I KZ 53/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 października 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący)
SSN Tomasz Artymiuk (sprawozdawca)
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie M. P.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 21 października 2025 r.
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2025 r., I KO 88/25, o
odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2023 r.,
sygn. akt II AKa 250/22,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 10 września 2025 r., I KO 88/25, Sąd Najwyższy –
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. – odmówił przyjęcia wniosku skazanego M. P.,
osobiście przez niego sporządzonego, o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2023 r.,
I KZ 53/25
2
sygn. akt II AKa 250/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w
Poznaniu z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III K 259/19.
Postanowienie to zaskarżył M. P.. W zażaleniu podniósł, że z pisma jego
syna – jednocześnie współoskarżonego w sprawie, w której został skazany – M. P.
wynika, że to nie jego ojciec jest winnym popełnienia czynów, za które został
skazany i że to on, tj. M. P. jest autorem pisma skierowanego w dniu 8 września
2018 r. do ówczesnego Prokuratora Generalnego.
W konkluzji wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy.
Pismem z dnia 7 października 2025 r. (data wpływu do SN) skazany wystąpił
z wnioskiem o wyznaczenie mu adwokata z urzędu z uwagi na brak środków, które
umożliwiłyby mu ustanowienie obrońcy z wyboru.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie skazanego M. P. na uwzględnienie nie zasługuje.
W pierwszym rzędzie stwierdzić należy, że rozpoznanie zażalenia na
wskazane w części wstępnej niniejszego orzeczenia postanowienie Sądu
Najwyższego nie wymaga ustanowienia dla skarżącego obrońcy z urzędu,
ponieważ postępowanie zażaleniowe nie jest obwarowane prymusem adwokacko –
radcowskim. Taki wymóg odnosi się do samego wniosku o wznowienie
postępowania (art. 545 § 2 k.p.k.), którego przyjęcia zaskarżonym postanowieniem
odmówiono.
Przechodząc do podania merytorycznych powodów utrzymania w mocy
postanowienia z dnia 10 września 2025 r., I KO 88/25, przypomnieć należy
skarżącemu, że zostało ono wydane w oparciu o przepis art. 545 § 3 k.p.k.
Uznanie wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w art. 545 § 2
k.p.k. (sporządzonego i podpisanego przez adwokata klub radcę prawnego) o
wznowienie za oczywiście bezzasadny ma miejsce w sytuacjach, gdy w sposób
oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek oparty zostanie na innych podstawach niż
te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania
I KZ 53/25
3
karnego (zob. odpowiednio w przedmiocie interpretacji pojęcia „oczywistej
bezzasadności kasacji” postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2006
r., IV KK 330/06 oraz z dnia 22 października 2008 r., V KK 98/08). Zastosowanie
wskazanego przepisu uznać należy w związku z tym za konieczne w wypadkach, w
których sąd wznowieniowy w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna
ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek
zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie
wchodzić w grę działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.) lub też wniosek w
ogóle nie będzie wskazywał okoliczności uzasadniających wszczęcie tego rodzaju
postępowania o charakterze nadzwyczajnym (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 25 września 2015, II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5; z
dnia 19 stycznia 2016 r., V KO 77/15; z dnia 20 maja 2016 r., V KO 39/16, OSNKW
2016, z. 9, poz. 59; z dnia 22 listopada 2016 r, IV KO 78/16; z dnia 14 grudnia 2016
r., III KO 72/16).
W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2025 r., I KO 88/25
stwierdzono, że żadna z podnoszonych we wniosku M. P., osobiście przez niego
sporządzonym, okoliczności nie mieści się w podstawach wznowieniowych
przewidzianych w Rozdziale 56 k.p.k. i z tym poglądem należy się zgodzić, a
zasadności wywodów Sądu Najwyższego zawartych w pisemnych motywach
zaskarżonego postanowienia autor zażalenia w najmniejszym nawet aspekcie nie
podważył.
Słusznie Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że postępowanie sądowe w Polsce
jest dwu a nie trzy-instancyjne. Nadzwyczajny środek zaskarżenia jakim jest
wznowienie postępowania nie służy więc badaniu prawidłowości oceny materiału
dowodowego dokonanej przez sądy wyrokujące i czynienie odmiennych ustaleń
faktycznych, gdyż przedmiotem tego postępowania nie jest kwestia
odpowiedzialności karnej, tylko istnienia podstaw do wznowienia postępowania
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego 2004 r., II KO 75/03 oraz
z dnia 13 maja 2009 r., II KO 31/08), takie natomiast w sprawie tej nie występują.
Nie może takiej podstawy stanowić w szczególności jednozdaniowe
oświadczenie M. P., współsprawcy skazanego tym samym wyrokiem, którego
I KZ 53/25
4
dotyczy wniosek M. P. o wznowienie postępowania, a nawet deklarowana obecnie
przez niego, tj. syna skazanego, wola złożenia wyjaśnień, których składania
odmawiał konsekwentnie w toku całego procesu zakończonego wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 250/22. Takie
oświadczenie nie świadczy bowiem, że poczynione w postępowaniu
merytorycznym ustalenia faktyczne były błędne, tym bardziej, że M. P.,
nieprzyznający się wówczas do winy, został również skazany wyrokiem Sądu
Okręgowego w Poznaniu z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III K 259/19, za czyny
popełnione wspólnie i w porozumieniu z M. P..
Bez wątpienie też potwierdzenie przez niego autorstwa pisma z dnia 8
września 2018 r. skierowanego do ówczesnego Prokuratora Generalnego nie
świadczy o tym, że w sprawie pojawił się nowy dowód, czyli właśnie to pismo.
Nowym dowodem w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. jest – przy obecnym
brzmieniu tego przepisu – dowód, który nie był znany ani sądom, ani stronom w
czasie merytorycznego rozpoznawania sprawy. Tymczasem pismo to nie tylko
dołączono do akt postępowania i to już na etapie śledztwa prowadzonego pod sygn.
PR 2 Ds. […] (k. 2068 akt sprawy), lecz co więcej było ono przedmiotem oceny
Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w związku z rozpatrywaniem przez ten Sąd
apelacji obrońców M. P. i M. P. od powołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w
Poznaniu (zob. s. 29 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7
grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 250/22).
Wniesione zażalenie w znacznej części stanowi powielenie wcześniejszego
wniosku o wznowienie postępowania zawartego w piśmie inicjującym z dnia 26
marca 2025 r. (przekazanego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu do Sądu
Najwyższego w dniu 1 lipca 2025 r. – k. 3 akt I KO 88/25) oraz w pismach
uzupełniających M. P. z dnia 8 i 29 sierpnia 2025 r. (daty wpływu do SN) wraz z
załącznikami, do której to argumentacji skazanego Sąd Najwyższy odniósł się w
sposób kompletny i rzeczowy w postanowieniu z dnia 8 lipca 2025 r.
Ponieważ zaskarżone postanowienie Sądu Najwyższego, co wykazano
wyżej, znajduje pełną podstawę prawną w treści art. 545 § 3 k.p.k., a stanowiska
I KZ 53/25
5
tego nie podważyły wywody zawarte w zażaleniu, należało orzec o utrzymaniu w
mocy tego orzeczenia.
[JJ.]
[r.g.]
