I KK 59/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 czerwca 2025 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie A. O.
skazanego z art. 177 § 2 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 10 czerwca 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt VII Ka 208/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Nowej Soli
z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt II K 491/23,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt II K 491/23, Sąd
Rejonowy w Nowej Soli uznał oskarżonego A.O. za winnego występków z art.: 177
§ 2 k.k. w zw. z art.178 § 1 k.k. oraz 178a §1 k.k. za których popełnienie wymierzył
mu kary odpowiednio 11 lat i roku pozbawienia wolności oraz zakaz prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio i na okres lat 10.
I KK 59/25
2
Na podstawie art 43a § 2 k.k. orzeczono też od oskarżonego świadczenie
pieniężne w kwocie 10.000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym
oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Nadto, na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1
k.k. orzeczono wobec oskarżonego A.O. karę łączną za zbiegające się
przestępstwa w wymiarze 12 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 90 § 2
k.k. dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżając
powyższy wyrok w zakresie czynu opisanego w pkt I (wyczerpującego dyspozycję
art. 177 § 2 k.k. w zw. z art.178a § 1 k.k.) w całości zarzucił mu:
„ I. obrazę przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie:
1) art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie przy dokonywaniu ustaleń
faktycznych istotnych okoliczności wynikających z uznanych za wiarygodne
wyjaśnień Oskarżonego, zeznań świadków B.B., D.B., K.N. i opinii biegłego z
zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych, a mianowicie okoliczności, że D.P.
przekraczała jezdnię w miejscu niedozwolonym, poza wyznaczonym przejściem dla
pieszych;
2) art. 170 § 3 k.p.k. poprzez zaniechanie wydania postanowienia w
przedmiocie wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego z dnia 6 lipca 2023 r.;
3) art. 193 § 1 k.p.k. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii
uzupełniającej opinii pisemnej biegłych z zakresu techniki samochodowej i taktyki
jazdy oraz rekonstrukcji wypadków drogowych;
a w konsekwencji powyższego:
błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, który miał
wpływ na treść wyroku polegający na ustaleniu, że zachowanie Pokrzywdzonej nie
pozostawało w żadnym związku z zaistniałym zdarzeniem, w wyniku którego
poniosła śmierć (współprzyczynienie się) oraz że to jedynie Oskarżony przyczynił
się do wypadku z dnia 22 grudnia 2022 r.
4) obrazę art. 627 k.p.k. poprzez obciążenie Oskarżonego kosztami
postępowania, w sytuacji gdy istnieją podstawy do uznania, że uiszczenie kosztów
sądowych byłoby dla A.O. zbyt uciążliwe ze względu na jego sytuację finansową i
materialną.
I KK 59/25
3
Ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd powyższych zarzutów za
bezzasadne:
II. Na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1a i 4 k.p.k.
zaskarżonemu wyrokowi zarzucam:
1) obrazę przepisów prawa materialnego, w innym wypadku niż
kwalifikacja prawna czynu, tj. art. 115 § 2 k.k. poprzez wzięcie pod uwagę przy
ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu okoliczności niewyszczególnione w
tym przepisie, tj. determinację przestępczą, notoryczność popełniania wykroczeń
drogowych, uzależnienia od środków odurzających, lekceważenia norm
społecznych i zasad prawa, pasożytniczy tryb życia.
2) rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w wymiarze 12 (dwunastu)
lat pozbawienia wolności, albowiem prawidłowa ocena okoliczności dotyczących jej
wymiaru uzasadnia orzeczenie jej w niższej wysokości.”
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku poprzez wymierzenie kary w wysokości 6 lat pozbawienia wolności, żądając
dopuszczenia i przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii pisemnej biegłych
z zakresu techniki samochodowej i taktyki jazdy oraz rekonstrukcji wypadków
drogowych w celu stwierdzenia szczegółowo wskazanych w apelacji okoliczności
(pkt 1- 5 str. 3 apelacji).
Wyrokiem z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt VII Ka 208/24, Sąd
Okręgowy w Zielonej Górze zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację w tej sprawie wniósł obrońca skazanego, który zaskarżając wyrok w
całości wskazał na:
„ I. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść
wyroku, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., poprzez
zaniechanie przez Sąd Okręgowy w Zielonej Górze pełnego ustosunkowania się do
wszystkich zarzutów apelacji dotyczących sposobu oceny dowodów, przez
zaniechanie obowiązku ustosunkowania się w części motywacyjnej względem
wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności o charakterze faktycznym oraz
oparcie orzeczenia tylko na opinii biegłego.
II. rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ
na treść orzeczenia - art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 170 § 3 k.p.k. w zw. z art. 452 §
I KK 59/25
4
2 k.p.k. - przez bezzasadne oddalenie przez Sąd Apelacyjny wniosków
dowodowych zgłoszonych przez obrońcę skazanego w środku odwoławczym o
dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii pisemnej biegłych
z zakresu techniki samochodowej i taktyki jazdy oraz rekonstrukcji wypadków
drogowych a także poprzez zaniechanie wydania postanowienia w przedmiocie
wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego z dnia 6 lipca 2023 r., podczas gdy
przeprowadzenie tychże dowodów jawi się jako istotne i konieczne dla wydania
prawidłowego rozstrzygnięcia, zaś wnioskowano o ich przeprowadzenie również
przed Sądem I instancji.
III. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść
wyroku, w postaci art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na
zaniechaniu rozpoznania sprawy niezależnie od kierunku i granic zaskarżenia oraz
zarzutów, podniesionych w apelacji wywiedzionej przez oskarżonego i jego obrońcę
od wyroku Sądu I instancji, w wyniku czego doszło do utrzymania w mocy rażąco
niesprawiedliwego i w konsekwencji wydanego z naruszeniem 224 § 1 k.k. w zw. z
art. 115 § 12 k.k.
IV. Na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.
zaskarżonemu wyrokowi zarzucam:
-
obrazę przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie przy
dokonywaniu ustaleń faktycznych istotnych okoliczności wynikających z uznanych
za wiarygodne wyjaśnień Oskarżonego, zeznań świadków B.B., D.B., K.N. i opinii
biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych, a mianowicie okoliczności,
że D.P. przekraczała jezdnię w miejscu niedozwolonym, poza wyznaczonym
przejściem dla pieszych;
V. Na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1a i 4 k.p.k.
zaskarżonemu wyrokowi zarzucam:
-
obrazę przepisów prawa materialnego, w innym wypadku niż kwalifikacja
prawna czynu, tj. art. 115 § 2 k.k. poprzez wzięcie pod uwagę przy ocenie stopnia
społecznej szkodliwości czynu okoliczności niewyszczególnione w tym przepisie, tj.
determinację przestępczą, notoryczność popełniania wykroczeń drogowych,
I KK 59/25
5
uzależnienia od środków odurzających, lekceważenia norm społecznych i zasad
prawa, pasożytniczy tryb życia.
-
rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w wymiarze 12 (dwunastu) lat
pozbawienia wolności, albowiem prawidłowa ocena okoliczności dotyczących jej
wymiaru uzasadnia orzeczenie jej w niższej wysokości.”
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:
„ I. uchylenie prawomocnego postanowienia w Zielonej Górze, Wydziału VII
Karnego z dnia 10 września 2024 r, sygn. VII Ka 208/24 i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi.
ewentualnie wnoszę o:
II. uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze i
utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Nowej Soli, Wydział II Kamy,
z dnia 31 października 2023 roku Sąd Rejonowy i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
III. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie kary w wysokości 6 lat
(sześć) lat pozbawienia wolności.”
W odpowiedzi na kasację obrońcy skazanego, Prokurator Rejonowy w
Nowej Soli wniósł o jej oddalenie z powodu oczywistej bezzasadności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasację obrońcy skazanego należało oddalić w trybie przewidzianym w art.
535 § 3 k.p.k.
Żaden z podniesionych w kasacji zarzutów nie dowodzi rażącego naruszenia
prawa jakiego w postępowaniu odwoławczym miałby dopuścić się sąd drugiej
instancji, tym bardziej już takiego, które mogło wywrzeć istotny wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.). Chodzi przy tym o taki wpływ
„rażącego naruszenia prawa" na treść zaskarżonego orzeczenia, który dawałby
podstawy do uznania, że kwestionowane rozstrzygnięcie byłoby w zasadniczy
sposób odmienne od tego, które w sprawie zostało wydane. Nie jest zatem
wystarczające samo podniesienie zarzutu naruszenia konkretnego przepisu (art.
433 § 2 k.p.k., ew. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.), ale trzeba przede wszystkim w
drodze umotywowanego wywodu wykazać, że w realiach konkretnej sprawy, w
wyniku wadliwych decyzji sądu, rzeczywiście doszło do naruszenia w stopniu
I KK 59/25
6
rażącym określonego przepisu prawa, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do
wydania innego rozstrzygnięcia niż zaskarżone (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 listopada 2020 r., V KK 150/20). Z podniesionych przez
obrońcę zarzutów jedynie trzy pierwsze skierowane są przeciwko orzeczeniu sądu
odwoławczego, choć i w tym wypadku (zarzut z pkt I i III) wskazanie rzekomo
naruszonych przez ten sąd przepisów dotyczących kontroli międzyinstancyjnej jest
wyłącznie pozorne. Rzeczywistą intencją autora kasacji jest próba wywołania
powtórnej weryfikacji dokonanej przez sąd pierwszej instancji i zaakceptowanej
przez sąd odwoławczy, oceny dowodów i poczynionych na tej podstawie ustaleń
faktycznych i to weryfikacji zakończonej zgodnym z oczekiwaniami obrońcy
ustaleniem co do roli pokrzywdzonej w przedmiotowym zdarzeniu (przyczynienie
się pokrzywdzonej do zdarzenia). Rzecz w tym, że żądanie skarżącego oparte jest
wyłącznie na jego własnym i w świetle ustaleń sądu I instancji błędnym przekonaniu
co do miejsca, w którym, w momencie zdarzenia znajdowała się pokrzywdzona. Z
przyjętego przez sąd rejonowy opisu czynu jednoznacznie wynika, że w chwili
zdarzenia pokrzywdzona znajdowała się na chodniku, nie zaś jak sugeruje
skarżący przekraczała jezdnię w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Faktem jest,
że w sporządzonej w tej sprawie opinii biegły z zakresu rekonstrukcji wypadków
drogowych nadkom. R.T. (k. 530-559) wykluczył wersję wedle której do potrącenia
pieszej miało dojść na chodniku (tak przedstawiał zdarzenie świadek B. B. i tak
przyjął sąd meriti). Zdaniem biegłego, rzeczowy materiał dowodowy zgromadzony
w tej sprawie przeczy wjechaniu sprawcy na chodnik po lewej stronie jezdni, gdzie
zdaniem świadka miała znajdować się pokrzywdzona i uderzeniu w stojącą tam
latarnię, a potwierdza duże prawdopodobieństwo wersji sprawcy wskazującej, że
do potrącenia przechodzącej przez jezdnię (ze strony prawej na lewą) pieszej
doszło przy lewej jej krawędzi (a zatem jeszcze przed wejściem pokrzywdzonej na
chodnik- uwaga SN). Rzecz w tym, na co słusznie zwrócił uwagę sąd odwoławczy,
dostrzegając przecież ustalenie biegłego odnośnie do miejsca, w którym
najprawdopodobniej doszło do potrącenia pieszej, że okoliczność ta jest zupełnie
bez znaczenia dla przyjęcia, iż wyłączną odpowiedzialność za przedmiotowe
zdarzenie ponosi A. O. Wbrew temu co ponownie w kasacji sugeruje obrońca,
pokrzywdzona w chwili zaistnienia stanu zagrożenia (wynikającego z utraty
I KK 59/25
7
panowania kierującego nad pojazdem, tj. poślizgu i niekontrolowanego zjechania
na lewy pas jezdni), którego wcześniej przewidzieć nie mogła, nie miała już
dostatecznego czasu, aby wykonać bezpieczny i skuteczny manewr obronny.
W tej sytuacji nie można zasadnie twierdzić, że ewentualne uchybienie sądu
rejonowego w zakresie oceny dowodów (częściowo zeznania B. B., wyjaśnienia A.
O. i opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków) i w konsekwencji ustalenia
co do miejsca, w którym doszło do potrącenia pokrzywdzonej, miało jakikolwiek
wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W tym zakresie ma rację sąd
odwoławczy na stronie 4 uzasadnienia, że piesza miała pełne prawo znajdować się
tam gdzie znajdowała się w chwili gdy została uderzona przez samochód.
Chybiony jest również zarzut opisany w pkt 2 kasacji.
W odniesieniu do drugiej części sformułowanego przez obrońcę uchybienia, tj. w
zakresie w jakim skarżący wskazuje na fakt zaniechania wydania postanowienia w
przedmiocie wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego z dnia 6 lipca 2023 r.
należało stwierdzić, że właściwym do jego oceny w ramach zarzutu odwoławczego
był sąd drugiej instancji, który przecież co do tej kwestii wypowiedział się na str. 4-5
uzasadnienia (numeracja SN). Istotne jest, że tożsamy wniosek dowodowy obrońca
złożył we wniesionej apelacji, a sąd odwoławczy rozpoznał go na rozprawie w dniu
10 września 2024 r. Co prawda zgłoszony w apelacji wniosek dowodowy o
przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej pisemnej opinii biegłych z zakresu
techniki samochodowej i taktyki jazdy oraz rekonstrukcji wypadków drogowych
błędnie został oddalony na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. (kwestia zasięgania
kolejnych opinii [także uzupełniającej] w całości unormowana została w art. 201
k.p.k. i tylko ten przepis może stanowić podstawę prawną decyzji o oddaleniu
wniosku dowodowego), to jednak jednoznacznie i prawiidłowo wskazano, że
powody, dla których autor apelacji postulował uzupełnienie dowodu absolutnie nie
wskazywały na to, aby istniały ku temu podstawy (str. 4 -5, 8 uzasadnienia wyroku).
Zupełnie niezrozumiały okazał się z kolei zarzut z pkt. 3 kasacji wskazujący na
rażącą niesprawiedliwość wyroku sądu pierwszej instancji wydanego z
naruszeniem art. 224 § 1 k.k. i 115 § 12 k.k. (dotyczących gróźb bezprawnych), w
sytuacji gdy skazanemu w tej sprawie przypisano występki przeciwko
bezpieczeństwu w komunikacji (art. 177 § 2 k.k., 178 § 2 k.k.). Brak uzasadnienia i
I KK 59/25
8
argumentacji odnoszącej się do opisanych w kasacji uchybień uniemożliwił
odczytanie rzeczywistych intencji skarżącego.
Dwa ostatnie zarzuty opisane w kasacji (pkt IV-V) wbrew dyspozycji art. 519 k.p.k.
nie dotyczą postępowania przed sądem odwoławczym, są to zarzuty typowe dla
postępowania apelacyjnego i kierowane przeciwko orzeczeniu sądu pierwszej
instancji (art. 438 pkt 1a, 2, 3 i 4 k.p.k.). Co istotne, tożsame uchybienia wskazane
w obu tych fragmentach kasacji podnoszono uprzednio w zwykłym środku
odwoławczym (por. pkt I. 1 i II. 1 i 2 apelacji obrońcy). Zarzuty te zostały
rozpoznane przez sąd odwoławczy, o czym świadczy treść uzasadnienia wyroku
(str. 3, 6-7, 9- 10), a jakość przeprowadzonej w tej sprawie kontroli odwoławczej nie
budzi zastrzeżeń; nie zakwestionował jej nawet skarżący ograniczając się jedynie
do bezrefleksyjnego powtórzenia treści zarzutów apelacyjnych.
Przypomnieć trzeba, że sąd odwoławczy nie może naruszyć art. 410 k.p.k. ani art.
115 § 2 k.k., gdy tylko kontroluje zastosowanie tych przepisów przez sąd meriti, ale
sam ich nie stosuje. Jeśli zaś chodzi o zarzut rażącej niewspółmierności kary może
stanowić on jedynie względną przyczynę odwoławczą określoną w art. 438 pkt 4
k.p.k., jest natomiast niedopuszczalny w postępowaniu kasacyjnym.
W świetle znajdującej się w aktach sprawy opinii psychiatryczno-psychologicznej,
pozbawiona zasadności jest wskazana w ostatnim zdaniu uzasadnienia kasacji
uwaga obrońcy odnośnie stanu psychicznego skazanego A. O. („niewątpliwie też
oskarżony w chwili popełnienia czynu nie był w pełni władz umysłowych”).
Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w postanowieniu.
[WB]
[r.g.]
