I CSK 4107/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
13 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 13 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku P.K.
z udziałem B.K., B.K.1 żony B., M.K., R.K., M.K.1, S.K., M.K.2, B.K.2 żony R., D.L.,
I.K., J.K., K.Z.
o dział spadku, podział majątku wspólnego i zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej B.K. i B.K.1 żony B.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 30 maja 2023 r., II Ca 2076/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
A.W.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił
apelację uczestników postępowania B.K. i B.K.1 (żony B.) od postanowienia
wstępnego Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej z 10 czerwca 2022 r.,
w sprawie z wniosku P.K. przy uczestnictwie B.K., B.K.1 (żony B.), M.K., R.K.
M.K.1, S.K., M.K.2, B.K.2 (żony R.), D.L., I.K., J.K., K.Z. o dział spadku, podział
majątku wspólnego i zasiedzenie.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli uczestnicy B.K. i
B.K.1 (żona B.). We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołali
I CSK 4107/23
2
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. Podali, że skarga kasacyjna jest oczywiście
zasadna z uwagi na rażące naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów
postępowania
tj.
art.
172
§
1
i
2
k.c.
w zw. z art. 336 k.c. oraz art. 339 k.c. i art. 340 k.c. Sąd Okręgowy uchybił również
przepisom art. 382 k.p.c., art. 385 i art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.
w zw. z art. 227, art. 229, art. 230, art. 231 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a także
art. 234 k.p.c., art. 6 k.c. w zw. z art. 227 k.p.c., z art. 232 k.p.c. w zw.
z art. 339 k.c., art. 340 k.c. oraz w zw. z art. 172 § 1 i 2 k.c. Zdaniem skarżących
kontrola apelacyjna została dokonana przez Sąd drugiej instancji w sposób
wadliwy. Sąd Okręgowy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, w tym
szczegółowych ustaleń kto i kiedy dokładnie objął w posiadanie przedmiotową
nieruchomość, czy był osobą faktycznie władnącą tą nieruchomością i to
nieprzerwanie, w tym jakie miał nastawienie psychiczne do posiadania oraz jak je
wykonywano, a bez tych wyjaśnień niemożliwe jest skontrolowanie przepisów
regulujących przesłanki zasiedzenia własności.
W odpowiedzi na skargę wnioskodawca oraz uczestnicy B.K.2 (żona R.) i
R.K. wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzeczenie o
kosztach.
Pozostali uczestnicy nie wnieśli odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
I CSK 4107/23
3
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego skarga
kasacyjna jest oczywiście zasadna, jeśli zaskarżone orzeczenie zapadło
z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów lub podstawowych praw możliwym
do dostrzeżenia bez konieczności prowadzenia szczegółowej analizy sprawy.
Skarżący wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tej przesłance
ma obowiązek wykazać, że skarżone orzeczenie jest sprzeczne z podstawowymi
zasadami lub przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni
i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny (zob. m.in. post. SN
z 20 marca 2019 r., I CSK 475/18; z 11 kwietnia 2018 r., IV CSK 506/17;
z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 529/17).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
nie pozwalała przyjąć, by była ona zasadna, a tym bardziej – jak wymaga tego
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – uzasadniona w stopniu oczywistym.
Uszło uwagi skarżących, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi
kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2
k.p.c.). Zawarty w art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach
dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu
Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego
wadliwość wyroku sądu drugiej instancji polegającą na ustaleniu faktów lub
niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów również we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Skarżący, w ramach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wraz z uzasadnieniem, ograniczyli się podważenia ustaleń faktycznych
poczynionych w sprawie przez Sąd Rejonowy i przyjętych za własne przez Sąd
drugiej instancji. Podali, że podstawę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stanowiły
nietrafne ustalenia faktyczne, w których uznano, iż małżonkowie K. nie posiadali
I CSK 4107/23
4
samoistnie nieruchomości od roku 1967, bowiem byli w tym czasie posiadaczami
zależnymi. Nietrafnie uznano również, że uczestnik B.K. mógł być posiadaczem
samoistnym nieruchomości dopiero od momentu śmierci jego matki J.K.1, tj. od 27
kwietnia 1986 r., jednakże nie upłynął czas potrzebny do zasiedzenia, gdyż został
przerwany wnioskiem o dział spadku po S. i J. K. z 2015 r. Sąd pierwszej instancji
niepoprawnie uznał również, że uczestniczka B.K.1 żona B.K.
w ogóle nie mogła być podmiotem zdolnym do zasiedzenia nieruchomości,
albowiem nie wchodziła w krąg spadkobierców po zmarłych.
Argumentacja taka jako wprost odnosząca się od ustalonego w sprawie
stanu faktycznego i stanowiąca w istocie jedynie własną ocenę rozstrzygnięcia
przez skarżących, jak wyjaśniano wyżej, nie może prowadzić do skutecznego
wykazania przesłanki, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,
które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
A.W.
[a.ł]
