana podjęła starania o uzyskanie pożyczki w banku na zakup
nieruchomości w S. Jeden z banków odmówił jej pożyczki z uwagi na zbyt bliskie
pokrewieństwo z dłużnikiem i wówczas bardzo niską zdolność kredytową.
15 stycznia 2016 r. biegły sporządził drugi operat szacunkowy, w którym ustalił
wartość nieruchomości w S. na kwotę 1.432.700 zł. Jej ponowny opis
i oszacowanie zakończył się 25 marca 2016 r., a na 14 września 2016 r. komornik
wyznaczył termin licytacji. Cena wywoławcza została określona na kwotę
1.047.525 zł. Wówczas powód zaakceptował zaproponowane przez rodzinę
II CSKP 1125/23
4
rozwiązania, aby nieruchomość przejęła pozwana. Zawarta między stronami umowa
ustna zakładała, że: - pozwana zapłaci za nieruchomość w S. cenę odpowiadającą
wierzytelności Banku wobec powoda, tj. 650.000 zł z kosztami postępowania
egzekucyjnego; - pozwana będzie tymczasowo prowadzić działalność gospodarczą
na tej nieruchomości do czasu poprawy jej dochodowości;
- po podniesieniu rentowności działalności, pozwana sprzeda nieruchomość wraz
z działalnością restauracyjno-hotelową za cenę rynkową ok. 1.500.000 zł i rozliczy
się z powodem w ten sposób, że z uzyskanej kwoty spłaci kredyt zaciągnięty na
zakup nieruchomości w S. oraz pozostałe zadłużenia powoda, tj. z tytułu podatku od
nieruchomości w kwocie 105.533 zł z odsetkami, z tytułu opłat za użytkowanie
wieczyste w kwocie 3.897,98 zł, wobec ZUS w kwocie 23.403,94 zł i G. S.A. w kwocie
6.000,00 zł; - kwota pozostała ze sprzedaży nieruchomości, po spłaceniu
zobowiązań obu stron, zostanie podzielona między strony po równo. Ustna forma
umowy wynikała z rodzinnych, opartych na zaufaniu relacji i wcześniejszej praktyki.
Prowadzona przez pozwaną działalność gospodarcza w P. nie przynosiła
zysków wystarczających do ubiegania się o kredyt w kwocie 695.000 zł na zakup
nieruchomości w S. Dlatego strony ustaliły, że w maju 2016 r., aby poprawić swoją
zdolność kredytową, rozpocznie ona prowadzenie działalności gospodarczej w S. Od
maja 2016 r. pozwana zaczęła prowadzić działalność gospodarczą na nieruchomości
powoda i zawiesiła własną działalność gospodarczą. Powód 9 maja 2016 r. złożył do
akt egzekucyjnych kopię zawartej z pozwaną 30 kwietnia 2016 r. na czas
nieokreślony umowy użyczenia nieruchomości.
Po rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej na nieruchomości
w S. nr […] pozwana wystąpiła do Banku w P. o udzielenie jej kredytu na jej zakup.
Strony ustaliły, iż cena sprzedaży nieruchomości określona w akcie notarialnym
będzie wynosiła 695.000 zł i będą się składały na nią: zadłużenie powoda wobec
banku […] - 650.000 zł i koszty komornicze - 45.000 zł. Pozwana 12 września 2016
r. uzyskała pozytywną decyzję kredytową, pod warunkiem wniesienia przez nią
wkładu własnego w wysokości minimum 20% wartości nieruchomości. Przy ustalonej
przez strony cenie nieruchomości (695.000 zł) było to 155.000 zł i o tę kwotę
podniesiona została cena za sprzedaż nieruchomości podana w akcie notarialnym.
II CSKP 1125/23
5
Umową z 13 września 2016 r. pozwana nabyła od powoda prawo użytkowania
wieczystego gruntu z prawem własności budynku w S. nr […], za cenę 850.000 zł.
Przy podpisywaniu tej umowy pozwana oświadczyła, że część ceny w kwocie
155.000 zł, stanowiącą jej wkład własny zapłaciła już sprzedającemu, co powód
potwierdził. Pozwana nie dysponowała taką kwotą i jej nie zapłaciła. Część ceny w
kwocie 650.000 zł pozwana zobowiązała się zapłacić przelewem na rachunek
bankowy sprzedającego celem spłaty jego zadłużenia w banku […], a pozostałą
część w kwocie 45.000 zł na rachunek bankowy komornika sądowego prowadzącego
postępowania egzekucyjne Km [...] i Km [...]1 tytułem opłat egzekucyjnych. Pozwana
zapłaciła te należności i postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko
powodowi zostały umorzone.
Powód bardzo przeżywał zawarcie umowy. Początkowo po podpisaniu umowy
relacje między stronami były prawidłowe. Pozwana przekazywała drobne sumy
powodowi, który nie miał z czego żyć. W niedługim czasie zaprzestała tego
i odmówiła wywiązania się z zobowiązań zaciągniętych w stosunku do niego. To
stanowisko podtrzymała po tym, gdy niemający środków na utrzymanie powód
postanowił sprzedać ruchomości, które zostawił w S. Pozwana nie sprzedała
nieruchomości ani nie spłaciła pozostałych długów powoda. Powód wielokrotnie
żądał od niej wywiązania się z zobowiązania, bezskutecznie prosił rodziców o
interwencję.
Pismem z 24 marca 2020 r. powód wezwał pozwaną do dobrowolnego
wykonania umowy, której elementem była sprzedaż użytkowania wieczystego
i własności budynku, bądź też zapłaty kwoty 455.183 zł w terminie 14 dni od
doręczenia pisma. Pozwana otrzymała je 30 marca 2020 r. i odmówiła zapłaty.
Wobec tego, 4 maja 2020 r. powód złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków
prawnych oświadczenia woli z 13 września 2016 r. z powodu błędu wywołanego
podstępem. Oświadczenie zostało doręczone pozwanej 6 maja 2020 r.
Powód nadal ma zaległość z tytułu podatku od nieruchomości na rzecz Gminy
za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2016 r. w kwocie 57.510 zł. Zaległość
za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 41.801 zł
i odsetki w kwocie 28.199 zł uległa przedawnieniu. Powód jest nadal zadłużony
II CSKP 1125/23
6
z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste w kwocie 1.455,45 zł; w 2019 r. z tego tytułu
spłacił kwotę 2.559,69 zł, a według stanu na 10 maja 2019 r. zadłużenie to wynosiło
kwotę 3.897,98 zł. Wierzytelność ZUS z tytułu składek w kwocie 23.403,94 zł została
rozłożona na raty. Do spłaty pozostaje kwota 19.754,94 zł.
Sąd Okręgowy ocenił, że umowa sprzedaży użytkowania wieczystego gruntu
i własności budynku jest ważna. Powód nieskutecznie powołał się na podstęp
pozwanej (art. 86 § 1 k.c.), gdyż jego oświadczenie o uchyleniu się od skutków
prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu zostało złożone
z przekroczeniem rocznego zawitego terminu (art. 88 k.c.). Powód takie
oświadczenie złożył pozwanej 6 maja 2020 r., a o braku woli sprzedaży
nieruchomości wiedział od początku 2018 r.
Zdaniem Sądu Okręgowego brak podstaw do oceny, że umowa sprzedaży
użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku jest nieważna z uwagi na
niezachowanie ekwiwalentności świadczeń. Zobowiązania wynikające z umowy
sprzedaży były bowiem elementem szerszych uzgodnień co do rozliczenia się stron,
w tym zwolnienia powoda przez pozwaną z niektórych długów (art. 58 § 2 k.c.).
Umowa stron, której element stanowiła sprzedaż użytkowania wieczystego gruntu
i własności budynku była tzw. umową nienazwaną, najbardziej zbliżoną do zlecenia,
którą pozwana zobowiązała się do wykonania czynności prawnych na rzecz powoda
w zamian za wynagrodzenie (art. 734 § 1 k.c.). Umową tą powód zobowiązał się do
obniżenia ceny za nieruchomość, a pozwana do rozliczenia się z nim z nadwyżki,
którą uzyska z jej sprzedaży. Umowa o takiej treści i przedmiocie nie narusza
art. 158 § 1 k.c. Nie przenosi na zleceniodawcę własności ani nie zobowiązuje
bezpośrednio zleceniobiorcy do takiego przeniesienia. Nie narusza też innych
przepisów prawa, czy też zasad współżycia społecznego.
Powód wykonał już swoje zobowiązania z ustnej umowy z pozwaną, przeniósł
bowiem na nią użytkowanie wieczyste gruntu i własność budynków na uzgodnionych
warunkach. Oświadczenie pozwanej z 30 września 2019 r., że nie zamierza wykonać
umowy było wypowiedzeniem umowy w części niewykonanej, tj. co do zobowiązania
się do sprzedaży użytkowania wieczystego i własności gruntu, spłaty zadłużenia
powoda i podzielenia się z nim nadwyżką ceny. Do odpowiedzialności pozwanej za
II CSKP 1125/23
7
niewykonane zobowiązania znajduje zastosowanie art. 471 k.c. Powód poniósł
szkodę w związku z niewykonaniem zobowiązania przez pozwaną, stracił bowiem
prawo do nieruchomości nie otrzymując oczekiwanych świadczeń wzajemnych, nie
uzyskał połowy oczekiwanego zysku w kwocie co najmniej 299.432,54 zł, ciążą na
nim zobowiązania wobec wierzycieli, których pozwana miała spłacić lub też musiał
spłacić on sam, w łącznej wysokości 98.697,66 zł. Realna i możliwa do uzyskania
cena za nieruchomość wynosiła kwotę 1.432.700 zł. Po sprzedaży zobligowana
byłaby do spłaty swojego zadłużenia z kredytu w kwocie 695.000 zł. Następnie
zobowiązana byłaby do spłaty zadłużeń powoda. W tej sytuacji pozostawałaby jej
kwota 598.865,08 zł, która zgodnie z umową stron miała być podzielona po połowie.
Powód mógł zatem uzyskać dodatkowo kwotę 299.432,54 zł. Na skutek odmowy
wywiązania się przez pozwaną z zobowiązania powód kwoty tej nie uzyskał. Łączna
zatem wysokość szkody powoda wynosi 398.130,20 zł i taką też kwotę Sąd zasądził
na jego rzecz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Powód wezwał pozwaną do zapłaty odszkodowania w kwocie 455.183,00 zł
pismem z 24 marca 2020 r., wyznaczając jej na to termin 14 dni. Pismo to zostało jej
doręczone 30 marca 2020 r., a zatem termin do spełnienia świadczenia minął
13 kwietnia 2020 r. W tej sytuacji żądanie zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie
od 15 kwietnia 2020 r. było uzasadnione.
Wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi w częściowym
uwzględnieniu apelacji pozwanej zmienił wyrok Sądu Okręgowego z 24 maja 2021 r.
w punkcie I przez obniżenie kwoty 398.130,20 zł do kwoty 243.130,20 zł, oraz
w pkt II przez oddalenie powództwa dodatkowo o kwotę 155.000 zł z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie od 15 kwietnia 2020 r. i oddalił tę apelację w pozostałej
części.
Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenia faktyczne i w przeważającej części
ich ocenę prawną przedstawioną przez Sąd Okręgowy, poza przyjęciem, że
zasądzone na rzecz powoda odszkodowanie nie podlega obniżeniu o kwotę
155.000 zł. Akt notarialny stwierdzający umowę sprzedaży użytkowania wieczystego
gruntu i własności budynku ma moc dokumentu urzędowego (art. 2 § 2 ustawy
z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie). Domniemanie zgodności z prawdą
II CSKP 1125/23
8
w wypadku aktu notarialnego odnosi się do tej jego części, w której notariusz
stwierdza określone okoliczności, w tym złożenie oświadczeń woli lub wiedzy
o określonej treści przez podmioty biorące udział w jego sporządzeniu. Domniemanie
rozciąga się tylko na fakt złożenia oświadczeń wiedzy o danej treści, nie obejmuje
tego, czy ta treść jest zgodna z prawdą, nie są to bowiem oświadczenia notariusza
jako osoby sporządzającej akt, lecz uczestniczących w czynności.
Powód dochodził naprawienia szkody obejmującej rzeczywistą stratę
i utracone korzyści w związku z niewykonaniem umowy przez pozwaną. Umowa ta
nie zawiera żadnych ustaleń co do kwoty 155.000 zł, która miała być uiszczona przez
pozwaną na rzecz powoda przed zawarciem umowy notarialnej. Zamieszczenie
w akcie notarialnym sformułowania, że pozwana zapłaciła powodowi kwotę
155.000 zł było konieczne, by pozwana otrzymała pożyczkę na sfinansowanie
zakupu. Suma ta nie była przedmiotem umowy ustnej, stanowiącej podstawę
dochodzonego roszczenia, w żadnym miejscu umowy nie został zwarty punkt,
w którym pozwana zobowiązałaby się wpłacić na rzecz powoda taką kwotę. Sąd
Apelacyjny uznał, że zasądzając na rzecz powoda kwotę 155.000 zł Sąd Okręgowy
dopuścił się naruszenia art. 471 k.c., gdyż nie została spełniona już pierwsza
z uregulowanych w tym przepisie przesłanek warunkujących zasądzenie
odszkodowania, w postaci istnienia zobowiązania do zapłaty tej kwoty. W ocenie
Sądu Apelacyjnego - pozwana nigdy nie przekazała pozwanemu kwoty 155.000 zł,
a sformułowanie zawarte w akcie notarialnym miało służyć jedynie wykazaniu przed
bankiem, że miała wkład własny w zapłacenie ceny za nabywane prawo. Chociaż
zatem kwota 155.000 zł mieści się w zakresie żądania, to jednak nie była
przedmiotem umowy, która była podstawą dochodzonego roszczenia. Również
z uzasadnienia pozwu nie wynika, aby powód dochodził tej kwoty.
Powód zaskarżył wyrok z 12 kwietnia 2022 r. skargą kasacyjną w zakresie,
w którym Sąd Apelacyjny w częściowym uwzględnieniu apelacji pozwanej zmienił
wyrok Sądu Okręgowego i oddalił powództwo o zasądzenie kwoty 155.000 zł.
Powód zarzucił, że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem prawa
procesowego, tj. art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że
zasądzona na rzecz powoda kwota 398.130,20 zł obejmowała kwotę 155.000 zł,
II CSKP 1125/23
9
wymienioną w akcie notarialnym z 13 września 2016 r., jako część ceny zakupu
nieruchomości przez pozwaną od powoda, a skutkowało to orzeczeniem co do
przedmiotu nieobjętego żądaniem; - błędne przyjęcie z urzędu, że Sąd I instancji
orzekał ponad żądanie pozwu, podczas gdy pozwana w apelacji nie podniosła
zarzutu procesowego wyjścia poza żądanie pozwu.
Powód zarzucił także, że zaskarżony wyrok zastał wydany z naruszeniem
prawa materialnego, tj.: - art. 471 k.c. przez błędne przyjęcie, że powód dochodził
wymienionej w akcie notarialnym kwoty 155.000 zł w ramach odszkodowania
przyczynowo powiązanego z niewykonaniem ustnej umowy quasi zlecenia
fiducjarnego nabycia nieruchomości przez pozwaną.
Powód wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Pozwana wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Trafnie skarżący podnosi, że wykładania art. 378 § 1 k.p.c., wyznaczającego
zakres kognicji sądu w postępowaniu apelacyjnym, musi respektować zasadę
prawną ustaloną w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego
z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Oznacza to, że sąd
drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany
przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego,
wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach
zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie pozwana w apelacji nie podniosła zarzutu naruszenia przez Sąd
Okręgowy art. 321 § 1 k.p.c., a zatem Sąd Apelacyjny nie powinien był z urzędu
oceniać orzeczenia Sądu Okręgowego pod kątem jego zgodności z art. 321 § 1 k.p.c.
Ta dokona z urzędu ocena jest przy tym oczywiście wadliwa.
Kwota 418.198,83 zł stanowiła odszkodowanie dochodzone przez powoda
w związku z niewykonaniem przez pozwaną zobowiązań zaciągniętych w stosunku
do powoda umową z 13 września 2016 r., a składały się na nie: połowa kwoty, która
przypadłaby powodowi i pozwanej ze sprzedaży nieruchomości w S. nr […] (wartej
1.432.700 zł) po spłaceniu zobowiązań pozwanej w kwocie 695.000 zł z tytułu
II CSKP 1125/23
10
kredytu zaciągniętego na zakup tej nieruchomości oraz zobowiązań powoda łącznie
w kwocie 319.501,17 zł (z czego w kwocie 57.510,00 zł na rzecz Urzędu Gminy z
tytułu podatku od nieruchomości, w kwocie 3.897,98 zł na rzecz Starostwa
Powiatowego z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu, w kwocie 23.403,94
zł na rzecz ZUS, w kwocie 13.885,74 zł na rzecz G. S.A.) oraz kwota 98.697,66 zł
odpowiadająca długom powoda nieuregulowanym przez pozwaną mimo
zaciągnięcia takiego zobowiązania. Ani wyliczający szkodę powód, ani Sąd
Okręgowy, który uwzględnił powództwo co do kwoty 398.130,20 zł, nie zakładali,
żeby szkoda powoda obejmowała też nieprzekazaną mu i wspomnianą w akcie
notarialnym kwotę 155.000 zł. Z zaakceptowanych przez Sąd Apelacyjny ustaleń
faktycznych wynika, że kwota 155.000 zł nie zasiliła majątku powoda, gdyż
informacja o jej zapłacie znalazła się w akcie notarialnym tylko po to, by pozwana
uzyskała kredyt na zapłacenie ceny za nieruchomość, z jej przeznaczeniem na
spłacenie zobowiązań kredytowych powoda. Powód liczył szkodę zgodnie
z przedstawioną wyżej metodologią, a ta nie zakładała, żeby szkoda powoda
obejmowała też nieuzyskanie do jego majątku kwoty 155.000 zł, skoro sam powód
deklarował, że nie spodziewał się tego świadczenia od pozwanej.
Skoro Sąd Apelacyjny zauważył, że powód nie dochodził w ramach
odszkodowania kwoty 155.000 zł, to nie jest jasne, dlaczego obniżył zasądzone na
rzecz powoda odszkodowanie o należność nieuwzględnioną przy jego obliczeniu.
Założenie, że skoro kwota 155.000 zł nie była objęta ustną umową stron fiducjarnego
nabycia nieruchomości przez pozwaną, to nie może być zasądzona w ramach
odszkodowania, o którym mowa w art. 471 k.c., jest równoznaczne z wadliwą
wykładnią tego przepisu. Metodologia obliczenia odszkodowania za szkodę
spowodowaną niewykonaniem umowy ma pozostawać w zgodzie z art. 361
§ 1 i 2 k.c. i realizować założenie, że dłużnik, który nie wykonał umowy ma naprawić
szkodę rzeczywistą i utracone w związku z tym korzyści. Wysokość odszkodowania
musi być obliczona zgodnie z art. 361 § 1 i 2 k.c., a nie z odwołaniem się do jakieś
niezwartej umowy na temat jego wysokości.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815 § 1 oraz art. 108 § 2
k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
II CSKP 1125/23
11
Grzegorz Misiurek Marta Romańska Agnieszka Piotrowska
(R.N.)
[r.g.]