I KS 30/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 października 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk
w sprawie A.W.
oskarżonego z art. 286 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 23 października 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt VII Ka 620/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Zielonej Górze
z dnia 11 marca 2024 r., sygn. akt VII K 6/23 i przekazującego sprawę do
ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę,
2. kosztami postępowania
oskarżonego.
skargowego
obciążyć
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z dnia 11 marca 2024 r., sygn.
akt VII K 6/23, oskarżony A.W. został uniewinniony od popełnienia przestępstwa z
art. 286 § 1 k.k.
I KS 30/25
2
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez Prokuratora Rejonowego
w Cieszynie Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem dnia 6 maja 2025 r.,
sygn. akt VII Ka 620/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi
Rejonowemu w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania.
Skargę od wyroku sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego.
Zarzucił rozstrzygnięciu Sądu drugiej instancji naruszenie:
1. art. 437 k.p.k. oraz art. 454 k.p.k. poprzez faktyczne uznanie winy
oskarżonego i uchylenie wyroku celem dokonania ponownej oceny dowodów,
gdy Sąd Okręgowy takiej oceny faktycznie już dokonał związując Sąd I
instancji stanowiskiem co do sprawstwa oskarżonego, czym Sąd Okręgowy
faktycznie rozstrzygnął sprawę pozostawiając Sądowi I instancji jedynie
rozstrzygnięcie w zakresie kary;
2. art. 437 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie oceny dowodów
odmiennej niż Sąd I instancji, która doprowadziła Sąd II instancji do wniosku,
iż choć podmiot trzeci (firma M.U.) był zobowiązany do zapłaty na rzecz
pokrzywdzonego, to Pan A.W. mógł popełnić przestępstwo z art. 286 k.k. na
rzecz pokrzywdzonego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty autor skargi wniósł o „zmianę
skarżonego wyroku poprzez utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji,
ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
przez Sąd II instancji”.
W pisemnej odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w Cieszynie wniósł
o uznanie skargi za niedopuszczalną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 437 § 2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach
I KS 30/25
3
wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Powiązanie wskazanego wyżej przepisu z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w
którym wymieniono podstawy nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest
skarga na wyrok sądu odwoławczego uregulowana w Rozdziale 55a Kodeksu
postępowania karnego, jednoznacznie wskazuje, że Sąd Najwyższy rozpoznając tę
skargę ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie, w toku postępowania
przed Sądem drugiej instancji, wystąpiła tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza,
albo też doszło do uchylenia wyroku sądu meriti mimo: braku uchybienia z art. 439
k.p.k. mającego miejsce na etapie postępowania pierwszo-instancyjnego, braku
formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. lub też braku konieczności
przeprowadzenia na nowo w całości przewodu sądowego. Uzasadnienie wyroku
sądu odwoławczego powinno przy tym jednoznacznie wskazywać, która z
przesłanek określonych w art. 437 § 2 k.p.k. była podstawą uchylenia wyroku sądu
a quo i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. Nadto, co w
niniejszej sprawie ma fundamentalne znaczenie, przepisy regulujące instytucję
skargi a wyrok sądu odwoławczego świadczą jednoznacznie, że Sąd Najwyższy
rozpoznając skargę, nie staje się sądem trzeciej instancji. Badaniu zatem podlega
wyłącznie to, czy zaistniała któraś z przesłanek określonych w art. 539a § 3 k.p.k.,
nie zaś prawidłowość ocen i ustaleń dokonanych przez sąd odwoławczy. W
związku z tym wystarczające jest, że sąd ten przedstawi w powyższym zakresie
(powodów wydania wyroku kasatoryjnego) swoje rozważania, z których będzie
wynikało, iż w jego ocenie np. wyrok uwalniający oskarżonego od
odpowiedzialności karnej jest nieprawidłowy.
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wskazał w uzasadnieniu swego
rozstrzygnięcia, że podstawą uchylenia wyroku Sądu Rejonowego stanowi art. 437
§ 2 k.p.k., zwracając uwagę na potrzebę przeprowadzenia na nowo postępowania
dowodowego, a następnie dokonania rzetelnej i szczegółowej oceny zebranego w
sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem wskazówek Sądu odwoławczego,
a także argumentów zawartych w apelacji prokuratora. Chociaż z treści całości
uzasadnienia wyroku tego sądu w żadnej mierze nie wynika konieczność
I KS 30/25
4
przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, a wyłącznie respektowanie reguły
ne peius ujętej w przepisie art. 454 § 1 k.p.k., wszelako sąd ten przedstawił w
powyższym zakresie powody wydania wyroku kasatoryjnego, z których wynika, iż w
jego ocenie wyrok uwalniający oskarżonego od odpowiedzialności karnej jest
nieprawidłowy.
Trafnie zdiagnozował przy tym obrońca oskarżonego w zarzucie z pkt. 1
skargi, że w sprawie w istocie chodzi o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji z
powodu wskazanego w treści art. 454 k.p.k. to jednak zarzut ten sformułował
błędnie. Ze stanowiska przedstawionego przez Sąd odwoławczy na uzasadnienie
przyjętej podstawy prawnej uchylenia wyroku z art. 437 § 2 k.p.k. wynika bowiem,
że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy zgromadzony w
poniższej sprawie i nietrafnie wywiódł, iż zachodzą podstawy do ekskulpowania
oskarżonego. W rzeczywistości zatem w tym przypadku wystąpił błąd po stronie
Sądu odwoławczego, który wskazał niewłaściwą podstawę prawą swojego
rozstrzygnięcia. Argumentacja przedstawiana przez ten Sąd przy uzasadnieniu
przyjętej podstawy uchylenia jest bowiem niespójna z pozostałą treścią
uzasadnienia Sądu drugiej instancji wskazującego na konieczność respektowaniu
zakazu orzekania przez ten Sąd na niekorzyść oskarżonego.
Chociaż obrońca oskarżonego w pierwszym ze sformułowanych w skardze
zarzutów podnosi naruszenie „art. 437 k.p.k. oraz art. 454 k.p.k. przez Sąd
odwoławczy poprzez faktyczne uznanie winy oskarżonego i uchylenie wyroku
celem dokonania ponownej oceny dowodów, gdy Sąd Okręgowy takiej oceny
faktycznie już dokonał związując Sąd I instancji stanowiskiem co do sprawstwa
oskarżonego, czym Sąd Okręgowy faktycznie rozstrzygnął sprawę pozostawiając
Sądowi I instancji jedynie rozstrzygniecie w zakresie kary” to w istocie nie wykazuje
w tym środku zaskarżenia dlaczego doszło do uchybienia art. 454 k.p.k.
Argumentów na poparcie tego zarzutu nie zawiera uzasadnienie skargi, stanowiąc
własną, autorską ocenę dowodów zebranych w toku postępowania. Autor skargi w
uzasadnieniu wywiedzionego środka zaskarżenia przekonuje bowiem, że w
niniejszej sprawie występuje jedynie spór o charakterze cywilnym. Tymczasem Sąd
drugiej instancji argumentował w swym uzasadnieniu, że analizowana sprawa nie
I KS 30/25
5
nosi cech sporu cywilnoprawnego, ale wskazuje na odpowiedzialność karną
oskarżonego.
Niezasadne są przy tym obawy autora skargi, że zaskarżony wyrok
przesądza kwestię winy oskarżonego. Wiążące dla sądu meriti są jedynie
zapatrywania prawne i wskazania sądu odwoławczego dotyczące wyłącznie
dowodów i innych czynności, które powinny być przeprowadzone, lub okoliczności,
które należy wyjaśnić, natomiast wskazania te nie mogą dotyczyć sposobu oceny
poszczególnych dowodów (art. 442 § 3 k.p.k.).
Analiza treści uzasadnienia Sądu drugiej instancji doprowadziła Sąd
Najwyższy do wniosku, że podstawa uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w
postaci art. 437 § 2 k.p.k. – w związku z koniecznością przeprowadzenia przewodu
w całości – była błędna, czego autor skargi w sporządzonym przez siebie środku
zaskarżenia jednak nie zarzucił. Mając zatem na uwadze treść art. 536 k.p.k. w zw.
539f k.p.k. nie było możliwe uwzględnienie tego uchybienie niepodniesionego przez
skarżącego w skardze.
Podsumowując, Sąd odwoławczy nietrafnie wskazał jako podstawę
uchylenia art. 437 zd. 2 k.p.k. – w związku z koniecznością przeprowadzenia
przewodu w całości, zamiast odwołać się do reguły ne peius, jednak argumentacji
tego Sądu de facto związanej ze stosowaniem art. 454 § 1 k.p.k., wywód obrońcy
oskarżonego zawarty w pisemnych motywach skargi nie podważył.
Na marginesie, zwrócić należy uwagę obrońcy, że sformułowany w skardze
jako pierwszy wniosek o „zmianę skarżonego wyroku poprzez utrzymanie w mocy
wyroku I instancji”, ignoruje przepis art. 539e § 2 k.p.k., który takiej formy
rozstrzygnięcia w postępowaniu skargowym nie przewiduje.
Mając więc to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w
postanowieniu, kosztami postępowania skargowego obciążając oskarżonego.
[WB]
[r.g.]
I KS 30/25
6
