I KK 37/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Antoni Bojańczyk
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie L. W.
skazanego z art. 189 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 25 czerwca 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego – na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 49/23,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt III K 418/22
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej L. W. i sprawę w
tym zakresie przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Antoni Bojańczyk Paweł Kołodziejski Stanisław Stankiewicz
I KK 37/25
2
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt III
K 418/22 uznał L. W. za winnego tego, że w dniu 19 stycznia 2022 r. działając
wspólnie i w porozumieniu oraz w ramach podziału ról z M. U. , w krótkich odstępach
czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w stodole usytuowanej na terenie
posesji nr 20 przy ul. K. w B. pozbawił wolności A. D. po uprzednim podstępnym
zwabieniu jej w to miejsce telefoniczną ofertą rzekomej sprzedaży nieruchomości, a
następnie wraz z M. U. dopuścił się rozboju na osobie A. D. przy użyciu środka
obezwładniającego w postaci paralizatora elektrycznego, przewracając ją na
podłoże, chwytając za ręce i próbując skrępować taśmą oraz rażąc ją paralizatorem
elektrycznym, po czym doprowadzonej w ten sposób do stanu bezbronności
pokrzywdzonej zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w łącznej kwocie 35.000 zł,
dowód osobisty serii C. nr XXX wydany w dniu 5 czerwca 2015 r. przez Wójta Gminy
T. i prawo jazdy ser. I nr blankietu H., nr YYY, wydane w dniu 4 kwietnia 2006 r. przez
Starostę [...] – którym nie miał prawa wyłącznie rozporządzać, powodując
jednocześnie u pokrzywdzonej obrażenia ciała w postaci dwóch punktowych i
powierzchniowych otarć naskórka w okolicy podczołowej prawej, sińca na
powierzchni przedniej ramienia prawego, sińca na powierzchni tylnej stawu
łokciowego prawego, sińca na powierzchni bocznej przedramienia prawego, dwóch
punktowych i powierzchniowych otarć naskórka na powierzchni przedniej nadgarstka
lewego oraz skupiska powierzchniowych otarć naskórka na powierzchni bocznej
klatki piersiowej po stronie prawej, naruszając czynności narządów ciała
pokrzywdzonej na czas nie dłuższy niż 7 dni w rozumieniu art. 157 § 2 k.k., tj.
popełnienia zbrodni z art. 189 § 1 k.k. i art. 280 § 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. i art. 275 §
1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. za którą wymierzył
mu karę 4 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres jego
zatrzymania i tymczasowego aresztowania w niniejszej sprawie. Ponadto orzekł
wobec L. W. obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonej kwoty 10.000 zł tytułem
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązał go solidarnie wraz ze
współoskarżonym M. U. do zapłaty na rzecz pokrzywdzonej kwoty 35.000 zł tytułem
naprawienia szkody, a także orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu
kontaktowania się z pokrzywdzoną w jakiejkolwiek formie oraz zakazu zbliżania do
I KK 37/25
3
niej na odległość mniejszą niż 50 metrów przez okres 15 lat. Wyrok w odniesieniu do
L. W. zawierał również orzeczenie o zwrocie dowodów rzeczowych, rozstrzygnięcie
w przedmiocie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez
adwokata z urzędu oraz kosztów procesu.
Na mocy powyższego wyroku, Sąd Okręgowy w Poznaniu skazał także
drugiego ze współoskarżonych tj. M. U. uznając go winnym popełnienia (wspólnie i
w porozumieniu z L. W. ) przestępstwa z art. 189 § 1 k.k. i art. 280 § 2 k.k. i art. 157
§ 2 k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
w zw. z art. 64 § 2 k.k., za które wymierzył mu karę 7 lat pozbawienia wolności oraz
występku z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzył mu karę 6 lat
i 5 miesięcy pozbawienia wolności, w konsekwencji orzekając wobec ww. karę łączną
10 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności.
Wnioski o sporządzenie i doręczenie odpisu powyższego wyroku wraz z
pisemnym uzasadnieniem, oprócz obrońcy M. U. (k. 786), złożyli także prokurator
Prokuratury Rejonowej w Wągrowcu – wskazując w jego treści, że wniosek ten
dotyczy wyłącznie M. U. w zakresie orzeczenia o karze (k. 787) oraz obrońca L. W.
(k. 788).
Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu został następnie zaskarżony przez
prokuratora, na niekorzyść zarówno M. U. , jak i L. W. . W złożonej apelacji
oskarżyciel publiczny zarzucił rażącą niewspółmierność kar pozbawienia wolności
wymierzonych obu ww. oskarżonym, wskazując, iż względy prewencji szczególnej i
ogólnej oraz społeczna szkodliwość przypisanych im czynów przemawiały za
wymierzeniem im wyższych kar pozbawienia wolności. W konsekwencji wniósł o
podwyższenie wymierzonych M. U. kar jednostkowych, tj. za pierwszy czyn do 15 lat
pozbawienia wolności, za drugi czyn do 18 lat pozbawienia wolności, w tym kary
łącznej do 25 lat pozbawienia wolności, zaś L. W. o podwyższenie wymierzonej kary
do 7 lat pozbawienia wolności (k. 829-832v).
Apelacje od wyroku sądu pierwszej instancji wywiedli także obrońcy M. U. (k.
835-841) oraz L. W. (k. 842-843v). Ten ostatni podnosząc zarzut rażącej
niewspółmierności wymierzonej kary 4 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, wniósł
o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec L. W. kary pozbawienia
wolności w niższym wymiarze.
I KK 37/25
4
Zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału Karnego, Sądu Okręgowego w
Poznaniu z dnia 17 stycznia 2023 r. wszystkie trzy apelacje zostały przyjęte (k. 845).
Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II
AKa 49/23 zmienił zaskarżony wyrok w odniesieniu do L. W. w ten sposób, że w
opisie przypisanego mu przestępstwa po wyrażeniu „elektrycznego”, a przed słowem
„przewracając” dodał zapis o treści „przy czym środek ten nie zagrażał bezpośrednio
życiu pokrzywdzonej”, a w konsekwencji czyn ten zakwalifikował z art. 189 § 1 k.k. i
art. 280 § 1 k.k i art. 157 § 2 k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 12 § 1
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i orzeczoną wobec ww. karę pozbawienia wolności
podwyższył do 6 lat, w pozostałym zakresie wyrok utrzymując w mocy oraz
rozstrzygając w przedmiocie kosztów procesu.
W dniu 31 stycznia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja
Prokuratora Generalnego, który wymieniony wyżej wyrok Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu zaskarżył w całości na korzyść L. W. , orzeczeniu temu zarzucając „rażące
i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa
procesowego, a mianowicie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art.
422 § 2 k.p.k. i w konsekwencji art. 434 § 1 pkt 1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu
apelacji Prokuratora Rejonowego w Wągrowcu, wniesionej w dniu 28 grudnia 2022
r. również na niekorzyść L. W. , pomimo, iż apelacja ta, w zakresie go dotyczącym,
powinna zostać pozostawiona bez rozpoznania jako niedopuszczalna z mocy
ustawy, gdyż oskarżyciel publiczny w poprzedzającym jej skierowanie wniosku o
sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w
Poznaniu z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt III K 418/22 wskazał, że dotyczy on
jedynie współoskarżonego M. U. , co skutkowało nieuprawnionym – w wyniku
częściowego uwzględnienia apelacji oskarżyciela publicznego – wymierzeniem
przez sąd II instancji wobec L. W. kary pozbawienia wolności w rozmiarze wyższym,
niż orzeczony przez sąd I instancji, mimo braku prawnych możliwości pogorszenia
jego sytuacji procesowej”. W konsekwencji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi
Apelacyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I KK 37/25
5
Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie i
uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Nie budzi wątpliwości, że podstawowym warunkiem skutecznego wniesienia
apelacji jest uprzednie złożenie przez stronę, w terminie zawitym 7 dni od daty
ogłoszenia wyroku, a gdy ustawa nakazuje jego doręczenie – od daty doręczenia, na
piśmie do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, wniosku o sporządzenie i doręczenie
na piśmie jego uzasadnienia (art. 422 § 1 i 2a k.p.k.). W treści wniosku należy określić
jego zakres przedmiotowy, tj. wskazać czy dotyczy on całości wyroku czy też
niektórych czynów, których popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, bądź też
czy dotyczy jedynie rozstrzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach prawnych
czynu. Natomiast w sprawach złożonych podmiotowo wniosek niepochodzący od
oskarżonego winien precyzować, którego z nich dotyczy (art. 422 § 2 k.p.k.).
Zarówno w judykaturze, jak i doktrynie powszechnie przyjmuje się, że wniesienie
apelacji dopuszczalne jest jedynie w zakresie przedmiotowym i podmiotowym
wskazanym we wniosku o sporządzenie i doręczenie na piśmie uzasadnienia
wyroku. Tym samym zarzuty apelacyjne wykraczające poza zakres określony we
wniosku są niedopuszczalne i nie podlegają rozpoznaniu, co tyczy się każdej strony,
bowiem także i prokurator w sprawach z oskarżenia publicznego nie może skutecznie
zaskarżyć orzeczenia w zakresie dotyczącym oskarżonego, który nie został objęty
wnioskiem o uzasadnienie (zob. uchwała SN z dnia 25 marca 2004 r., I KZP 45/03;
postanowienie SN z dnia 13 czerwca 2017 r., V KK 480/16; D. Świecki [w:] B.
Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego.
Komentarz. Tom II. Art. 425–673, Warszawa 2024, s. 293).
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że
złożony przez prokuratora wniosek z dnia 28 listopada 2022 r. o sporządzenie
uzasadnienia wyroku sądu a quo dotyczył wyłącznie oskarżonego M. U. (k. 787).
Pomimo tego wniesiona przez prokuratora w dniu 28 grudnia 2022 r. apelacja została
wywiedziona także na niekorzyść oskarżonego L. W. w zakresie rażącej
niewspółmierności wymierzonej ww. kary pozbawienia wolności (k. 829-832v).
Powyższe okoliczności winny zatem skutkować odmową przyjęcia środka
odwoławczego w odniesieniu do L. W. w trybie art. 429 § 1 k.p.k. jako
niedopuszczalnego z mocy ustawy. Tymczasem zarządzeniem wydanym przez
I KK 37/25
6
Przewodniczącego III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17
stycznia 2023 r. wszystkie apelacje, w tym prokuratora, zostały przyjęte (k. 845).
Następnie sąd odwoławczy nie dostrzegając wskazanych nieprawidłowości, zamiast
zgodnie z brzmieniem art. 430 § 1 k.p.k. pozostawić tak przyjęty w odniesieniu do
oskarżonego L. W. środek odwoławczy bez rozpoznania, apelację prokuratora w
całości rozpoznał i kierując się podniesioną w jej treści argumentacją, podzielił
zarzuty w niej zawarte, podwyższając wymierzoną ww. karę pozbawienia wolności.
W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że Sąd Apelacyjny w Poznaniu dopuścił
się rażącego naruszenia wskazanych w zarzucie kasacji przepisów prawa
procesowego, tj. art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 422 § 2
k.p.k. a w konsekwencji art. 434 § 1 pkt k.p.k. Powyższe uchybienie miało istotny
wpływ na treść zaskarzonego wyroku. Rozpoznanie przez sąd ad quem apelacji
prokuratora w zakresie dotyczącym tego oskarżonego doprowadziło bowiem do
sytuacji, w której L. W. – pomimo braku prawnych możliwości – wymierzona została
kara surowsza niż w pierwszej instancji, co niewątpliwie pogorszyło jego sytuację
procesową.
Z tych też względów koniecznym było uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu w zaskarżonej kasacją części, tj. w odniesieniu do skazanego L. W. i w
tym zakresie przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.
[J.J.]
[a.ł]
Antoni Bojańczyk Paweł Kołodziejski Stanisław Stankiewicz
