I KO 118/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 stycznia 2026 r.
SSN Antoni Bojańczyk
w przedmiocie wniosku skazanego A.K. o wznowienie z urzędu postępowania
kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20
listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24, o oddaleniu kasacji obrońców skazanego
jako oczywiście bezzasadnych, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządził:
1. stwierdzić niedopuszczalność wznowienia postępowania z
urzędu;
2. odpis zarządzenia wraz z pouczeniem o jego
niezaskarżalności doręczyć skazanemu.
UZASADNIENIE
W dniu 2 października 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo
procesowe skazanego A.K. z dnia 22 września 2025 r. „sygnalizujące zaistnienie
przyczyn wznowienia postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem Sądu
Najwyższego oddalającym kasację jako oczywiście bezzasadną wraz z wnioskiem
o wstrzymanie wykonania kary”.
Pismo to stanowiło w istocie sygnalizację wznowienia z urzędu
postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z
dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24, o oddaleniu kasacji obrońców
skazanego jako oczywiście bezzasadnych, z uwagi na nie rozpoznanie „w trybie
kasacji” zaistniałego w ramach postępowania odwoławczego przed Sądem
I KO 118/25
2
Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II AKa 82/20 uchybienia
określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającego na „nienależytej obsadzie
Sądu Apelacyjnego ze względu na obecność w jego składzie osób
nieuprawnionych do orzekania, a mianowicie powołanych na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw, co prowadziło do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności
w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności” w zakresie wskazanym w wyroku TSUE C-
225/22 z dnia 4 września 2025 r. W jego uzasadnieniu skazany wskazał m. in., że
w toku postępowania kasacyjnego w sprawie I KK 192/24 poza granicami zarzutów
kasacyjnych sygnalizował istnienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ale
żadne z zasygnalizowanych uchybień nie zostało w zakresie wytyczonym art. 536
k.p.k. rozważone i rozpoznane przez Sąd Najwyższy, który to ostatecznie oddalił
kasacje jako oczywiście bezzasadne i nie wypowiedział się w kwestii
sygnalizowanych uchybień. Nie zostało to odnotowane w protokole rozprawy
kasacyjnej i nie znalazło odzwierciedlenia w motywacyjnej części postanowienia
oddalającego kasacje (art. 542 § 4 k.p.k.).
W związku z powyższym skazany wniósł o wznowienie postępowania w
sprawie i uchylenie w całości: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20
listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24 (mylnie oznaczonego przez skazanego
jako „wyrok”) oraz wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 17 stycznia
2022 r., sygn. akt II AKa 82/20 i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu we
Wrocławiu do ponownego rozpoznania (pkt 1), a także wstrzymanie wykonania
względem niego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2019 r.,
sygn. akt III K 95/15, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II AKa 82/20 - w odniesieniu do
wymierzonej kary pozbawienia wolności na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. w zw. z art.
545 § 1 k.p.k. (pkt 2). Jednocześnie poinformował o wniesieniu skargi do
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (postępowanie ze skargi toczy się
I KO 118/25
3
przeciwko Polsce pod sygnaturą 10227/25), której zarzuty dotyczą również
nienależytej obsady Sądu drugiej instancji orzekającego jego w sprawie (k. 2-10).
Pismo to zostało zarejestrowane w repertorium „KO” pod sygn. I KO 118/25
jako wniosek sygnalizacyjny (k. 2 i k. 12). Wprawdzie w zarządzeniu na k. 2 po
słowach „wniosek sygnalizacyjny” w nawiasie wskazano sygnaturę sprawy toczącej
się w postępowaniu odwoławczym „(II AKa 82/20)”, jednak jak już wyżej wskazano,
tytuł przedmiotowego pisma procesowego skazanego, jego treść, szczególnie treść
jego uzasadnienia i sformułowane wnioski, wskazują na sygnalizację potrzeby
wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. uchybienia
ujęte w art. 439 § 1 k.p.k. stanowią przyczyny wznowienia postępowania karnego z
urzędu, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w art.
439 § 1 pkt 9 - 11 k.p.k. może nastąpić tylko na korzyść skazanego. W
przedmiotowej sprawie stwierdzić należy brak podstaw do podjęcia działań z
urzędu przez Sąd Najwyższy w przedmiocie wznowienia postępowania
kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20
listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24. Instytucja wznowienia postępowania
dotyczy bowiem postępowania sądowego rozstrzygającego w zakresie
odpowiedzialności karnej oskarżonego. Tymczasem postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24, o oddaleniu kasacji
obrońców skazanego A.K. jako oczywiście bezzasadnych, nie jest prawomocnym
orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w zakresie odnoszącym się do
jego odpowiedzialności karnej. Takim orzeczeniem jest - pierwotny w stosunku do
niego - wyrok skazujący Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2019 r.,
sygn. akt III K 95/15, zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia
17 stycznia 2022 r., sygn. akt II AKa 82/20, od którego obrońcy skazanego wnieśli
kasacje.
Jak podkreślono w uchwale Pełnego Składu Izby Karnej Sądu Najwyższego
z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt I KZP 37/2000, zam. OSNKW 2000, z. 9 -
I KO 118/25
4
10, poz. 78, oddalenie kasacji jest jakościowo czymś zupełnie odmiennym niż
utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Oddalając kasację sąd orzeka
jedynie o niezasadności wniesionej skargi kasacyjnej, nie wkracza zaś w żadnym
zakresie w sferę, w której wyrok kończący postępowanie, korzysta już z powagi
rzeczy osądzonej. W uchwale tej wskazano, że z istoty postępowania kasacyjnego
wynika, iż nie jest też ono postępowaniem zmierzającym do rozstrzygnięcia "o
zasadności oskarżenia wniesionego w sprawie karnej" w rozumieniu art. 6 ust. 1
Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lecz
postępowaniem zmierzającym do zbadania zasadności tego nadzwyczajnego
środka zaskarżenia, jakim jest kasacja, wniesionego już po prawomocnym
zakończeniu postępowania.
W licznych judykatach Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że
niedopuszczalny z mocy ustawy jest wniosek o wznowienie postępowania
kasacyjnego, gdyż orzeczenie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest
orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 544 § 2 k.p.k. w zw. z art.
540 § 1 in princ. k.p.k. Jest natomiast takim orzeczeniem wydane przez Sąd
Najwyższy, po uchyleniu w wyniku kasacji prawomocnego wyroku, orzeczenie
następcze o umorzeniu postępowania lub o uniewinnieniu oskarżonego (por. np.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt III KO
53/99, OSNKW 2001, z. 7 - 8, poz. 67, z dnia 27 czerwca 2001 r., III KO 115/00,
OSNKW 2001, z. 9 - 10, poz. 83, z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt V KO 87/10 i
powołane w nim orzeczenia, zam. R - OSNKW 2010, poz. 2369, z dnia 19 sierpnia
2015 r., sygn. akt IV KO 46/15, OSNKW 2015, z. 12, poz. 104, a także
postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2023 r.,
sygn. akt I KZP 17/22, Legalis).
W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005
r., I KZP 5/05, zam. OSNKW 2005, z. 6, poz. 48, wyrażono pogląd, że w
postępowaniu o wznowienie postępowania, istnieje zawsze możliwość
wykorzystania inicjatywy stron w celu usunięcia rzeczywistych uchybień
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Pełne zastosowanie znajduje tu instytucja
przewidziana w art. 9 § 2 k.p.k., umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem
I KO 118/25
5
(sygnalizacją) o dokonanie czynności z urzędu. Ta inicjatywa, w razie
potwierdzenia zaistnienia wskazanego uchybienia, może prowadzić do wszczęcia z
urzędu postępowania wznowieniowego, zaś w braku zaistnienia uchybienia
skutkującego obowiązkiem wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, nie
wymaga wydania orzeczenia stwierdzającego, że wskazywana w sygnalizacji
usterka nie występuje. Wolno poprzestać wówczas nawet na samym
poinformowaniu stron o braku podstaw do wszczęcia postępowania
wznowieniowego z urzędu. Dopuszczalne jest jednak ⎯ także ⎯ wydanie decyzji o
braku prawnych podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu w
formie niezaskarżalnego zarządzenia, co uznano za stosowne w niniejszym
przypadku.
Treść zarządzenia czyniła zbędnym wypowiadanie się w przedmiocie
postulowanego przez skazanego wstrzymania wykonania orzeczenia (mylnie
oznaczonego przez skazanego jako „wstrzymania wykonania kary”) wydanego w
sprawie (art. 532 § 1 k.p.k.).
[WB]
[a.ł]
