I CSK 821/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.Ł.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej D.Ł.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 30 października 2025 r., I AGa 165/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanemu do dnia
zapłaty.
(E.M.)
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powódki D.Ł. od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Łodzi z 30 października 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
I CSK 821/26
2
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego
wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale
także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego
sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych
ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego
wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
I CSK 821/26
3
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12
grudnia 2008 r., II PK 220/06).
Skarżąca wskazała, że w sprawie wystąpiły zagadnienia prawne,
sprowadzające się do następujących pytań:
1. „Czy w świetle art. 56 k.c. dopuszczalne jest uzupełnienie nieważnego
postanowienia umownego dotyczącego sposobu ustalania kursu waluty obcej przez
odwołanie się do przepisów prawa lub zwyczajów? A w razie odpowiedzi
przeczącej, czy w sytuacji, gdy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej,
zawarta pomiędzy przedsiębiorcami nie zawiera możliwego do ustalenia
mechanizmu określania kursu waluty obcej, umowa ta może wiązać strony w
pozostałym zakresie, czy też brak określenia tego elementu skutkuje nieważnością
całej umowy?”
2. „Czy w świetle art. 355 k.c. fakt, prowadzenia przez Kredytobiorcę
jednoosobowej działalności gospodarczej uzasadnia zobligowanie go do dołożenia
należytej, staranności, aby zrozumieć implikacje gospodarcze, jakie wiążą się
z zawieraną umową kredytu w walucie obcej, w tym również związane
z ewentualnym wzrostem kursów walut, czy też Bank jako instytucja zaufania
publicznego, jest zobowiązany, niezależnie od statusu swego kontrahenta, przy
zawieraniu umowy kredytu działać zgodnie z zasadami współżycia społecznego,
w szczególności w sposób lojalny wobec swoich klientów, spełniając należycie
obowiązki informacyjne dotyczące ryzyka związanego z konstrukcją kredytu
indeksowanego do waluty obcej?”
Ponadto w ocenie skarżącej w ramach niniejszej sprawy powstała potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, sprowadzająca się do odpowiedzi na poniższe
pytania:
I CSK 821/26
4
1. „Czy przyznana Bankowi w umowie kredytu nieograniczona swoboda
zakresie kształtowania kursu waluty we własnych tabelach bez podania
miarodajnego obiektywnego miernika naruszała równowagę kontraktową stron,
uzależniając finalnie wysokość świadczenia kredytobiorcy od uznania Banku
i uniemożliwiając drugiej stronię wyliczenia takiego świadczenia jest sprzeczne
z właściwością (naturą) zobowiązania w rozumieniu art. 3531 k.c. oraz z zasadami:
współżycia społecznego, w szczególności zasadą równości i lojalności między
przedsiębiorcami objętymi dyspozycją art 58 k.c. (art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 k.c.);
2. „Czy w przypadku stwierdzenia nieważnego postanowienia umownego
dotyczącego sposobu ustalania kursu waluty obcej dopuszczalne jest uzupełnienie
-powstałej luki przez odwołanie się do przepisów prawa lub zwyczajów, czy też
nieważność takiego postanowienia, skutkuje nieważnością całej umowy (art. 358 §
2 k.c. w zw. z. art. 56 k.c.)?”
Szczegółowa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
nie pozwoliła uznać, że sprawie wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
Konsekwencje stosowania w umowach kredytowych z przedsiębiorcami,
powiązanych z walutą obcą, postanowień odsyłających do stosowania kursu
tabelarycznego banku przy wypłacie kredytu i spłacie rat kredytu były wielokrotnie
rozważane przez Sąd Najwyższy. Wprawdzie w uchwale Sądu Najwyższego z 28
kwietnia 2022 r., III CZP 40/22 (przyjętej w sprawie o konsumenckim charakterze),
stwierdzono, że sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do
waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do
jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości
zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści
stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia
tego kursu, to jednak Sąd Najwyższy słusznie zauważył w uzasadnieniu tej
uchwały, że nie można wykluczyć, iż kryterium, na podstawie którego strona jest
uprawniona do określenia wysokości świadczenia, a w analizowanym przypadku –
na podstawie którego bank jest uprawniony do określenia kursu waluty obcej –
będzie w szczególnych sytuacjach wynikało nie z treści samych oświadczeń woli
stron, a z innych czynników, które na podstawie art. 56 k.c. współkształtują treść
I CSK 821/26
5
stosunku prawnego, tj. z zasad współżycia społecznego lub z ustalonych
zwyczajów.
W judykaturze przyjmuje się zatem, że rozwiązania o których mowa kolidują
z zasadami słuszności kontraktowej nie tylko w stosunkach z konsumentami, lecz
także w relacjach profesjonalnych (art. 58 § 2 w związku z art. 3531 k.c.), jednak
w drugim z tych przypadków ich nieważność nie przesądza jednak o nieważności
umowy kredytu.
W sprawach pozostających poza zakresem zastosowania dyrektywy Rady
93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w
umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE L 95, s. 29) eliminacja luki polegającej na
braku w umowie kredytu ustaleń co do kursu pozwalającego dokonywać przeliczeń
walutowych, powstałej na skutek uznania pierwotnie zawartych w umowie
postanowień przeliczeniowych za nieważne, może bowiem nastąpić w drodze
analogicznego zastosowania norm, które odsyłają - w razie konieczności
dokonywania tego rodzaju przeliczeń (np. do kursu średniego odpowiedniej waluty
obcej ustalanego przez NBP - zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 6
czerwca 2025 r., I CSK 1958/24, z 20 lipca 2023 r., I CSK 6022/22).
Nie ma bowiem wątpliwości, że o treści stosunku prawnego powstałego
w wyniku zawarcia umowy kredytu bankowego decyduje nie tylko treść samych
oświadczeń woli i mającego zastosowanie wzorca umownego ustalonego przez
bank, ale także przepisy prawa, zasady współżycia społecznego i ustalone
zwyczaje (art. 56 k.c.). Strony składające oświadczenia woli w ramach czynności
prawnej kreującej stosunek prawny powinny brać (i zwykle biorą) pod uwagę także
elementy kształtujące treść stosunku prawnego, nieobjęte bezpośrednio ich
oświadczeniami woli. Stąd też stosując zawarte w art. 65 k.c. dyrektywy wykładni
oświadczeni woli, w szczególności dążąc do ustalenia rzeczywistej i zgodnej woli
stron, nie można abstrahować od wymienionych wyżej elementów stosunku
prawnego. Jeżeli zatem nawet z samej umowy i mającego zastosowanie
regulaminu nie wynikają precyzyjnie sformułowane kryteria ustalenia kursu waluty,
ocenie (zwłaszcza w stosunkach niekonsumenckich) powinny być poddane inne
elementy kształtowania treści stosunku prawnego wynikającego z zawartej umowy
kredytu. Zawarte w art. 56 k.c. odesłanie do ustawy obejmuje również normy
I CSK 821/26
6
ustalone w drodze wnioskowań inferencyjnych. Por. wyroki Sądu Najwyższego z 27
maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr D, poz. 50, z 12 kwietnia 2023 r.,
II CNPP 11/22, z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 914/22 i II CSKP 1130/22 oraz z 6
września 2024 r., II CSKP 964/23, OSNC 2025, nr 2, poz. 21, a także
postanowienia Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2023 r., I CSK 5082/22, z 20 lipca
2023 r., I CSK 6022/22, z 31 sierpnia 2023 r., I CSK 5891/22 i 7 września 2023 r., I
CSK 6354/22).
Jednocześnie w orzecznictwie Sadu Najwyższego podkreśla się, że nie
każda sytuacja, w której pozostawiono jednej ze stron umowy dookreślenie zakresu
spełnienia świadczenia (a tym bardziej – terminu jego spełnienia w określonych
ramach czasowych), prowadzić powinna do konstatacji, że umowa pozostaje
w sprzeczności z naturą (właściwością) stosunku czy w sprzeczności z zasadami
współżycia społecznego. Do dokonania oceny umowy z tego punktu widzenia
niezbędne jest dokładne zbadanie praktyki obrotu gospodarczego, w tym ustalenie,
czy praktyka ta przekształciła się w ustalony zwyczaj w rozumieniu art. 56 k.c.,
zbadanie dotychczasowego zachowania strony określającej zakres świadczenia
w podobnych relacjach, poprzedzających zawarcie badanej umowy
(w szczególności pod kątem stosowania rynkowych czy odmiennych od rynkowych
kryteriów), świadomości drugiej strony umowy, wynikającej m.in. z pozostawania
stroną umów o podobnym charakterze. Dopiero analiza wszystkich tych czynników
pozwala na ustalenie rzeczywistej woli stron umowy i stwierdzenie czy - biorąc pod
uwagę wszelkie uwarunkowania gospodarcze (w tym dostęp do kredytów o innym
charakterze, czy innych źródeł finansowania) – obie strony godziły się na takie
postanowienia umowne, które pozostawiły jednej z nich dookreślenie zakresu
świadczenia, np. ustalenie kursów wymiany walut przez odwołanie do kursów
podawanych w tabelach kursów stosowanych w danym banku. Zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 26 października 2023 r., II CSKP 863/23.
W zestawieniu z powołaną judykaturą argumenty wniosku, nie stwarzały
podstawy do przyjęcia, że wskazywane przez skarżącą kwestie w dalszym ciągu
budziły poważne wątpliwości w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., a zatem
wykraczające poza typowe trudności interpretacyjne, immanentne procesowi
sądowego stosowania prawa, względnie powodowała rozbieżności w orzecznictwie,
I CSK 821/26
7
a tym bardziej, iżby stanowiła zagadnienie prawne o precedensowym (nowym)
charakterze.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
(M.M.)
[SOP]
