I ZI 2/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2025 r.
SSN Marek Motuk
Protokolant sekretarz sądowy Lena Stasiak
w sprawie asesora Prokuratury Rejonowej [...] w S. X. Y.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 15 kwietnia 2025 r.
wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w G.
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej asesora Prokuratury
Rejonowej [...] w S. X. Y. za to, że w okresie od dnia 7 kwietnia 2022 r. do dnia 17
maja 2022 r. w Ś., z obrazą art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k.,
art. 297 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.k. oraz art. 326 § 2 k.p.k., na skutek wybiórczej oceny
materiału dowodowego, zgromadzonego w niniejszej sprawie, a więc niezgodnie z
dyspozycją art. 9 § 1 k.p.k., ze szkodą dla interesu publicznego, tj. niezbędności
dokonania pełnej, prawidłowej, karnoprawnej oceny zachowań podejrzanego, a
także prawidłowego zabezpieczenia toku postępowania przygotowawczego, w tym
zapewnienia adekwatnej ochrony także dla interesu prywatnego N. S. oraz jej
dzieci, umyślnie w zamiarze ewentualnym nie dopełniła obowiązków służbowych,
albowiem, jako asesor prokuratorski referent sprawy sygnaturze akt […]
(poprzednio […]), wbrew normie prawnej wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 28
stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze oraz wbrew dyspozycji art. 256 k.p.k., 258a
k.p.k. poprzez brak właściwego nadzoru nad prawidłowością wykonywania środków
zapobiegawczych, stosowanych wobec podejrzanego M. N. w sprawie o sygn. akt
[…] (poprzednio […]), oraz brak sprawowania właściwej kontroli, skutecznie
uniemożliwiającej kontaktowanie się podejrzanego z pokrzywdzoną, dopuściła do
sytuacji jawnego i rażącego pogwałcenia przez niego obowiązków wynikających z
nałożonego na niego nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, tj. bezprawnego
wpływania podejrzanego na pokrzywdzoną, łamania zakazu kontaktowania się z
I ZI 2/25
2
pokrzywdzoną N. S., i w konsekwencji popełnienia na jej szkodę zbrodni zabójstwa
w dniu 17 maja 2022 r., co we wskazanym okresie czasu poprzedzały takie
zachowania podejrzanego jak kierowane gróźb karalnych wobec pokrzywdzonej,
nachodzenie jej w miejscu pracy, włamanie się na jej konto społecznościowe na
portalu F., czemu towarzyszyło przejęcie dostępu do jej komunikatora M.,
ustalonych kont poczty elektronicznej na portalu I. oraz ponawianie żądań
wycofania się z treści zeznań składanych przeciwko wyżej wymienionemu w toku
niniejszego postępowania przygotowawczego, a nadto:
a) mimo zaistnienia przesłanek z art. 258 § 1-3 k.p.k., art. 253 § 1 k.p.k., art. 256
k.p.k. jako asesor prokuratorski i referent sprawy zaniechała wystąpienia do
właściwego sądu z wnioskiem o zastosowanie wobec M. N. tymczasowego
aresztowania,
b) rezygnując przy tym z jego uprzedniego przesłuchania oraz wbrew dyspozycji
zawartej w art. 313 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 314 k.p.k., mimo istniejącego
dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez wskazanego
podejrzanego kolejno następujących przestępstw, zaniechała uzupełnienia
zarzutów wyżej wymienionemu, w szczególności o czyny:
– z art. 245 k.k., art. 190 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. w dacie 3 listopada 2021 r. oraz z
art. 267 § 1 k.k. ze szkodą dla N. S.,
– z art. 190 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. w dniu 3 listopada 2021 r. ze szkodą dla
małoletniej D. S.,
tj. o czyn wypełniający znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 k.k.
na podstawie art. 135 § 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze
(Dz. U. z 2024 r. poz. 390 i z 2025 r. poz. 390)
uchwalił:
I. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej asesora Prokuratury Rejonowej [...] w S. X. Y. za czyn
wskazany we wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. z dnia
20 stycznia 2025 r. sygn. akt […];
II. kosztami postępowania delibacyjnego obciążyć Skarb Państwa.
I ZI 2/25
3
[M. T.]
UZASADNIENIE
Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. wnioskiem z dnia 20 stycznia 2025 r.,
sygn. akt […], zwrócił się do Sądu Najwyższego o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej asesora Prokuratury Rejonowej […] w S. X. Y. za to, że w
okresie od dnia 7 kwietnia 2022 r. do dnia 17 maja 2022 r. w Ś., z obrazą art. 2 § 2
k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k., art. 297 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.k. oraz art.
326 § 2 k.p.k., na skutek wybiórczej oceny materiału dowodowego, zgromadzonego
w niniejszej sprawie, a więc niezgodnie z dyspozycją art. 9 § 1 k.p.k., ze szkodą dla
interesu publicznego, tj. niezbędności dokonania pełnej, prawidłowej, karnoprawnej
oceny zachowań podejrzanego, a także prawidłowego zabezpieczenia toku
postępowania przygotowawczego, w tym zapewnienia adekwatnej ochrony także
dla interesu prywatnego N. S. oraz jej dzieci, umyślnie w zamiarze ewentualnym nie
dopełniła obowiązków służbowych, albowiem, jako asesor prokuratorski referent
sprawy sygnaturze akt […] (poprzednio […]), wbrew normie prawnej wyrażonej w
art. 6 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze oraz wbrew
dyspozycji art. 256 k.p.k., 258a k.p.k. poprzez brak właściwego nadzoru nad
prawidłowością wykonywania środków zapobiegawczych, stosowanych wobec
podejrzanego M. N. w sprawie o sygn. akt […] (poprzednio […]), oraz brak
sprawowania właściwej kontroli, skutecznie uniemożliwiającej kontaktowanie się
podejrzanego z pokrzywdzoną, dopuściła do sytuacji jawnego i rażącego
pogwałcenia przez niego obowiązków wynikających z nałożonego na niego
nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, tj. bezprawnego wpływania
podejrzanego na pokrzywdzoną, łamania zakazu kontaktowania się z
pokrzywdzoną N. S. i w konsekwencji popełnienia na jej szkodę zbrodni zabójstwa
w dniu 17 maja 2022 r., co we wskazanym okresie czasu poprzedzały takie
zachowania podejrzanego jak kierowane gróźb karalnych wobec pokrzywdzonej,
nachodzenie jej w miejscu pracy, włamanie się na jej konto społecznościowe na
portalu F., czemu towarzyszyło przejęcie dostępu do jej komunikatora M.,
I ZI 2/25
4
ustalonych kont poczty elektronicznej na portalu I. oraz ponawianie żądań
wycofania się z treści zeznań składanych przeciwko wyżej wymienionemu w toku
niniejszego postępowania przygotowawczego, a nadto:
1. mimo zaistnienia przesłanek z art. 258 § 1-3 k.p.k., art. 253 § 1 k.p.k.,
art. 256 k.p.k. jako asesor prokuratorski i referent sprawy zaniechała
wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o zastosowanie wobec M. N.
tymczasowego aresztowania,
2. rezygnując przy tym z jego uprzedniego przesłuchania oraz wbrew
dyspozycji zawartej w art. 313 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 314 k.p.k., mimo
istniejącego dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez
wskazanego podejrzanego kolejno następujących przestępstw, zaniechała
uzupełnienia zarzutów wyżej wymienionemu, w szczególności o czyny:
– z art. 245 k.k., art. 190 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. w dacie 3 listopada 2021 r. oraz z
art. 267 § 1 k.k. ze szkodą dla N. S.,
– z art. 190 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. w dniu 3 listopada 2021 r. ze szkodą dla
małoletniej D. S.,
tj. o czyn wypełniający znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 k.k.
Asesor X. Y. w pisemnym oświadczeniu odnoszącym się do powyższego
wniosku wskazała:
1. odnośnie do zarzutu niewłaściwego sprawowania nadzoru (w okresie od
dnia 7 kwietnia 2022 r. do dnia 17 maja 2022 r.) nad prawidłowością
wykonywania środków zapobiegawczych stosowanych wobec podejrzanego
oraz doprowadzenia do sytuacji jawnego i rażącego pogwałcenia przez
podejrzanego obowiązków wynikających z nałożonego na niego
nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, co we wskazanym okresie czasu
poprzedzały takie zachowania podejrzanego jak kierowanie gróźb karalnych
wobec pokrzywdzonej, nachodzenie jej w miejscu pracy, włamanie się na jej
konto społecznościowe na portalu F., czemu towarzyszyło przejęcie dostępu
do jej komunikatora M., ustalonych kont poczty elektronicznej na portalu I.
oraz ponawianie żądań wycofania się z treści zeznań składanych przeciwko
M. N.:
I ZI 2/25
5
– zarzut jest sprzeczny z ustaleniami faktycznymi poczynionymi
wnioskodawcę, a także została błędnie ustalona chronologia zdarzeń;
kierowanie gróźb wobec pokrzywdzonej, wdarcie się do jej mieszkania
oraz żądanie wycofania się z treści zeznań miało miejsce 3 listopada
2021 r. tj. 5 miesięcy przed jej delegacją do Prokuratury Rejonowej w Ś.;
przyjście podejrzanego do miejsca pracy pokrzywdzonej miało miejsce 28
i 29 marca 2022 r., natomiast włamanie się na jej konto społecznościowe
na portalu F., czemu towarzyszyło przejęcie dostępu do jej komunikatora
M. i ustalonych kont poczty elektronicznej na portalu I. wydarzyło się 26
marca 2022 r.; wszystkie te zachowania miały zatem miejsce przed
okresem delegacji asesor do Prokuratury Rejonowej w Ś., która
rozpoczęła się 4 kwietnia 2022 r.; nie mogła nie dopuścić do ww. zdarzeń
skoro wówczas sprawy nie prowadziła; na dzień 3 listopada 2021 r. nie był
wobec M. N. stosowany środek zapobiegawczy w postaci zakazu
zbliżania i kontaktowania się z pokrzywdzonymi N. i D. S.; nie doszło
zatem wówczas do naruszenia tych zakazów, natomiast zachowania
mające miejsce w marcu 2022 r. nie stanowiły naruszenia zakazów
wynikających z zastosowanych już wówczas środków zapobiegawczych;
2. odnośnie do zarzutu wskazującego, że na skutek wybiórczej oceny materiału
dowodowego dokonała nieprawidłowej karnoprawnej oceny zachowań
podejrzanego:
– zarzut ten dotyczy oceny zdarzenia z 3 listopada 2021 r.; wskazać jednak należy,
że do ogłoszenia podejrzanemu postanowienia o uzupełnieniu zarzutów doszło w
dniu 20 stycznia 2022 r.; oceny prawnokarnej zdarzenia z 3 listopada 2021 r. i
zakwalifikowania go z art. 193 k.k. dokonał ówczesny referent tj. prokurator X.3 Y.3;
delegacja asesor do Prokuratury Rejonowej w Ś. nastąpiła ponad 2 miesiące
później; w tym kontekście niezrozumiały jest tok rozumowania wnioskodawcy, który
doprowadził do konstatacji, że to ona dokonała nieprawidłowej karnoprawnej oceny
zachowań podejrzanego;
3. odnośnie do strony podmiotowej zarzuconego jej przestępstwa z art. 231 § 1
k.k.:
I ZI 2/25
6
– wnioskodawca twierdzi, że umyślnie, w zamiarze ewentualnym, nie dopełniła
obowiązków służbowych; uzasadnienie nie wskazuje jednak, na jakiej podstawie
wywnioskował, że godziła się na popełnienie przestępstwa; jedynie lakonicznie jest
wspomniane, że jako referent sprawy miała świadomość zaniechań oraz braku
koncentracji czynności procesowych w nadzorowanym postępowaniu;
wnioskodawca nie sprostał spoczywającemu na nim obowiązkowi wykazania, że
asesor godziła się na niedopełnienie obowiązków oraz działanie na szkodę interesu
publicznego i prywatnego; w celu ustalenia, czy doszło do realizacji znamion strony
podmiotowej zarzuconego jej przestępstwa konieczne jest uwzględnienie
wszystkich okoliczności sprawy, a nie tylko arbitralnie i tendencyjnie wybranych
dowodów, świadczących rzekomo o jej winie; przede wszystkim wnioskodawca
pominął poczynione w sprawie ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji panującej w
Prokuraturze Rejonowej w Ś. w momencie delegowania jej do tej jednostki;
– niezrozumiałe dla niej jest stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym asesor,
który kieruje się własną oceną zgromadzonych w sprawie dowodów, zleca
czynności, które na danym etapie postępowania uważa za konieczne, do czego jest
przecież uprawniony, a nadto pełni służbę w skrajnie trudnych warunkach
kadrowych, co przekłada się na jakość pracy, może popełnić i to umyślnie
przestępstwo urzędnicze polegające na niedopełnieniu obowiązków służbowych;
– wnioskodawca pominął okoliczności dotyczące sytuacji panującej w Prokuraturze
Rejonowej w Ś. w okresie jej delegacji; decyzją Prokuratora Okręgowego w S. od
dnia 4 kwietnia 2022 r. wszyscy prokuratorzy Prokuratury Rejonowej w Ś. (z
wyjątkiem prokurator M. K., która w tym czasie powróciła z urlopu macierzyńskiego)
zostali oddelegowani do wykonywania zadań służbowych w innych jednostkach
Prokuratury okręgu s.; decyzja ta nie miała żadnych podstaw faktycznych ani
prawnych, a spowodowana była jedynie konfliktem pomiędzy Prokuratorem
Okręgowym X.1 Y.1 a prokuratorami Prokuratury Rejonowej w Ś.; w ich miejsce
asesor X. Y. została oddelegowana do Prokuratury Rejonowej w Ś. na okres od
dnia 4 kwietnia 2022 r. do dnia 3 czerwca 2022 r.; w momencie delegacji posiadała
6 miesięczne doświadczenie na stanowisku asesora; przejęła referat po prokurator
X.3 Y.3; przełożeni nie zorganizowali żadnego spotkania z poprzednim referentem
pozwalającego na merytoryczne omówienie spraw, które weszły w skład jej referatu,
I ZI 2/25
7
a był to referat składający się z około 180 spraw, w tym wielotomowych, o
skomplikowanym charakterze, w których stosowany był środek zapobiegawczy w
postaci tymczasowego aresztowania oraz pozostających w nadzorze Prokuratury
Okręgowej; oprócz tego rejestrowane były nowo wpływające sprawy; nie było więc
obiektywnych szans na prowadzenie od 4 kwietnia 2022 r. bieżącego i sprawnego
nadzoru nad wszystkimi przepisanymi na nią postępowaniami; nie wynikało to z
niedbalstwa czy braku chęci z jej strony; przy tak obszernym referacie było to w jej
ocenie fizycznie niemożliwe; podważa to tym samym pogląd wnioskodawcy, że
godziła się na niedopełnienie obowiązków;
4. odnośnie do zarzutu naruszenia przepisu art. 258a k.p.k. zgodnie z którym,
jeżeli oskarżony uniemożliwia lub utrudnia wykonywanie zastosowanego
wobec niego środka zapobiegawczego lub umyślnie naruszył obowiązek lub
zakaz związany ze stosowaniem takiego środka, sąd lub prokurator stosuje
środek zapobiegawczy gwarantujący skuteczną realizację celów jego
stosowania:
– środki zapobiegawcze w postaci dozoru Policji polegającego na stawiennictwie
raz w tygodniu w Komendzie Miejskiej Policji w Ś., zakazie zbliżania się na
odległość mniejszą niż 50 metrów i kontaktowania się z pokrzywdzonymi N. S. i D.
S. zostały zastosowane przez prokurator X.3 Y.3 w dniu 20 stycznia 2022 r.
Wcześniejsze zdarzenie z 3 listopada 2021 r. nie może być zatem traktowane jako
naruszenie zakazów wynikających z zastosowanych środków zapobiegawczych,
gdyż wówczas one nie obowiązywały. Natomiast zdarzenia, o których w dniu 29
marca 2022 r. zawiadomiła N. S. tj. przyjście 28 i 29 marca 2022 r. podejrzanego
do szkoły, w której pracowała pokrzywdzona w celu porozmawiania z jej dyrektorką
oraz wicedyrektorką, włamanie w dniu 26 marca 2022 r. na konto społecznościowe
pokrzywdzonej N. S. na portalu F., przejęcie dostępu do jej komunikatora M. i
ustalonych kont poczty elektronicznej na portalu I. oraz skopiowanie wiadomości i
nagrań, o ile stanowiły popełnienie nowych przestępstw, to nie stanowiły
naruszenia zakazu kontaktowania się czy zbliżania do pokrzywdzonych; również
nie stanowiły zachowań uniemożliwiających lub utrudniających wykonywanie
zastosowanego wobec podejrzanego środka zapobiegawczego w rozumieniu
I ZI 2/25
8
art. 258a k.p.k.; wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie dopuściła się naruszenia
przepisu art. 258a k.p.k.;
– okoliczności podniesione przez zawiadamiającą podczas przesłuchania w dniu 29
marca 2022 r. nie zostały przeze nią zignorowane; zleciła bowiem
funkcjonariuszom Policji przesłuchanie wicedyrektor A. W. oraz dyrektor M. G. na
okoliczność zdarzeń z 28 i 29 marca 2022 r.; nadto, zleciła przesłuchanie
funkcjonariuszy Policji przeprowadzających interwencje u pokrzywdzonej,
przesłuchanie psychologa, z którego pomocy korzystała pokrzywdzona oraz jej syn,
jak również przesłuchanie siostry pokrzywdzonej; po dokonanej wówczas analizie
materiału dowodowego, na ówczesnym etapie postępowania, czynności te, w jej
ocenie, były konieczne do zrealizowania; materiały z wykonania tych czynności
wpłynęły do Prokuratury już po zdarzeniu z dnia 17 maja 2022 r.; fakt, że
wnioskodawca dokonał odmiennej od niej oceny zgromadzonego materiału
dowodowego oraz inaczej zaplanowałby czynności do wykonania w sprawie, nie
może być równoznaczny z przyjęciem, że dopuściłam się, i to umyślnie,
przestępstwa z art. 231 § 1 k.k.;
5. odnośnie do wskazanego w zarzucie czasu popełnienia przestępstwa tj. od
dnia 7 kwietnia 2022 r. do dnia 17 maja 2022 r.:
– wnioskodawca określając czas popełnienia przestępstwa, przyjmuje, że wydanie
przez Prokuratora Rejonowego w Ś. w dniu 7 kwietnia 2022 r. zarządzenia o
przekazaniu jej do dalszego prowadzenia postępowania […] jest równoznaczne z
uzyskaniem przez nią fizycznego dostępu do akt sprawy umożliwiającego
zapoznanie z nią; jest to wnioskowanie błędne, bowiem w momencie przybycia na
delegację do Prokuratury Rejonowej w Ś. okazało się, że braki kadrowe dotknęły
również sekretariat, który faktycznie nie był w stanie funkcjonować; w skład
sekretariatu wchodziły 3 osoby, tj. kierownik sekretariatu, osoba obsługująca biuro
podawcze i jeszcze jedna sekretarka. Żaden z prokuratorów i asesorów nie miał
przypisanej do współpracy sekretarki; dodatkowym zajęciem dla sekretariatu, już
obciążonego do granic możliwości, było przerejestrowanie spraw na nowo
delegowanych prokuratorów oraz asesorów; jednocześnie często był problem z
odnalezieniem akt głównych oraz podręcznych spraw; w istocie oznacza to, że
może i Prokurator Rejonowy w Ś. wydał w dniu 7 kwietnia 2022 r. zarządzenie o
I ZI 2/25
9
przekazaniu jej do dalszego prowadzenia postępowania […], faktycznie jednak
wówczas fizycznie akt nie otrzymała; akta wymienionej sprawy trafiły do niej dwa
tygodnie później tj. około 20 kwietnia 2022 r.;
– przy określaniu czasu popełnienia przestępstwa nie uwzględniono również, że w
okresie od dnia 29 kwietnia 2022 r. do dnia 6 maja 2022 r. przebywała na urlopie
wypoczynkowym.
– skoro nie miała wówczas fizycznej możliwości zapoznania z aktami sprawy, to nie
mogła w tym okresie nie dopełnić obowiązków;
6. odnośnie do dowodu w postaci zeznań prokuratora X.2 Y.2:
– świadek ten wskazuje na zdarzenia, które nigdy się nie wydarzyły, jednocześnie
nie mając na to żadnych dowodów i należy je traktować jako przyjętą przez niego
linię obrony; mają one na celu ukazanie jej pracy, jak i współpracy z szefem, w jak
najgorszym świetle, celem przerzucenia na nią całości odpowiedzialności za
zdarzenie z dnia 17 maja 2022 r.;
– prokurator X.2 Y.2 nigdy nie przeprowadził z nią żadnej rozmowy w trakcie, której
wskazywałby na uchybienia w jej pracy, w tym na to, że sprawy były prowadzone w
sposób opieszały; nigdy nie poinformował jej, że dokonał analizy akt podręcznych
jej spraw, w wyniku czego takie wnioski wyciągnął; prawdą jest, że do Prokuratury
Rejonowej w Ś. przyjechał ówczesny Prokurator Okręgowy w S. X.1 Y.1 i w czasie
jego wizyty omawiane były niektóre sprawy; nie jest jednak prawdą, by miał on
jakieś zastrzeżenia odnośnie do prowadzonych przeze nią spraw;
– prokurator X.2 Y.2 pomija okoliczność, że celem wizyty Prokuratora Okręgowego
w S. nie była kontrola prowadzonych przez nią postępowań czy zdyscyplinowanie
jej, tylko wymuszenie na niej zmiany decyzji dotyczącej odmowy wyrażenia zgody
na dalszą delegację do Prokuratury Rejonowej w Ś.; nie posiada wiedzy, jakie
zastrzeżenia prokurator X.2 Y.2 miał odnośnie jej zachowania wobec Prokuratora
Okręgowego w S. X.1 Y.1; nie zostało to w jakikolwiek sposób sprecyzowane;
– prokurator X.2 Y.2 wskazał również na brak zaangażowania z jej strony w pracę;
tego typu ocena jest w jej przekonaniu niewłaściwa;
– prokurator X.2 Y.2 nigdy nie zlecił jej zapoznania się ze sprawą dotyczącą M. N. i
N. S. oraz poinformowania go o ustaleniach z tego postępowania; nie było takiej
sytuacji, by osobiście interesował się tym, co się w tej sprawie dzieje; nigdy z
I ZI 2/25
10
inicjatywy X.2 Y.2 nie doszło do rozmowy o tym postępowaniu; rozmowa na temat
tego postępowania, a dotycząca konieczności uzupełnienia zarzutów i zmiany
środków zapobiegawczych, została zainicjowana przez nią;
– nie jest prawdziwe stwierdzenie, że prokurator X.2 Y.2 nie wiedział o tym, że N. S.
będzie przesłuchiwana przez nią osobiście w prokuraturze oraz że nie informowała
go o tym, że M. N. zabrał telefon N. S. i dokonał włamania na jej konta
społecznościowe;
– rzekomych uchybień w jej pracy wskazany prokurator nigdzie nie
odnotowywał, nie sporządzał notatek z rzekomych rozmów dyscyplinujących
ją i nie stosował żadnych z przysługujących mu narzędzi do dyscyplinowania;
7. zgodnie z § 68a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia
2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek
organizacyjnych prokuratury, w przypadku potrzeby podjęcia decyzji w
przedmiocie środka zapobiegawczego asesor prokuratury uzgadnia tę
decyzję z prokuratorem bezpośrednio przełożonym lub jego zastępcą;
asesor prokuratury nie jest zatem samodzielny w podejmowaniu decyzji w
przedmiocie środków zapobiegawczych. okolicznością bezsporną,
podnoszoną zresztą w uzasadnieniu wniosku, jest to, że jako asesor odbyła
rozmowę z Prokuratorem Rejonowym w Ś. na temat konieczności
uzupełnienia zarzutów M. N. oraz zmiany środka zapobiegawczego; spełniła
zatem swój obowiązek wynikających z § 68a Regulaminu; natomiast
ostateczna decyzja odnośnie do konieczności zmiany środka
zapobiegawczego oraz momentu, w którym wniosek o zastosowanie
tymczasowego aresztowania ma zostać skierowany, należała do Prokuratora
Rejonowego; prokurator X.2 Y.2 podjął decyzję, że na tym etapie nie dojdzie
do zmiany środka zapobiegawczego, a decyzja o ewentualnej zmianie
środka zapobiegawczego nastąpi po przesłuchaniu pokrzywdzonej N. S.;
zresztą sam Prokurator X.2 Y.2 potwierdza w swoich zeznaniach, że
rozważała skierowanie wniosku o tymczasowe aresztowanie; decyzja w tym
zakresie należała jednak do niego;
8. odnośnie do zarzutu, że we wskazanym przez wnioskodawcę okresie
zaniechała przesłuchania M. N. i uzupełnienia mu zarzutów:
I ZI 2/25
11
– planowanie czynności i terminów ich wykonania mieści się w zakresie
przysługującej prokuratorowi, jak i asesorowi, swobody przy samodzielnym
prowadzeniu postępowań przygotowawczych; stanowisko, że nieuzupełnienie
zarzutów i nieprzesłuchanie podejrzanego w terminie, który wnioskujący uważa za
właściwy, stanowi niedopełnienie obowiązków z art. 231 § 1 k.k., prowadzi do
ograniczenia swobody oraz niezależności prokuratorów i asesorów przy
samodzielnym planowaniu i realizowaniu czynności; podkreślić należy, że zarówno
w orzecznictwie, jak i w doktrynie wskazuje się, że „nie może być uznane za
naruszenie przepisów prawa wyrażenie błędnego poglądu prawnego, niewłaściwa
interpretacja przepisów czy też wadliwa ocena dowodów, skutkujące podjęciem
niesłusznej decyzji. Takie zachowanie prokuratora mieści się w granicach
przyznanych mu uprawnień i w ramach swobodnej oceny dowodów.” (R. Signerski,
Komentarz do art. 137 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze,
Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratora, Lex/el. 2016 oraz m.in.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2020 r. II DSI 24/20).
W konkluzji asesor X. Y. stwierdziła, że wniosek o zezwolenie na
pociągnięcie jej do odpowiedzialności karnej został oparty na wybiórczej ocenie
zgromadzonego materiału dowodowego, sprowadzającej się do tendencyjnego
wyboru dowodów świadczących o jej winie, z pominięciem istotnych okoliczności
przedstawiających całokształt stanu faktycznego sprawy. Całościowa ocena
zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie, aby świadomie
dążyła do niedopełnienia ciążących na niej obowiązków służbowych, jak również że
jej zachowanie było ukierunkowane na działanie na szkodę interesu publicznego
oraz prywatnego pokrzywdzonych. Wniosła o wydanie uchwały odmawiającej
udzielenia zezwolenia na pociągnięcie jej do odpowiedzialności karnej.
Na posiedzeniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. prokurator Prokuratury Okręgowej
w G., asesor X. Y. oraz jej obrońca, podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska
procesowe.
Obecna na tym posiedzeniu Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego
Prokuratora Generalnego dla s. okręgu regionalnego oświadczyła, że nie popiera
wniosku o uchylenie immunitetu asesor X. Y.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I ZI 2/25
12
Wniosek nie jest zasadny.
Zgodnie z art. 135 § 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o
prokuraturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 390 i z 2025 r. poz. 304), zwanej dalej „u.p.p.”,
sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do
odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie
popełnienia przez niego przestępstwa. Przepis ten na mocy odesłania zawartego w
art. 174 § 1 pkt 1 u.p.p. stosuje się odpowiednio do asesorów prokuratury.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym spraw immunitetowych
wskazuje się, że pod pojęciem „dostatecznie uzasadnionego podejrzenia
popełnienia przestępstwa” należy rozumieć podejrzenie w pełni uzasadnione, nie
nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do
popełnienia czynu, jak i występowania innych znamion objętych przez ustawę
ramami zasad odpowiedzialności karnej (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia
27 stycznia 2009 r., sygn. akt SNO 95/08; z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt SNO
21/07; z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt SNO 32/11).
W uchwale z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. akt I ZI 29/24, Sąd Najwyższy
stwierdził, że „(…) na prokuratorze występującym z wnioskiem o zezwolenie na
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej ciąży obowiązek wykazania, że
załączony do wniosku materiał dowodowy, dostatecznie uzasadnia podejrzenie, iż:
1. czyny – dokładnie opisane we wniosku – zostały popełnione, zaś ich
sprawcą jest wskazany w nim sędzia,
2. wyczerpują one znamiona strony podmiotowej i przedmiotowej konkretnego
przestępstwa o określonej kwalifikacji prawnej,
3. w sprawie nie występują kontratypy wyłączające odpowiedzialność karną
(winę sprawcy lub bezprawność czynu), bądź karalność”.
Uchwała ta zapadła wprawdzie na tle uregulowań dotyczących immunitetu
sędziowskiego, niemniej, z uwagi na analogiczność unormowań dotyczących
immunitetu sędziowskiego i prokuratorskiego, wskazania w niej zawarte,
stanowiące rekapitulację dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego w
tego typu sprawach, należy odnieść do realiów niniejszej sprawy.
W pierwszej kolejności należy ustalić, czy zgromadzony w sprawie materiał
dowodowy pozwala na uznanie, przynajmniej na poziomie dostatecznego
I ZI 2/25
13
prawdopodobieństwa, że czyn zarzucany asesor X. Y. został przez nią popełniony.
Należy przypomnieć, że czyn ten polega na:
1. niedopełnieniu obowiązków wynikających ze sprawowanego przez nią, jako
asesora prokuratury, nadzoru nad prawidłowością wykonywania środków
zapobiegawczych w postępowaniu przygotowawczym; obowiązki te nakłada
na prokuratora lub asesora prokuratury:
– art. 6 u.p.p., zgodnie z którym prokurator obowiązany jest do podejmowania
działań określonych w ustawach,
– art. 256 k.p.k., zgodnie z którym w postępowaniu przygotowawczym prokurator
sprawuje nadzór nad prawidłowością wykonywaniem środków zapobiegawczych,
– art. 258a k.p.k., stanowiący, że jeżeli oskarżony uniemożliwia lub utrudnia
wykonywanie zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego lub umyślnie
naruszył obowiązek lub zakaz związany ze stosowaniem takiego środka, sąd lub
prokurator stosuje środek zapobiegawczy gwarantujący skuteczną realizację celów
jego stosowania;
2. zaniechaniu wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o zastosowanie
wobec podejrzanego tymczasowego aresztowania, pomimo zaistnienia
przesłanek z art. 258 § 1-2 k.p.k., art. 253 § 1 k.p.k., art. 256 k.p.k.
3. zaniechaniu uzupełnienia zarzutów postawionych podejrzanemu o kolejne
czyny zabronione, mimo istniejącego dostatecznie uzasadnionego
podejrzenia ich popełnienia; rezygnacji z przesłuchania podejrzanego,
wbrew dyspozycji art. 313 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 314 k.p.k.
Postępowanie przygotowawcze w sprawie przeciwko podejrzanemu M. N.,
sygn. akt […] (wcześniej […]), było prowadzone przez Komendę Miejską Policji w Ś.
pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Ś. od dnia 24 kwietnia 2021 r. Pismem z
dnia 31 marca 2022 r. akta sprawy wraz z wnioskiem o przedłużenie okresu trwania
śledztwa, zostały przekazane Prokuraturze Rejonowej w Ś. (tom I. k. 186).
W aktach znajdowały się m.in. protokoły z zeznań pokrzywdzonej N. S. (tom
I. k. 128-129) oraz jej córki D. S. (tom I. k. 132-133), złożonych w dniu 29 marca
2022 r. opisujące przebieg zdarzenia z dnia 3 listopada 2021 r., kiedy to podejrzany
M. N. włamał się do ich mieszkania i groził im pozbawieniem życia. W zeznaniach
tych zostały podane również okoliczności związane z włamaniem się przez
I ZI 2/25
14
podejrzanego na konta (poczta elektroniczna, portal społecznościowy) N. S. i
przejęciem przez niego jej korespondencji prywatnej w dniu 26 marca 2022 r.
Następnie korespondencja ta była przekazywana przez podejrzanego osobom
trzecim, w tym przełożonym N. S. w szkole, w której pracowała, podczas dwóch
wizyt podejrzanego w tej placówce w dniach 28 i 29 marca 2022 r., w celu
dyskredytacji pokrzywdzonej.
We wskazanych aktach znajdowało się także postanowienie Prokuratury
Rejonowej w Ś. z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. […] o uchyleniu środka
zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania zastosowanego wobec
podejrzanego M. N. i o zastosowaniu w to miejsce środków zapobiegawczych w
postaci obowiązku stawiennictwa w Komendzie Miejskiej Policji w Ś. jeden raz w
tygodniu oraz zakazu kontaktowania się osobistego, telefonicznego,
korespondencyjnego oraz za pośrednictwem urządzeń elektronicznych z
pokrzywdzonymi N. S. i D. S. (tom I. k. 104). W aktach znajdowało się także
postanowienie z dnia 20 stycznia 2022 r. o uzupełnieniu zarzutów stawianych
podejrzanemu M. N. o czyn z art. 193 k.k., tj. o włamanie do mieszkania
pokrzywdzonych w dniu 3 listopada 2021 r. (tom I. k. 98), a także protokół jego
przesłuchania (tom I. k. 102-103), trakcie którego kwestionował on okoliczności
podawane przez pokrzywdzone.
Zarządzeniem Prokuratora Rejonowego w Ś. z dnia 7 kwietnia 2022 r.
wskazana sprawa została przekazana do referatu asesor X. Y. (tom I. k. 187).
Należy dostrzec, że asesor X. Y. została delegowana do tej jednostki z dniem 4
kwietnia 2022 r., przejmując referat prokurator X.3 Y.3 liczący ok. 176 spraw „na
biegu” (tom IV. k.640).
Jak wynika z pisma sporządzonego przez asesor X. Y. w dniu 26 kwietnia
2024 r. (tom I. k. 188), akta główne wskazanej sprawy zostały przez nią zwrócone
Komendzie Miejskiej Policji w Ś. z poleceniem przeprowadzenia szeregu czynności,
w tym przesłuchania w charakterze świadków 5 osób, m.in. A. W. i A. G.
Wymienieni świadkowie mieli złożyć zeznania „na okoliczność zdarzenia z dnia 28 i
29.03.2022 r., o którym w trakcie przesłuchania wspomina pokrzywdzona”.
Okoliczności te dotyczą dwukrotnej obecności podejrzanego M. N. w szkole
I ZI 2/25
15
będącej miejscem pracy pokrzywdzonej oraz przedstawiania przez wyżej
wymienionego jej przełożonym negatywnych informacji na jej temat.
Jak wynika z zeznań prokuratora X.2 Y.2 (tom IV. k. 641), przełożonego
asesor X. Y. pełniącego w tamtym okresie funkcję Prokuratora Rejonowego w Ś., w
okolicach końca kwietnia rozmawiał z nią na temat wskazanej sprawy. Było to
spowodowane tym, że podejrzany M. N. często przybywał do budynku prokuratury,
pytając się o szczegóły związane z jej stanem i przebiegiem. Prokurator X.2 Y.2
zeznał: „w rozmowie z D. doszliśmy do porozumienia, że trzeba poustalać, czy
istotnie te zdarzenia z wejścia do mieszkania pokrzywdzonej przez N. wypełniają
znamiona nowych przestępstw, to wymaga przesłuchania świadków, pod kątem
tego, czy on przychodzi do szkoły pod kątem stalkingu. Po tych ustaleniach
mieliśmy podjąć decyzję, czy nie pójść z nim na areszt. W owym czasie
rozmawiając z D. miałem wrażenie, że referując mi tę sprawę, jest po lekturze akt.
Po tym co ona przeczytała, uważała, że trzeba uzupełnić mu kwalifikację i opis
czynu. W rozmowie pojawiały się propozycje rozszerzenia zarzutów tak jak to wyżej
opisałem”.
W dniach od 29 kwietnia do 2 maja 2022 r. asesor X. Y. przebywała na
urlopie.
W dniu 10 maja 2022 r. pokrzywdzona skontaktowała się telefonicznie z
asesor X. Y., sygnalizując chęć złożenia uzupełniających zeznań na temat
okoliczności związanych z przychodzeniem podejrzanego do miejsca jej pracy i
rozpowszechniania informacji stawiających ją w złym świetle w oczach
przełożonych. Ustalono termin przesłuchania na dzień 17 maja 2022 r.
W dniu 16 maja 2022 r. funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w Ś.
wykonywali czynności przesłuchania świadków, które zostały im zlecone przez
asesor X. Y. (tom I. k. 26, 161-162, 165-166).
W dniu 17 maja 2022 r. miała zostać przesłuchana przez asesor X. Y.
pokrzywdzona N. S., jednak do przesłuchania nie doszło, bowiem podejrzany M. N.
przed tym przesłuchaniem odebrał jej życie.
Z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariusza Komendy Miejskiej
Policji w Ś. w dniu 18 maja 2022 r. (załącznik nr […] do akt sprawy […], tom […] k.
I ZI 2/25
16
137) wynika, że podejrzany M. N. stawiał się na tamtejszej Komendzie zgodnie z
postanowieniem Sądu o zastosowaniu środka zapobiegawczego.
Tak ustalony stan faktyczny nie pozwala na uznanie, aby asesor X. Y. w
ramach sprawowanego przez nią nadzoru nad prawidłowością wykonywania
środków zapobiegawczych (art. 256 k.p.k) uchybiła wynikającemu z treści art. 258a
k.p.k. w zw. art. 6 u.p.p. oraz obowiązkowi zmiany środka zapobiegawczego
zastosowanego wobec podejrzanego M. N. postanowieniem Prokuratury Rejonowej
w Ś. z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. […]. Podejrzany nie uniemożliwiał ani nie
utrudniał wykonywania zastosowanych środków, nie naruszył obowiązku
cotygodniowego stawiennictwa na Komendzie Miejskiej Policji w Ś. ani zakazu
kontaktowania się osobistego, telefonicznego, korespondencyjnego oraz za
pośrednictwem urządzeń elektronicznych z pokrzywdzonymi N. S. i D. S.. Materiał
dowodowy dołączony do wniosku o uchylenie immunitetu nie wskazuje też, aby w
okresie stosowania wspomnianego środka zapobiegawczego dochodziło do
bezprawnego wpływania przez podejrzanego na pokrzywdzonych, kierowania pod
ich adresem gróźb karalnych, czy też do nachodzenia pokrzywdzonej N. S. w jej
miejscu pracy. Podejrzany M. N. przybył wprawdzie dwukrotnie w dniach 28 i 29
marca 2022 r. do szkoły, w której pracowała pokrzywdzona, ale w celu odbycia
spotkania z jej przełożonymi – A. G. i A. W. Nie miał zamiaru kontaktować się z
pokrzywdzoną ani też w tych dniach się z nią nie spotkał. Słusznie wskazuje asesor
X. Y. w złożonym oświadczeniu, że powyższe zachowanie podejrzanego jak
również włamanie na konto społecznościowe pokrzywdzonej, przejęcie dostępu do
jej komunikatora M. oraz dwóch kont poczty elektronicznej mogą zostać oceniane
jako kolejne przestępstwa popełnione na jej szkodę, ale nie można tych zachowań
zakwalifikować jako naruszenia zakazu kontaktowania się nałożonego
postanowieniem o zastosowaniu środka zapobiegawczego.
Z kolei zachowania polegające na kierowaniu pod adresem pokrzywdzonej
oraz jej córki gróźb pozbawienia życia, włamaniu się do ich mieszkania, oraz
kierowanie żądań wycofania się z treści złożonych zeznań, miały miejsce w 2021 r.,
a więc przed dniem 20 stycznia 2022 r., w którym zostało wydane postanowienie o
uchyleniu tymczasowego aresztowania i o zastosowaniu w to miejsce innych
środków zapobiegawczych w postaci dozoru policji i zakazu kontaktowania się.
I ZI 2/25
17
Należy przypomnieć, że postanowienie to zostało wydane zanim jeszcze asesor X.
Y. rozpoczęła delegację do Prokuratury Rejonowej w Ś. i zanim sprawa została
przekazana do jej referatu.
Odnośnie do podnoszonego we wniosku o uchylenie immunitetu zarzutu
niewłaściwej oceny przesłanek tymczasowego aresztowania i w konsekwencji
zaniechania złożenia wniosku o tymczasowe aresztowanie podejrzanego M. N.,
należy stwierdzić – na co zwraca uwagę również asesor X. Y. w swoim
oświadczeniu – że zgodnie z § 68a Regulaminu wewnętrznego urzędowania
powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury „w przypadku potrzeby
podjęcia decyzji w przedmiocie środka zapobiegawczego asesor prokuratury
uzgadnia tę decyzję z prokuratorem bezpośrednio przełożonym lub jego zastępcą”.
Oznacza to, że skierowanie do sądu wniosku o tymczasowe aresztowanie
warunkowane jest uzyskaniem zgody przełożonego na dokonanie takiej czynności,
a takowa w sprawie o sygn. akt […] nie została wydana.
Również brak inicjatywy w zakresie sygnalizacji przełożonemu potrzeby
złożenia wniosku o tymczasowe aresztowanie nie może zostać oceniony jako
uchybienie obowiązkowi wynikającemu z art. 6 u.p.p. z zw. z art. 258 § 1-2 k.p.k. i
art. 253 § 1 k.p.k. Jak wskazano powyżej, podejrzany w okresie od dnia 20 stycznia
2022 r., kiedy zastosowano względem niego łagodniejsze środki zapobiegawcze,
nie naruszał warunków ich zastosowania. Materiał dowodowy w sprawie o sygn. akt
[…] wykazywał braki, których uzupełnienie asesor X. Y. zleciła funkcjonariuszom
Policji w dniu 26 kwietnia 2022 r. i które zostały omówione w rozmowie z
przełożonym prokuratorem X.2 Y.2 w końcu kwietnia 2022 r. Jak wynika z zeznań
wskazanego prokuratura, decyzja w przedmiocie ewentualnego wystąpienia z
wnioskiem o tymczasowe aresztowanie miała zostać podjęta dopiero po
uzupełnieniu materiału dowodowego śledztwa, a zatem kwestia ta cały czas
pozostała w polu widzenia asesor X. Y..
Co do sugerowanego we wniosku o uchylenie immunitetu zaniechania
uzupełnienia zarzutów stawianych podejrzanemu M. N. o nowe przestępstwa
popełnione na szkodę pokrzywdzonych, to pogląd ten w świetle zgromadzonego
materiału dowodowego jawi się jako bezpodstawny. Jak wynika z zeznań asesor X.
Y. (tom IV. k. 658v), ewentualna zmiana zarzutów stawianych podejrzanemu była
I ZI 2/25
18
przez nią rozważana podczas rozmowy z prokuratorem X.2 Y.2 mającej miejsce
pod koniec kwietnia 2022 r. Uzupełnienie tych zarzutów było przez nią planowane
po wykonaniu czynności dowodowych oraz po przesłuchaniu pokrzywdzonej, co
miało nastąpić w dniu 17 maja 2022 r. – równolegle z ewentualną zmianą środka
zapobiegawczego. Z tego też powodu pogląd autora wniosku o „rezygnacji z
przesłuchania podejrzanego” jest nieuprawniony. Wymaga podkreślenia, że z
czynności tej nie zrezygnowano, a zaplanowano ją w dalszej kolejności wynikającej
z przebiegu czynności dowodowych dokonywanych sukcesywnie w prowadzonym
śledztwie.
Jakkolwiek z treści art. 313 § 1 k.p.k. stosowanego w zw. z art. 314 k.p.k.
wynika, że postanowienie o uzupełnieniu zarzutów wydaje się niezwłocznie, ale
dopiero wtedy, kiedy dane zebrane w toku śledztwa dostatecznie uzasadniają
podejrzenie popełnienia przestępstwa. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie
materiału dowodowego, asesor X. Y. zaplanowała przeprowadzenie szeregu
czynności dowodowych, które dostarczyłyby rzetelnych podstaw dowodowych do
uzupełnienia wspomnianych zarzutów. Nie można więc tego typu postawy
kwalifikować jako zaniechania obowiązku nałożonego przez wskazane przez autora
wniosku unormowania prawne.
Należy przy tym dostrzec, że przepisy art. 6 u.p.p., art. 256 k.p.k., art. 258a
k.p.k., art. 258 § 1-2 k.p.k., art. 253 § 1 k.p.k., nie zakreślają terminów na realizację
przewidzianych nimi obowiązków prokuratorskich, zaś przepisy art. 313 § 1 k.p.k. i
art. 314 k.p.k. posługują się określeniem „niezwłocznie”. Można zatem przyjąć, że
wszystkie obowiązki prokuratora lub asesora prokuratury wynikające z powołanych
przepisów powinny być realizowane bez nieuzasadnionej zwłoki. Określenie
„niezwłocznie” oznacza zatem, że coś powinno zostać wykonane jak najszybciej,
ale z uwzględnieniem okoliczności, które mogą usprawiedliwiać pewne opóźnienie.
Oceniając czas realizacji obowiązków procesowych asesora prokuratury
związanych z sygnalizacją prokuratorowi przełożonemu potrzeby zmiany środka
zapobiegawczego, w tym zastosowania tymczasowego aresztowania, a także
obowiązków niezwłocznej realizacji czynności wymienionych w art. 313 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 314 k.p.k., należy mieć również w polu widzenia okoliczności związane z
warunkami jej pracy w Prokuraturze Rejonowej w Ś.. Jak wynika z poczynionych
I ZI 2/25
19
ustaleń, czynności służbowe asesor X. Y. podjęła w dniu 4 kwietnia 2022 r. We
wskazanej jednostce organizacyjnej prokuratury dokonano – niemalże z dnia
na dzień – wymiany prawie całej kadry prokuratorskiej. Prokuratorzy dotychczas
pełniący służbę w tej jednostce zostali delegowani do innych prokuratur w okręgu
[…], natomiast na ich miejsce delegowano nowych – w tym asesor X. Y.. Przy
objęciu spraw z referatu prokurator X.3 Y.3, asesor X. Y. nie miała możliwości
rozmowy z poprzednim referentem, w której mogłyby jej zostać przekazane istotne
informacje o stanie spraw wymagających priorytetowego potraktowania. W
Prokuraturze Rejonowej w Ś. istniały również braki kadrowe na stanowiskach
urzędniczych, co w sposób negatywny rzutowało na sprawność czynności
podejmowanych przez referentów. Niezwykle trudna sytuacja kadrowa, zarówno na
stanowiskach prokuratorskich, jak i urzędniczych, była na długo przed
rozpoczęciem delegacji przez asesor X. Y. przedmiotem służbowej korespondencji
między Zastępcą Prokuratora Rejonowego w Ś. a Prokuratorem Okręgowym w S.
(tom. II k. 376-378). Potwierdzają to również w swoich zeznaniach m.in.: prokurator
X.2 Y.2 (tom IV. k. 639-642), prokurator X.3 Y.3 (tom IV. k. 645-647, 650-654),
asesor X. Y. (tom IV. k. 655-660). Jeżeli dodatkowo uwzględnić okoliczność, że
referat objęty przez asesor X. Y. liczył ok. 170 spraw, to ocena tempa czynności
procesowych podejmowanych w sprawie o sygn. akt […] nie może być negatywna,
a już na pewno nie można w takim przypadku mówić o zaniechaniach. Czynności te
były prowadzone sprawnie o tyle, o ile było to możliwe we wskazanych wyżej
uwarunkowaniach, zaś pogląd wskazujący na ich podejmowanie z uchybieniem
wymaganej odpowiednimi przepisami „niezwłoczności” jawi się jako oderwany od
realiów pracy we wskazanej jednostce organizacyjnej prokuratury w omawianym
okresie.
Wszystko to wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zachodzi dostatecznie
uzasadnione podejrzenie popełnienia przez asesor X. Y. czynu opisanego we
wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. o zezwolenie na pociągnięcie
wyżej wymienionej asesor do odpowiedzialności karnej.
Niezależnie od powyższego czyn przypisany asesor X. Y. we wskazanym
wniosku i zakwalifikowany z art. 231 § 1 k.k. nie wypełnia znamion strony
podmiotowej przestępstwa określonego w powołanym przepisie. Przepis ten
I ZI 2/25
20
przewiduje odpowiedzialność karną funkcjonariusza publicznego, który
przekraczając uprawnienia lub nie dopełniając obowiązku, działa na szkodę
interesu publicznego lub prywatnego. Przestępstwo to może zostać popełnione w
warunkach umyślności w obu postaciach, co oznacza, że funkcjonariusz publiczny
musi obejmować swoim zamiarem (bezpośrednim lub ewentualnym) zarówno
przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków (w wyniku działania lub
zaniechania), jak i działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego.
Zamiar ewentualny zachodzi wówczas, gdy sprawca przewiduje możliwość
popełnienia czynu zabronionego i na to się godzi. Niezależnie od tego, że z
dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że nie doszło do popełnienia czynu
zabronionego, to nie wynika z nich również, aby asesor X. Y. obejmowała swoją
świadomością już samą choćby możliwość oceny własnych działań (zarzucanych
zaniechań) jako naruszenia obowiązków asesora prokuratury związanych z
prowadzeniem postępowania przygotowawczego. Nieuprawnione jest również
twierdzenie, że mogła ona obejmować swoją świadomością skutek, w postaci
naruszenia interesu publicznego lub interesu prywatnego N. S.
Wymaga podkreślenia, co zresztą dostrzega asesor X. Y. w swoim
stanowisku procesowym, że realizacja jej uprawnień i obowiązków asesorskich
związanych z prowadzeniem lub nadzorowaniem postępowania przygotowawczego
(art. 3 § 1 pkt 1 u.p.p. w zw. z art. 174 § 1 pkt 1 u.p.p.) pozostaje pod ochroną
wynikającej z art. 7 § 1 u.p.p. zasady samodzielności prokuratora w zakresie
stosowania prawa. Co prawda powyższa zasada doznaje licznych ograniczeń (m.in.
art. 4 u.p.p., art. 7 § 2 u.p.p., art. 8 u.p.p., art. 173 § 2 u.p.p.), które nie znoszą
jednak jej istoty. Sama możliwość dokonania przez innego prokuratora odmiennej
oceny w zakresie zasadności zmiany stosowanego środka zapobiegawczego,
potrzeby dokonywania czynności procesowych w określonej kolejności i terminach,
potrzeby przeprowadzenia określonych czynności dowodowych lub procesowych
lub w zakresie oceny dowodów – jeżeli ocena ta nie znajduje podstawy prawnej w
przepisach prokuratorskiej pragmatyki służbowej – nie świadczy o zaistnieniu
uchybień określonym obowiązkom procesowym w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym przez asesora prokuratury. Nie może też powodować negatywnych
skutków w sferze odpowiedzialności karnej osoby zajmującej stanowisko asesora
I ZI 2/25
21
prokuratury. Możliwość prowadzenia przeciwko asesorowi postępowania karnego
za decyzje związane z podejmowanymi przez niego czynnościami procesowymi lub
oceną przeprowadzanych dowodów, przekreślałaby zasadę niezależności
prokuratorskiej, czyniąc ją iluzoryczną. Takim też sytuacjom ma przeciwdziałać
instytucja immunitetu prokuratorskiego, który przysługuje również asesorom
prokuratury.
W oparciu o powołaną wyżej argumentację należy uznać, że zebrany w
sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że zachodzi dostatecznie
uzasadnione podejrzenie popełnienia przez asesor X. Y. czynu opisanego we
wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. o pociągnięcie wyżej wymienionej
do odpowiedzialności karnej. Dowody zgromadzone w sprawie nie pozwalają na
przypisane jej sprawstwa czynu określonego w art. 231 § 1 k.k. W tej sytuacji brak
jest podstaw do wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie wyżej wymienionej
do odpowiedzialności karnej.
Z tych względów Sąd Najwyższy uchwalił, jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
