I KA 14/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2026 r.
SSN Andrzej Stępka
w sprawie S.S., wobec którego umorzono postępowanie o czyn z art. 231 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 11 marca 2026 r.
wniosku obrońcy – adwokat M.P. - o zasądzenie na rzecz S.S. zwrotu kosztów
ustanowienia obrońcy w postępowaniu odwoławczym,
na podstawie art. 626 § 2 k.p.k., art. 632 pkt 2 k.p.k., art. 636 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz S.S.:
- kwotę 6000 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
adwokackiego w postępowaniu odwoławczym przed Sądem
Najwyższym;
- kwotę 2534,60 złotych tytułem zwrotu wydatków związanych
z dojazdem obrońcy na rozprawy do Sądu Najwyższego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 października 2024 r., w sprawie I KA 14/23, Sąd
Najwyższy w Izbie Karnej orzekając jako Sąd odwoławczy, po rozpoznaniu apelacji
obrońcy S.S. oraz wniesionej na niekorzyść apelacji prokuratora Wydziału do spraw
Wojskowych Prokuratury Okręgowej w G., uchylił wyrok Sądu I instancji i na
podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzył postępowanie w
I KA 14/23
2
zakresie zarzuconego oskarżonemu czynu z art. 231 § 1 k.k., a kosztami procesu w
sprawie obciążył Skarb Państwa.
W dniu 5 lutego 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło postanowienie
Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2025 r.
przekazujące wniosek adwokat M.P. - obrońcy S.S. – dotyczący zasądzenia od
Skarbu Państwa na rzecz S.S. wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy w
postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Najwyższym. Z wniosku obrońcy z dnia
24 lutego 2025 r. wynikało, że na wydatki te miała składać się kwota 6000 złotych
tytułem wynagrodzenia za postępowanie odwoławcze oraz kwota 3801, 90 złotych
z tytułu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę do Sądu Najwyższego. W
piśmie tym precyzowano, że przed Sądem Najwyższym odbyły się 3 rozprawy, w
których wzięła udział obrońca, co daje minimalną stawkę w kwocie 1680 złotych. Z
uwagi na zawiłość sprawy i jej obszerność, obrońca wystąpiła o zwiększenie tego
wynagrodzenia do kwoty 6000 złotych (wniosek na kartach 6933-6934, tom XXXV).
Natomiast w piśmie z dnia 26 marca 2025 r. (k. 6967-6968), obrońca sprecyzowała,
że wzięła udział w dwóch rozprawach przed Sądem Najwyższym, a nie jak
omyłkowo podała w trzech, a zatem kwotę z tytułu dojazdów pomniejsza o 1267,30
złotych. Do obydwu pism obrońca załączyła szereg dokumentów mających
obrazować podstawę uzasadnionych wydatków i wynagrodzenia (m.in. przedłożono
kserokopię umowy zlecenia, z której wynika, że S.S. uiścił na rzecz obrońcy kwotę
6000 zł za obronę w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek obrońcy zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycją art. 626 § 1 k.p.k. w orzeczeniu kończącym
postępowanie w sprawie sąd określa, kto, w jakiej części i zakresie ponosi koszty
procesu. Na podstawie art. 636 § 1 k.p.k., w sprawach z oskarżenia publicznego, w
razie nieuwzględnienia środka odwoławczego, wniesionego wyłącznie przez
oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego, koszty procesu za postępowanie
odwoławcze ponosi na ogólnych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, a
jeżeli środek ten pochodzi wyłącznie od oskarżyciela publicznego, koszty procesu
I KA 14/23
3
za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa. Do kosztów procesu
natomiast należą nie tylko koszty sądowe, ale i uzasadnione wydatki stron, w tym z
tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika (art. 616 § 1
k.p.k.). Z kolei jak stanowi art. 632 pkt 2 k.p.k., w razie uniewinnienia oskarżonego
lub umorzenia postępowania koszty procesu w sprawach z oskarżenia publicznego
ponosi Skarb Państwa.
Wobec tego, to Skarb Państwa ponosi koszty postępowania odwoławczego
w odniesieniu do S.S. wobec umorzenia wobec niego postępowania.
Podstawę prawną do ustalenia wysokości wydatków poniesionych w związku
z ustanowieniem jednego obrońcy, stanowią przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r.
- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1564, t.j.) oraz przepisy aktualnie
obowiązującego Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964, t.j.).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 w/w ustawy, opłaty za czynności adwokackie ustala umowa
z klientem, niemniej umowa ta jest wiążąca tylko w relacji pomiędzy obrońcą
będącym adwokatem i jego mocodawcą. Ustalona w umowie wysokość opłat za
czynności adwokackie nie musi stanowić podstawy zasądzenia przez sąd
poniesionych przez tę stronę kosztów zastępstwa prawnego. W rozpoznawanej
sprawie nie jest więc ona dla Sądu wiążąca. W przypadku opłat za czynności
adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości, stanowiących podstawę do
zasądzenia zwrotu kosztów obrony, sytuacja przedstawia się inaczej, gdyż
podlegają one określonym limitom. Wysokość kosztów procesu związanych z
udziałem obrońcy lub pełnomocnika będącego adwokatem, zasądzanych w sprawie
karnej od Skarbu Państwa lub przeciwnika procesowego na rzecz strony, której
racje zostały w procesie uwzględnione, jest limitowana wysokością rzeczywiście
poniesionych kosztów.
Jak wynika z § 15 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości, opłaty stanowiące podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa
prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych
określonych w rozdziałach 2 - 4, z czego wnosić należy, że są one podstawą do
ustalenia wynagrodzenia. Natomiast zgodnie z § 15 ust. 3 tego rozporządzenia, nie
I KA 14/23
4
może ona przekroczyć sześciokrotności stawki minimalnej. Ocenie sądu podlegają
również takie wyznaczniki, jak m.in. nakład pracy adwokata w korelacji względem
rodzaju i stopnia zawiłości sprawy oraz obszerności materiału dowodowego.
Zasądzając wynagrodzenie wyższe od minimalnego należy wskazać okoliczności
uzasadniające takie postąpienie, a związane z charakterem sprawy, zwiększonym
nakładem pracy adwokata oraz wkładem jego pracy w przyczynienie się do
wyjaśnienia sprawy i rozstrzygnięcia. Zatem kontrolując oświadczenie o wysokości
kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata, sąd z jednej
strony jest zobowiązany badać czy nie przekracza ono sześciokrotności stawki
minimalnej przewidzianej dla danej sprawy, a z drugiej czy zasądzenie kwoty
przewyższającej stawkę minimalną uzasadniają okoliczności wskazane w § 15 ust.
3 w/w rozporządzenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 września
2022 r., IV KK 470/21, LEX nr 3485830; z dnia 18 lutego 2020 r., V KK 534/18, LEX
nr 3260337; z dnia 25 października 2023 r., V KK 128/22, LEX nr 3619872).
W sprawie niniejszej obrońca wystąpił o zasądzenie na rzecz S.S. zgodnie z
przedstawionymi dokumentami, kosztów ustanowienia obrońcy w postępowaniu w
łącznej kwocie 6000 zł. Obrońca była obecna na rozprawach przed Sądem
Najwyższym w dniach 25 stycznia 2024 r. i 15 października 2024 r. Zgodnie z § 11
ust. 2 pkt 6 w/w rozporządzenia, stawka minimalna za obronę przed Sądem
Najwyższym wynosi 1200 zł, a w sytuacji, gdy rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień,
stawka ta ulega podwyższeniu o 20% (§ 17 pkt 1 rozporządzenia). Sąd Najwyższy,
kierując się przesłankami określonymi w § 15 ust. 3 pkt 3 i 4 powołanego powyżej
Rozporządzenia (rodzaj i zawiłość sprawy oraz nakład pracy adwokata związany z
obroną w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, wkładem jego pracy w
przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy i rozstrzygnięcia), uznał za zasadne
zasądzenie dochodzonej kwoty 6000 zł tytułem zwrotu opłaty za czynności
adwokackie podjęte w postępowaniu odwoławczym.
Nadto należało zasądzić na rzecz S.S. kwotę 2534, 60 złotych z tytułu
zwrotu wydatków związanych z dojazdem obrońcy na rozprawę do Sądu
Najwyższego z siedziby Kancelarii Adwokackiej. Odnośnie do żądanego zwrotu
kosztów dojazdu na rozprawę należy stwierdzić, że obrońca wykazała w sposób
I KA 14/23
5
właściwy te koszty, przedstawiając stosowne dokumenty, co obrazuje odpowiednie
wyliczenie, z którego wynika, iż wydatki te wynoszą wskazaną kwotę.
[WB]
