I CSK 947/22

Sygn. akt I CSK 947/22

POSTANOWIENIE

Dnia 28 stycznia 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Szanciło

w sprawie z powództwa "E." […] spółki jawnej w W.
‎przeciwko P. […] spółce akcyjnej w W.
‎o zapłatę,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 stycznia 2022 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w W.
‎z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt XI Ga […],

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od "E." […] spółki jawnej w W. na rzecz P. […] spółki akcyjnej w W. kwotę 2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną powódki „E.” […] sp. j. w W. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
‎do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru skargi kasacyjnej (zob. np. postanowienia SN z dnia: 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18;
‎15 kwietnia 2021 r., I CSK 43/21; 25 sierpnia 2021 r., II CSK 216/21). Wskazano m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany
‎na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398⁹ k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398⁹ § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła
‎na przesłance uregulowanej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona.

W  tym  kontekście Sąd Najwyższy wskazuje, że skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia. Jego rozpoznanie nie ma charakteru postępowania w ramach trzeciej instancji. Służy realizacji konstytucyjnych
‎i ustawowych zadań Sądu Najwyższego, wśród których pozostają przede wszystkim nadzór nad  działalnością sądów powszechnych i wojskowych
‎w zakresie orzekania (art. 183 ust. 1 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1904) jego obowiązki obejmują zapewnienie jednolitości orzecznictwa i rozstrzyganie zagadnień prawnych. Tym właśnie celom wypada podporządkować także rozstrzyganie skarg kasacyjnych.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Innymi słowy, skoro przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie skarżącego, że skarga jest oczywiście uzasadniona, to powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" i przedstawić argumenty
‎na poparcie tego twierdzenia. Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia
‎do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. np. postanowienia SN z dnia: 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20; 25 sierpnia 2021 r.,
‎II CSK 155/21).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazano,
‎że oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika z oczywistego naruszenia przepisów prawa nakazującego uwzględnienie skargi, wskazując, iż opiera skargę kasacyjną na obu podstawach prawnych, tj. naruszeniu zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Ponadto skarżąca podniosła, że strony umówiły się na konkretne ustalenia, których wynikiem jest treść § 7 umowy najmu
‎z dnia 30 kwietnia 2008 r., przy czym interpretacja umowy jest dla stron jednoznaczna, niezrozumiałe jest zaś, iż Sądy meriti uznały takie postanowienia
‎za wadliwe.

Stanowiska tego nie sposób jednak podzielić. Szczegółowa analiza skargi kasacyjnej i jej podstaw nie prowadzi do wniosku, że jest ona oczywiście uzasadniona.

Wypada na samym początku przypomnieć, że wniosek o przyjęcie skargi
‎do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 398⁴ § 2 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu
‎na etapie tzw. przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne
‎i ich uzasadnienie są oceniane dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej
‎do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione
‎i uzasadnione. Jak wskazano, w ramach przedsądu Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Skoro uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odwołujące się do przyczyny określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., powinno koncentrować się na wykazaniu „oczywistości” zasadności skargi, to nie może sprowadzać się do odwołania się do uzasadnienia podstaw kasacyjnych bądź też do ich powtórzenia, choćby nawet w zmodyfikowanej formie, ani być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności (zob. np. postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2020 r., II PK 171/19). Skarżąca zasady tej nie respektuje, gdyż argumentacja przedstawiona we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się do powtórzenia podstaw kasacyjnych. Nie zawarto natomiast odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację,
‎za pomocą której skarżąca wykazałaby walor oczywistej zasadności jej skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.

Nie sposób również pominąć, że Sąd drugiej instancji precyzyjnie wyjaśnił, że interpretacja postanowień umowy nie pozwala dokonywać rozliczenia wartości ogrzewania za wynajmowane pomieszczenie w sposób przedstawiony przez powódkę. Przede wszystkim jednak, co jest najistotniejsze, Sąd ten słusznie wskazał, że skoro umowa precyzuje, iż rozliczenie ma następować według stawki za 1 m2, to hipotetyczne rozliczanie według wzoru Hottingera nie daje możliwości dokonania takiego rozliczenia bez znajomości dokumentów źródłowych, wskazującego faktyczne zużycie ogrzewania oraz podmioty podłączone do sieci
‎w przedmiotowym budynku. Strona powodowa nie podała, pomimo spoczywającego na niej ciężaru dowodu (art. 6 k.c.), jakie były rzeczywiste koszty zużycia gazu, ani nie przedstawiła żadnych dokumentów, które pozwalałyby
‎na ustalenie wartości jego rzeczywistego zużycia. Nieprzedłożenie przez powódkę stosownych dokumentów, z których wynikałyby dane niezbędne do rozliczenia stron, uniemożliwiało ustalenie rzeczywistego zużycia przez pozwaną spółkę energii na ogrzanie najmowanej powierzchni, także na tle rzeczywistego zużycia energii przez innych najemców. W konsekwencji, nie jest również możliwe ustalenie, że to właśnie lokal pozwanej wywołał zwiększone zużycie energii grzewczej.
‎Z analizy motywów rozstrzygnięć Sądów meriti klarownie wynika, iż to braki dowodowe obciążają powódkę i skutkują oddaleniem powództwa. Te braki nie mogą zostać zastąpione dowodami zgłoszonymi przez skarżącą, co zostało wyjaśnione przez Sądy obu instancji i nie sposób uznać, aby ich stanowisko również w tej materii było oczywiście niezasadne.

Ponadto, naruszenie przez sąd drugiej instancji zasad sporządzania uzasadnienia orzeczenia (aktualnie uregulowanych w art. 327¹ w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 387 § 2¹ k.p.c.) jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, co ma miejsce, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu, zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej (zob. np. wyrok SN z dnia 24 czerwca 2021 r., II CSKP 88/21). Takiego uchybienia skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie wykazała. Sąd Okręgowy ustalił fakty i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Odniósł się także do zasadniczych zarzutów apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) oraz wyjaśnił podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Zauważenia ponadto wymaga, że z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy
‎w granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd
‎w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (zob. np. wyroki SN z dnia: 30 września 2016 r.,
‎I CSK 623/15; 20 lutego 2018 r., V CSK 352/17; 22 sierpnia 2018 r., III UK 119/17).

Sąd drugiej instancji sporządził szczegółowe uzasadnienie, rozważył wszelkie, niezbędne okoliczności sprawy. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, w konfrontacji z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku i przyjętego kierunku rozstrzygnięcia sprawy, świadczą
‎o polemicznym charakterze stanowiska zaprezentowanego przez skarżącą. Brak akceptacji stanowiska zajętego przez Sąd odwoławczy, odmiennego od zapatrywania skarżącej, nie świadczy o tym, że wniesiona skarga jest oczywiście uzasadniona.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które
‎w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 i 99 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c., z uwzględnieniem § 2 pkt 6 w zw. z
‎§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).