I KS 13/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk
w sprawie K. P. (P.)
oskarżonego z art. 270 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
w dniu 23 czerwca 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt IV Ka 1452/23,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Strzelinie
z dnia 18 września 2023 r., sygn. akt II K 483/22 i przekazującego sprawę do
ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę,
2. kosztami postępowania skargowego obciążyć
oskarżonego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Strzelinie z dnia 18 września 2023 r. w
sprawie o sygn. akt II K 483/22 oskarżony K. P. został uniewinniony od popełnienia
zarzuconego mu aktem oskarżenia czynu z art. 270 § 1 k.k.
I KS 13/25
2
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez prokuratora Sąd Okręgowy we
Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt IV Ka 1452/23, uchylił
zaskarżone orzeczenie Sądu pierwszej instancji i sprawę oskarżonego przekazał
Sądowi Rejonowemu w Strzelinie do ponownego rozpoznania.
Skargę od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego
zarzucając „wydanie orzeczenia uchylającego wyrok Sądu I instancji, na mocy którego
oskarżony został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów i
przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, pod kątem skazania
oskarżonego za czyny zabronione kwalifikowane z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1
k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. podczas gdy z zebranego przez Sądy zarówno I, jak i II
instancji materiału dowodowego wynika, że czyny zarzucane oskarżonemu przez
Prokuraturę nie zostały w ogóle popełnione, a zatem w niniejszej sprawie brak było
uzasadnionych podstaw do uchylenia przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyroku
uniewinniającego oskarżonego i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania
pod kątem skazania za przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z
art. 64 § 1 k.k.”.
Podnosząc powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego we Wrocławiu w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi, jako sądowi
odwoławczemu, do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu.
Przypomnieć należy, że zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy
po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się jedynie do
zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do
wydania orzeczenia kasatoryjnego (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018, z. 3, poz. 23).
Innymi słowy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego Sąd
Najwyższy ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie, na etapie
postępowania przed Sądem drugiej instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna
odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód
określonych w art. 454 k.p.k. lub też konieczne jest przeprowadzenie na nowo w
całości przewodu sądowego. Uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego powinno
I KS 13/25
3
natomiast jednoznacznie wskazywać, która z przesłanek określonych w art. 437 § 2
k.p.k. była podstawą uchylenia wyroku sądu meriti i przekazania sprawy temu sądowi
do ponownego rozpoznania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października
2023 r., I KS 26/23).
W wypadku przyjęcia za podstawę wyroku kasatoryjnego przepisu art. 454 §
1 k.p.k. Sąd odwoławczy winien albo uzupełnić postępowanie dowodowe, by
upewnić się, że rozstrzygnięcie uniewinniające jest niezasadne, lub wyraźnie
uzasadnić, iż na podstawie zgromadzonego w sposób prawidłowy materiału
dowodowego nie ma możliwości wydania wyroku uniewinniającego.
Z uzasadnienia zaskarżonego w tej sprawie orzeczenia wyraźnie wynika, że
przyczyną wydania wyroku kasatoryjnego było, po przeprowadzeniu na etapie
odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego, przekonanie Sądu
Okręgowego, że powodem wydania przez sąd pierwszej instancji wyroku
uniewinniającego było niepełne oraz nierzetelnie przeprowadzone postępowanie
dowodowe, czego następstwem z kolei była wadliwa ocena materiału dowodowego i
błędne zastosowanie reguły in dubio pro reo. Organ ad quem wskazał stanowczo, że
z dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym zwłaszcza dokumentów uzyskanych
przez ten Sąd z Biura Prokuratora Generalnego w Ukrainie, wynika konieczność
wydania wyroku skazującego czemu na przeszkodzie stoi regulacja art. 454 § 1
k.p.k.
Przypomnieć przy tym należy, że przedmiotem rozpoznania w tej sprawie nie
była – jakby to wynikało z treści skargi – sprawa o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art.
278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., zakończona wyrokiem Sądu Rejonowego w
Strzelinie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 414/21, lecz posłużenie się w tej
sprawie przez K. P. paszportem z podrobionymi pieczęciami potwierdzającymi wjazd
na terytorium Ukrainy w dniu 13 czerwca 2021 r. oraz wyjazd z terytorium Ukrainy w
dniu 16 czerwca 2021 r. na przejściu granicznym w S., tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k.
Nie jest w związku z tym też tak, że Sąd Okręgowy we Wrocławiu „de facto
poleca Sądowi Rejonowemu poszukiwanie podstaw do skazania oskarżonego za
czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.”,
W uzasadnieniu skargi obrońca wskazał, że „uchylenie wyroku przez sąd
odwoławczy na podstawie art. 454 k.p.k. wymaga nie tylko stwierdzenia, że wyrok
I KS 13/25
4
uniewinniający albo umarzający postępowanie został wydany ‘przedwcześnie’, ale
ponadto dokonania kontroli oceny dowodów pod kątem ustalenia, czy gdyby
została ona przeprowadzona prawidłowo, to mógłby zapaść wyrok skazujący.
Podobnie, gdy sąd odwoławczy stwierdzi pomięcie określonego dowodu przez sąd
pierwszej instancji, powinien jeszcze rozważyć, czy gdyby to nie nastąpiło, to
mogłoby dojść do skazania. Dopiero wówczas sąd odwoławczy może uchylić
zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż nie może
wydać wyroku skazującego”. Odwołał sią przy tym skarżący do poglądu
wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 20
września 2018 r., I KZP 10/18, (OSNK 2018, z. 11, poz. 73), że możliwość
uchylenia wyroku uniewinniającego albo umarzającego postępowanie karne i
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius z art.
454 § 1 k.p.k. zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia
stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych
w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego,
dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń
faktycznych) — stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego,
czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k., zaś sama tylko
możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem
pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius
określonej w art. 454 § 1 k.p.k.
A przecież tak właśnie, a więc zgodnie ze wskazaną wyżej uchwałą, postąpił
Sąd odwoławczy, który po uzupełnieniu postępowania dowodowego, które
podważyło wersję prezentowaną przez obronę, uznał, że pieczęcie ukraińskich
służb granicznych w paszporcie K. P. (jego kserokopii) nie pochodzą od
oryginalnych stempli używanych przez te służby w dniach 13 i 16 czerwca 2012 r.
W związku z tym pogląd skarżącego, że decyzja o uchyleniu zaskarżonego
wyroku sądu meriti i przekazaniu sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania
nie znajduje podstawy w art. 454 § 1 k.p.k. jest całkowicie oderwana od realiów
niniejszej sprawy.
Z tych względów postanowiono jak w części dyspozytywnej, co obligowało też
do obciążenia oskarżonego kosztami postępowania skargowego.
I KS 13/25
[J.J.]
[r.g.]
5
SSN (Tomasz Artymiuk)
